ઇઝરાયલી સંસ્કૃતિ મંત્રી મિકી ઝોહરે વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં સ્પેશિયલ જ્યુરી પ્રાઇઝ જીતનાર ગાઝામાં ઇઝરાયલના લશ્કરી કાર્યવાહી વિશેની દસ્તાવેજી ફિલ્મ “NAZA” પાછળના ફિલ્મ નિર્માતાઓ યુવાલ અબ્રાહમ અને રશેલ ઝોરની ઇઝરાયલી નાગરિકતા રદ કરવાની ધમકી આપી છે.
રવિવારે, ઝોહરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ XX પર આ ફિલ્મને “ઘૃણાસ્પદ” અને તેના એવોર્ડ જીતને “આઘાતજનક” ગણાવી. તેમણે ફિલ્મ નિર્માતાઓ પર વિશ્વભરના “યહૂદી વિરોધીઓ” તરફથી પ્રશંસા મેળવવા માટે તેમના દેશને નુકસાન પહોંચાડવાનો આરોપ મૂક્યો.
ઝોહરે લખ્યું કે અબ્રાહમ અને ઝોરના કાર્યો “રાજ્ય સામે રાજદ્રોહ” સમાન છે. તેમણે કહ્યું, “સંસ્કૃતિ મંત્રી તરીકે, હું રાજ્ય સામે રાજદ્રોહ માટે આ ઘૃણાસ્પદ સર્જકોની ઇઝરાયલી નાગરિકતા રદ કરવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લઈશ.” ધ ટેલિગ્રાફ અનુસાર, 80 મિનિટની દસ્તાવેજી ફિલ્મ “NAZA” ને વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં તેના પ્રીમિયરમાં 25 મિનિટની સ્ટેન્ડિંગ ઓવેશન મળી, જે એક ફેસ્ટિવલ રેકોર્ડ છે.
આ ફિલ્મમાં ઇઝરાયલી લશ્કરી અને ગુપ્તચર સેવાના 24 વ્યક્તિઓના ઇન્ટરવ્યુ છે, જેમણે નામ ન આપવાની શરતે વાત કરી હતી. આ ફિલ્મ ગાઝામાં ઇઝરાયલી હુમલાઓ દરમિયાન કથિત રીતે ઉપયોગમાં લેવાતી AI-આધારિત લક્ષિત હડતાલ સિસ્ટમની શોધ કરે છે.
આ ફિલ્મમાં “લવેન્ડર” નામની AI સિસ્ટમનો પણ ઉલ્લેખ છે. ફિલ્મ અનુસાર, તેનો ઉપયોગ ગાઝામાં પેલેસ્ટિનિયનો વચ્ચેના ટેલિકોમ્યુનિકેશન પર નજર રાખવા અને લક્ષિત હત્યાઓ માટે વ્યક્તિઓને ઓળખવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલના સત્તાવાર વર્ણન મુજબ, આ દસ્તાવેજી ગાઝામાં પેલેસ્ટિનિયનોની “આયોજિત સામૂહિક હત્યાઓ” માટે AI-આધારિત સિસ્ટમોના ઉપયોગનું દસ્તાવેજીકરણ કરે છે.
ધ ટેલિગ્રાફ અનુસાર, ફિલ્મનું શીર્ષક, “નાઝા”, ઇઝરાયલી ગુપ્તચરમાં વપરાતા ટૂંકાક્ષરમાંથી લેવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે, જે ગાઝામાં થયેલા હવાઈ હુમલામાં સંભવિત નાગરિક જાનહાનિની સંખ્યાનો ઉલ્લેખ કરે છે. ફિલ્મના એક સૂત્રનો દાવો છે કે હમાસ સભ્યને લક્ષ્ય બનાવતી કાર્યવાહીને 500 સંભવિત નાગરિકોને મારવા માટે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
ફિલ્મ નિર્માતા યુવાલ અબ્રાહમે કહ્યું છે કે તેમને આશા છે કે તેમની દસ્તાવેજી ફિલ્મ પશ્ચિમી સરકારોને ઇઝરાયલ પર આર્થિક પ્રતિબંધો લાદવા માટે પ્રેરણા આપશે.
“નો અધર લેન્ડ” નામની દસ્તાવેજી ફિલ્મ માટે અબ્રાહમ અને જોરે 2025 માં ઓસ્કાર જીત્યો હતો. આ ફિલ્મ કબજા હેઠળના પશ્ચિમ કાંઠે ઇઝરાયલી વસાહતો સાથે સંકળાયેલા પેલેસ્ટિનિયનો સામેની હિંસા પર કેન્દ્રિત હતી.
ઝોહર ઉપરાંત, ઇઝરાયલના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રધાન ઇટામાર બેન-ગ્વિરે પણ ફિલ્મ નિર્માતાઓની ટીકા કરી હતી. તેમણે અબ્રાહમ અને ઝોરને “સમગ્ર ઇઝરાયલી લોકો માટે શરમજનક અને અપમાનજનક” ગણાવ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે તેમના હમાસ સાથે સંબંધો છે.
નાગરિકતા રદ કરવી કાયદેસર રીતે શક્ય છે, પરંતુ પ્રક્રિયા જટિલ છે.
ધ ટેલિગ્રાફ અનુસાર, ઇઝરાયલમાં નાગરિકતા રદ કરવી કાયદેસર રીતે શક્ય છે, જોકે તેનો ઉપયોગ ભાગ્યે જ થયો છે. 2022 માં, ઇઝરાયલી સુપ્રીમ કોર્ટે પુષ્ટિ આપી હતી કે જો કોઈ વ્યક્તિ “વફાદારી” સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ જાય તો રાજ્ય તેની નાગરિકતા રદ કરી શકે છે. આમાં જાસૂસી અથવા રાજદ્રોહ જેવા કૃત્યો શામેલ હોઈ શકે છે. 2023 માં, આ કાયદાનો વ્યાપ આતંકવાદના કેસોનો સમાવેશ કરવા માટે વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો હતો.
નાગરિકતા રદ કરવાની પ્રક્રિયામાં ગૃહ પ્રધાનને વિનંતી સબમિટ કરવાની જરૂર પડે છે, જેના માટે પછી ન્યાય પ્રધાનની મંજૂરી અને પછી ન્યાયાધીશો દ્વારા પુષ્ટિની જરૂર પડે છે.
યુવલ અબ્રાહમના પરિવારને પહેલા પણ જમણેરી ટોળાઓ દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવ્યો છે. 2024 માં “નો અધર લેન્ડ” ના વર્લ્ડ પ્રીમિયર પછી, તેમના પરિવારના ઘર પર જમણેરી ટોળા દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.
