અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે અમેરિકા અને ડેનમાર્ક વચ્ચે ગ્રીનલેન્ડમાં અમેરિકન સૈન્ય હાજરી વધારવા માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ સમજૂતી થઈ ગઈ છે. આ જાહેરાત એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે ટ્રમ્પ અગાઉ ડેનમાર્ક પાસે ગ્રીનલેન્ડ ખરીદવાની માગ કરી રહ્યા હતા અને જરૂર પડ્યે સૈન્ય બળ વાપરવાની વાત પણ કહી ચૂક્યા હતા, જોકે નવી સમજૂતી મુજબ ગ્રીનલેન્ડ ડેનમાર્ક પાસે જ રહેશે.
ગ્રીનલેન્ડ પર અમેરિકાનું કાયમી નિયંત્રણ અને સુરક્ષા
ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર આ સમજૂતીની જાણકારી આપતા જણાવ્યું કે તેનાથી ગ્રીનલેન્ડની સુરક્ષા અને અન્ય જરૂરિયાતો પર અમેરિકાને ‘સ્થાયી નિયંત્રણ’ મળશે અને અમેરિકાની તમામ ચિંતાઓ દૂર થઈ જશે. તેમનું પ્રશાસન તાત્કાલિક ધોરણે ગ્રીનલેન્ડમાં સૈન્ય હાજરી વધારવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે. અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિઓએ આ સમજૂતીને ઐતિહાસિક અને અમેરિકાની મોટી જીત ગણાવતા કહ્યું કે આનાથી કોઈપણ વિરોધી દેશને ત્યાં સૈન્ય અડ્ડો બનાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકી શકાય.
સંસદોની મંજૂરી અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર બેઠકમાં હસ્તાક્ષર
ડેનમાર્કની વડાપ્રધાન મેટે ફ્રેડરિક્સનના કાર્યાલયે જણાવ્યું કે આગામી સપ્તાહે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની બેઠક દરમિયાન આ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. જોકે, તેને લાગુ કરવા માટે ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની સંસદોની મંજૂરી મેળવવી અનિવાર્ય રહેશે. વડાપ્રધાન ફ્રેડરિક્સને સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સમજૂતી બંને દેશોની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને માન્યતા આપે છે. ગ્રીનલેન્ડના વડાપ્રધાન જેન્સ-ફ્રેડરિક નીલ્સને પણ આને ત્રણેય સરકારો માટે ફાયદાકારક ગણાવ્યું છે.
રશિયા અને ચીનના ખતરા સામે કડક નિયંત્રણો
ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી રશિયા અને ચીનના સંભવિત જોખમો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે ગ્રીનલેન્ડની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા આવ્યા છે. અમેરિકન વિદેશ વિભાગના અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, નવી સમજૂતી હેઠળ ગ્રીનલેન્ડમાં બિન-નાટો (non-NATO) દેશોના કોઈપણ સૈન્ય મથક પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. આ ઉપરાંત, રશિયા અને ચીન જેવા દેશોની રોકાણ ક્ષમતાને મર્યાદિત કરવામાં આવશે જેથી તેઓ ત્યાં સૈન્ય અડ્ડો ન બનાવી શકે.
ગ્રીનલેન્ડનું વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ અને ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ
કેનેડાના ઉત્તર-પૂર્વ કિનારા નજીક આવેલું ગ્રીનલેન્ડ આર્કટિક સર્કલની ભૌગોલિક સીમામાં ફેલાયેલું છે, જેના કારણે દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના કાળથી જ આ પ્રદેશ ઉત્તર અમેરિકાની સુરક્ષા માટે ખૂબ જ અનિવાર્ય રહ્યો છે. વર્તમાન સમયમાં પણ અમેરિકા દ્વારા ત્યાં ‘પિટુફિક સ્પેસ બેઝ’નું સંચાલન કરવામાં આવે છે, જે મિસાઈલ સંબંધિત ચેતવણીઓ અને અવકાશી ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવાનું મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્ય કરે છે. અગાઉ ડેનમાર્ક સાથે તણભરી સ્થિતિ પ્રવર્તતી હતી, પરંતુ હવે ડેનમાર્ક સરકાર અમેરિકાને સહકાર આપવા માટે સંમત થઈ ગઈ છે; જોકે, આ કરારને આખરી સ્વરૂપ આપીને અમલમાં લાવવા માટે હજુ ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની સંસદોની મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયા બાકી છે.
