મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની કિંમતો 110 ડૉલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગઈ છે, તેમ છતાં ભારતમાં હાલમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધવાની શક્યતા ઓછી હોવાની શક્યતા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારને હાલ એવી અપેક્ષા છે કે, સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) આંતરરાષ્ટ્રીય તેલની કિંમતોમાં થયેલા વધારો પોતે જ સહન કરશે. તેલના ભાવ સ્થિર રહેશે. આને કારણે તેલ કંપનીઓએ થોડા સમય માટે ઓછા નફા સાથે કામ કરવું પડી શકે છે.
આ દરમિયાન વૈશ્વિક બજારમાં વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ(WTI)નો ભાવ લગભગ 27% વધીને 116 ડૉલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે, તો બીજી તરફ બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પણ લગભગ 28% વધીને 116 ડૉલર પ્રતિ બેરલ થયો છે. વર્ષ 2022 પછી આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે બંને મુખ્ય સૂચકાંકોનો ભાવ 100 ડૉલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયો છે. તેલની કિંમતોમાં આ તીવ્ર ઉછાળો મધ્ય પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં પુરવઠો ખોરવાઈ જવાને કારણે આવ્યો છે.
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ હાલમાં સમગ્ર દેશમાં સ્થિર છે. સામાન્ય રીતે ભારતમાં ઈંધણના ભાવ વૈશ્વિક કાચા તેલની કિંમતો અનુસાર બદલાય છે, પરંતુ જ્યારે બજારમાં વધુ અસ્થિરતા હોય છે, ત્યારે સરકાર ક્યારેક તેલ કંપનીઓને કિંમતોનો બોજ પોતે ઉઠાવવા કહે છે.
આ પહેલા સરકારી સૂત્રોએ શનિવારે પણ જણાવ્યું હતું કે, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધશે નહીં. તેમણે માહિતી આપી કે ભારતની ઊર્જા ભંડારની સ્થિતિ પહેલા કરતાં સારી થઈ રહી છે અને સંજોગો ધીમે ધીમે સ્થિર થઈ રહ્યા છે. ઊર્જા ભંડારમાં સુધારાથી સરકારને ઈંધણ પુરવઠાને સંભાળવામાં વધુ વિશ્વાસ મળ્યો છે. આ સાથે જ ભારતે કાચા તેલની આયાતને વિવિધ સ્ત્રોતોમાં વહેંચવા માટેના પગલાં લીધા છે, જેથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગો પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, પહેલા ભારતની કુલ કાચા તેલની આયાતનો લગભગ 60% હિસ્સો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બહારના સ્ત્રોતોમાંથી આવતો હતો, પરંતુ હવે આ હિસ્સો વધીને લગભગ 70% થઈ ગયો છે. તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીથી તેલનો પ્રથમ જથ્થો ફરીથી રવાના થઈ ચૂક્યો છે, જે સંકેત આપે છે કે તેલનો પુરવઠો ધીમે ધીમે સામાન્ય થઈ રહ્યો છે.
દરમિયાન, કતારના ઊર્જા મંત્રી સાદ અલ-કાબીએ ચેતવણી આપી છે કે જો મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ વધુ થોડા દિવસો ચાલુ રહેશે તો ખાડી દેશોના નિકાસકારો ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ (Force Majeure) જાહેર કરી શકે છે, જેનાથી તેલનો પુરવઠો અટકી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કાચા તેલની કિંમત 150 ડૉલર પ્રતિ બેરલ સુધી અને કુદરતી ગેસની કિંમત 40 ડૉલર પ્રતિ MMBtu સુધી પહોંચી શકે છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેલની કિંમતોમાં આવેલા ઉછાળાનો બચાવ કરતાં કહ્યું કે, આ ઈરાનના પરમાણુ જોખમનો સામનો કરવાની અસ્થાયી કિંમત છે. તેમણે ઉમેર્યું કે જ્યારે આ જોખમ ખતમ થઈ જશે ત્યારે તેલની કિંમતો ફરીથી ઘટી જશે.
