પશ્ચિમ બંગાળમાં ઐતિહાસિક અને જાહેર સ્થળોના નામકરણ અંગે એક મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. કોલકાતાના પાર્ક સર્કસ વિસ્તારમાં સ્થિત સુહરાવર્દી એવન્યુનું નામ હવે ગોપાલ મુખર્જી રોડ રાખવામાં આવશે. કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન કમિશનર સ્મિતા પાંડેએ આ સંદર્ભમાં સત્તાવાર સૂચના જારી કરી છે.
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી સુવેન્દુ અધિકારીએ કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (KMC) દ્વારા શહેરના મુખ્ય માર્ગ, સુહરાવર્દી એવન્યુનું નામ બદલીને ગોપાલ મુખર્જી રોડ કરવાના નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે. તેમણે તેને “ઐતિહાસિક ભૂલ સુધારવાનું પગલું” ગણાવ્યું છે. TMCએ સરકારના નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે.
શનિવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટમાં, CM અધિકારીએ કહ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળ દિવસ નિમિત્તે કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા લેવામાં આવેલ આ ઐતિહાસિક નિર્ણય ન્યાયી અને સમયસર છે. તેમણે કહ્યું કે દાયકાઓથી, શહેરના એક મહત્વપૂર્ણ રસ્તાનું નામ એક એવા વ્યક્તિના નામ પર રાખવામાં આવ્યું છે જેના પર સત્તાનો દુરુપયોગ કરવાનો અને રાજકીય લાભ માટે નિર્દોષ નાગરિકોના નરસંહારને ઉશ્કેરવાનો આરોપ છે.
અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ રસ્તાનું નામ ગોપાલ મુખર્જી રોડ બદલવાથી એક બહાદુર માણસનું સન્માન થશે જેમણે હજારો નિર્દોષ લોકોનું રક્ષણ કર્યું અને કટોકટીના સમયમાં જીવ બચાવવામાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી. તેમના મતે, આ નિર્ણય ઐતિહાસિક ન્યાય પુનઃસ્થાપિત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. તેમણે કહ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળ માટે તેના સાચા નાયકોને યાદ કરવાનો, ઇતિહાસની ભૂલો સુધારવાનો અને સમાજના સાચા રક્ષકોનું સન્માન કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
નામ બદલવા અંગે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ચર્ચા
જોકે, આ નામ અંગે લાંબા સમયથી રાજકીય અને વૈચારિક ચર્ચા ચાલી રહી છે. સર હસન સુહરાવર્દીના ભત્રીજા હુસૈન શહીદ સુહરાવર્દી ૧૯૪૬-૪૭ દરમિયાન અવિભાજિત બંગાળના વડા પ્રધાન હતા. ભાજપ અને તેના સંલગ્ન સંગઠનોએ આરોપ લગાવ્યો છે કે ૧૯૪૬ના ‘ગ્રેટ કલકત્તા હત્યાકાંડ’ દરમિયાન તેમની ભૂમિકા વિવાદાસ્પદ હતી.
‘ગોપાલ પાઠ’ તરીકે જાણીતા ગોપાલ મુખોપાધ્યાયને ૧૯૪૬ના કોમી રમખાણો દરમિયાન હિન્દુ સમાજનું રક્ષણ કરવા બદલ યાદ કરવામાં આવે છે. કોલકાતાના બોવબજાર વિસ્તારના રહેવાસી ગોપાલ મુખોપાધ્યાય, તેમના પરિવારના માંસના વેપારમાં સામેલ હોવાને કારણે “ગોપાલ પઠા” તરીકે જાણીતા હતા. તેમને લાંબા સમયથી જમણેરી સંગઠનો અને ભાજપમાં એક પ્રતીકાત્મક વ્યક્તિ તરીકે જોવામાં આવે છે.
ગયા વર્ષે, તત્કાલીન વિપક્ષી નેતા સુવેન્દુ અધિકારીએ “ગ્રેટ કલકત્તા હત્યાકાંડ” ની વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ગોપાલ મુખોપાધ્યાયના ફોટોગ્રાફ સાથેની કૂચમાં ભાગ લીધો હતો. બાદમાં અલીપોરમાં તેમની પ્રતિમાનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમના નામ પરથી રસ્તાનું નામ બદલવાને ભાજપ સરકાર દ્વારા સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સ્મૃતિ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણય ફક્ત રસ્તાનું નામ બદલવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંગાળના ઇતિહાસ અને તેના નાયકોના નવા અર્થઘટનને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે. સરકારના આ પગલાને રાજ્યની બદલાતી રાજકીય અને વૈચારિક દિશાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
સર હસન સુહરાવર્દી કોણ હતા?
સર હસન સુહરાવર્દી બંગાળના પ્રખ્યાત શિક્ષણવિદ અને ચિકિત્સક હતા. તેમણે ૮ ઓગસ્ટ, ૧૯૩૦ થી ૭ ઓગસ્ટ, ૧૯૩૪ સુધી કલકત્તા યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર તરીકે સેવા આપી. તેમના માનમાં, ૧૯૩૩માં પાર્ક સર્કસથી કાશીપાડા લેન સુધીના નવા રસ્તાનું નામ “સુહરાવર્દી એવન્યુ” રાખવામાં આવ્યું. તેમને તત્કાલીન અવિભાજિત બંગાળના અગ્રણી શિક્ષણવિદોમાંના એક ગણવામાં આવતા હતા. તેમના ભત્રીજા, હુસૈન શહીદ સુહરાવર્દી, પાછળથી અવિભાજિત બંગાળના વડા પ્રધાન અને સ્વતંત્રતા પછી, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન બન્યા.
ગોપાલ મુખોપાધ્યાય કોણ હતા?
ગોપાલ મુખોપાધ્યાય, જે “ગોપાલ પઠા” તરીકે વધુ જાણીતા છે, તેઓ કોલકાતાના બોબજાર વિસ્તારના રહેવાસી હતા. તેમનો પરિવાર માંસના વેપારમાં સામેલ હતો, જેના કારણે તેમને આ ઉપનામ મળ્યું. ૧૯૪૬ના “ગ્રેટ કલકત્તા કિલિંગ” અને કોમી રમખાણો દરમિયાન, તેમણે, તેમના સમર્થકો સાથે, હિન્દુ બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોના રક્ષણમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી. જમણેરી સંગઠનો અને ભાજપ દ્વારા તેમને એક એવી વ્યક્તિ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે જેમણે તે સમયગાળા દરમિયાન હિન્દુ સમુદાયની સુરક્ષા માટે લડત આપી હતી. ૨૦૦૫માં તેમનું અવસાન થયું.
વિપક્ષે લક્ષ્ય બનાવ્યું
ટીએમસી નેતા કુણાલ ઘોષે સુહરાવર્દી એવન્યુનું નામ બદલીને ગોપાલ મુખર્જી રોડ રાખવા પર બોલતા કહ્યું, “જ્યારે પણ કોઈ નામ હોય છે, ત્યારે તેની પાછળ એક ઇતિહાસ કે ઘટના હોય છે… નામ દૂર કરવાથી ઇતિહાસ સંપૂર્ણપણે પ્રભાવિત થાય છે… અમે અન્ય સ્થળોએ પણ જોયું છે કે ભાજપને ખોરાક, કપડાં અને આશ્રય આપવા કરતાં સ્થળોના નામ બદલવામાં વધુ રસ છે… અમે આનો વિરોધ નથી કરી રહ્યા, પરંતુ આપણે કોઈ નામ દૂર કરીને તેને બીજું નામ આપતા પહેલા થોડું વિચારવું જોઈએ…”
