પોતાને “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના ગાર્ડિયન” જાહેર કરતા યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક મોટો હુકમનામું બહાર પાડ્યું છે, જેમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા દરેક કોમર્શિયલ કાર્ગો અને ઓઇલ ટેન્કર પર 20% ભારે સુરક્ષા ફી લાદવામાં આવી છે. ઈરાનને સજા આપવાની આ પદ્ધતિ વૈશ્વિક બજારોમાં વિક્ષેપ પાડવાની ધારણા છે. ગલ્ફ દેશોમાંથી આવતા જહાજો પરના આ કરથી ભારતમાં LPG સિલિન્ડરના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે અને સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનને ગંભીર રીતે વિક્ષેપિત કરી શકે છે.
તેહરાન: બજારો અને વિશ્વભરના સામાન્ય લોકોના ખિસ્સામાં એક મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય બોમ્બ ફૂટવાનો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક આઘાતજનક હુકમનામું બહાર પાડ્યું છે જેણે મધ્ય પૂર્વથી લઈને ભારતીય રસોડા સુધી હલચલ મચાવી દીધી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે જાહેરાત કરી હતી કે હવેથી, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા દરેક કોમર્શિયલ કાર્ગો અને ઓઇલ ટેન્કર પર 20% ભારે સુરક્ષા ફી લાદવામાં આવશે, જેને “ટ્રમ્પ ટેક્સ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ટ્રમ્પે પોતાને વિશ્વના આ સૌથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ, “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના ગાર્ડિયન” ના નવા રક્ષક જાહેર કર્યા છે.
ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન પરનો નાકાબંધી સંપૂર્ણપણે લાગુ કરવામાં આવી રહી છે, પરંતુ અમેરિકા બાકીના વિશ્વમાંથી જહાજોને સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે નોંધપાત્ર વળતર મેળવશે. આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ 20% કર ખરેખર લાગુ કરવામાં આવે તો, વૈશ્વિક અર્થતંત્ર બરબાદ થઈ જશે, અને સામાન્ય ભારતીય ઘરોમાં પહોંચતા LPG સિલિન્ડરોના ભાવ આસમાને પહોંચશે, અને પુરવઠો સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ જશે.
“હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ”: ટ્રમ્પનું નવું પુનઃપ્રાપ્તિ મોડેલ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વનો સૌથી સાંકડો અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે, જેના દ્વારા વિશ્વના તેલ અને ગેસનો નોંધપાત્ર ભાગ જહાજ દ્વારા પસાર થાય છે. અત્યાર સુધી, આ માર્ગને સુરક્ષિત કરવો એ વૈશ્વિક જવાબદારી માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ ટ્રમ્પે તેને સંપૂર્ણપણે વ્યવસાયિક સોદામાં પરિવર્તિત કરી દીધું છે.
ફોક્સ ન્યૂઝને આપવામાં આવેલા નિવેદનો અનુસાર, ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે યુએસ નેવી આ માર્ગ ખુલ્લો રાખશે અને જહાજોનું રક્ષણ કરશે. જો કે, આ સુરક્ષાના બદલામાં, યુએસ આ “મફત સેવા” સમાપ્ત કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે કહ્યું, “અમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના રક્ષક છીએ. અમે આ સમગ્ર સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો ખર્ચ વસૂલ કરીશું. તેમાંથી પસાર થતા તમામ કાર્ગો પર 20% ડ્યુટી લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા તાત્કાલિક અસરથી શરૂ કરવામાં આવી રહી છે.”
આ 20% ટ્રમ્પ ટેક્સની સૌથી સીધી અને વિનાશક અસર ભારતના સામાન્ય નાગરિકોના રસોડા પર પડશે. ભારત તેની LPG (લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ) જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને UAE જેવા ખાડી દેશોમાંથી આયાત કરે છે. કતાર અને સાઉદી અરેબિયાના આ LPG ટેન્કરો ફક્ત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ભારતીય બંદરો સુધી પહોંચે છે.
ખર્ચમાં 20% સીધો વધારો: જ્યારે અમેરિકા કતાર અથવા UAE થી ઉદ્ભવતા LPG ગેસ જહાજો પર 20% નો ભારે કર લાદશે, ત્યારે ગેસ કંપનીઓના પરિવહન ખર્ચમાં અચાનક નોંધપાત્ર વધારો થશે.
ઘરેલુ સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારો: કંપનીઓ આ વધેલા ટેક્સનો બોજ પોતે ઉઠાવશે નહીં, પરંતુ તેને સીધા ગ્રાહકો પર પહોંચાડશે. પરિણામે, ઘરેલુ અને વાણિજ્યિક LPG સિલિન્ડરના ભાવ અચાનક વધશે.
સપ્લાય ચેઇનમાં વિલંબ: જ્યારે યુએસ નેવી ટેક્સ વસૂલાત અને સુરક્ષા તપાસના નામે જહાજોને રોકે છે, ત્યારે સપ્લાય ચેઇન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ જશે. સમયસર ગેસ પહોંચાડવામાં નિષ્ફળતા દેશમાં LPGની ગંભીર અછત તરફ દોરી શકે છે.
ઈરાનનો નાકાબંધી કે વૈશ્વિક બજારમાં ભંગાણ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પગલા પાછળનું કારણ ઈરાન માટે સજા તરીકે ગણાવ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ઈરાની જહાજો અને તેમના ગ્રાહકોને સંપૂર્ણપણે અલગ કરવા માટે “ઈરાની નાકાબંધી” ફરીથી સંપૂર્ણપણે કડક કરવામાં આવી રહી છે. ટ્રમ્પનો ઉદ્દેશ ઈરાનની આર્થિક કરોડરજ્જુને સંપૂર્ણપણે તોડી નાખવાનો છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે ઈરાનને સજા કરવાના તેમના પ્રયાસમાં, ટ્રમ્પ વિશ્વભરના બજારોને વિક્ષેપિત કરવાની ધમકી આપી રહ્યા છે. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા દરેક કાર્ગો પર 20% સરચાર્જ લાદવામાં આવે, પછી ભલે તે તેલ, ગેસ અથવા અન્ય વેપાર માલ હોય, તો તે વૈશ્વિક ફુગાવાના તોફાનને જન્મ આપશે જેને કોઈ પણ દેશ સંભાળી શકશે નહીં.
