આ સેટેલાઇટ વેન એલન પ્રોબ A છે, જેનું વજન લગભગ 600 કિલોગ્રામ છે. તેને ઑગસ્ટ 2012માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. હવે લગભગ 14 વર્ષ પછી તે પોતાનો અંતિમ સફર પૂર્ણ કરી રહ્યો છે.અમેરિકન સ્પેસ ફોર્સે 9 માર્ચે માહિતી આપી હતી કે આ સેટેલાઇટ ભારતીય સમય મુજબ રાત્રે લગભગ 8 થી 9 વાગ્યાના આસપાસ વાયુમંડળમાં પ્રવેશ કરશે. જોકે સમયમાં 24 કલાક સુધીનો ફેરફાર શક્ય છે. દર કલાકે નવી માહિતી મળી રહી છે અને સ્પેસ ફોર્સ સતત તેની દેખરેખ રાખી રહી છે.
નાસાના જણાવ્યા મુજબ સેટેલાઇટનો મોટાભાગનો ભાગ વાયુમંડળમાં પ્રવેશ સમયે હવાના ઘર્ષણથી બળી જશે, પરંતુ કેટલાક મજબૂત ભાગો બચી શકે છે. તેમ છતાં પૃથ્વી પર કોઈને નુકસાન થવાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી હોવાનું જણાવાયું છે.
વેન એલન પ્રોબ A અને તેનો જોડિયો ઉપગ્રહ પ્રોબ B પૃથ્વીના આસપાસ આવેલા રેડિયેશન બેલ્ટ (વિકિરણ ક્ષેત્ર)નો અભ્યાસ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ બેલ્ટ પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રના કારણે સૂર્યમાંથી આવતા ખતરનાક કણોને રોકી રાખે છે. આ બેલ્ટનું નામ વૈજ્ઞાનિક જેમ્સ વેન એલનના નામ પર રાખવામાં આવ્યું છે.
બંને સેટેલાઇટ 2012માં લોન્ચ થયા હતા. મૂળરૂપે તેમનું મિશન માત્ર 2 વર્ષનું હતું, પરંતુ તેઓ 2019 સુધી કાર્યરત રહ્યા. પ્રોબ B જુલાઈ 2019માં અને પ્રોબ A ઓક્ટોબર 2019માં બંધ કરવામાં આવ્યા હતા.આ ઉપગ્રહો પૃથ્વીથી સૌથી નજીક 621 કિમી અને સૌથી દૂર 3,04,155 કિમી સુધીની અંડાકાર કક્ષામાં ફરતા હતા, જેના કારણે તેમણે રેડિયેશન બેલ્ટના દરેક ભાગનો મહત્વપૂર્ણ ડેટા એકત્ર કર્યો હતો.
આજ સુધી વૈજ્ઞાનિકો આ ડેટાનો અભ્યાસ કરીને સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે સૂર્યની પ્રવૃત્તિ સેટેલાઇટ, અંતરિક્ષયાત્રીઓ અને પૃથ્વી પર મોબાઇલ, GPS, ઇન્ટરનેટ તથા વીજળીની લાઇનોને કેવી રીતે અસર કરે છે.મિશન પૂર્ણ થયા બાદ વૈજ્ઞાનિકોએ અનુમાન કર્યું હતું કે આ ઉપગ્રહો 2034 સુધી કક્ષામાં રહેશે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સૂર્ય ખૂબ સક્રિય રહ્યો છે. સૂર્યની વધેલી પ્રવૃત્તિને કારણે પૃથ્વીનું વાયુમંડળ થોડું ફેલાઈ ગયું, જેના કારણે કક્ષામાં ફરતા ઉપગ્રહો પર હવાના ઘર્ષણમાં વધારો થયો છે.
આ વધેલા ઘર્ષણને કારણે સેટેલાઇટ ઝડપી ગતિએ નીચે આવવા લાગ્યા. પ્રોબ A સૌથી પહેલાં પડી રહ્યો છે, જ્યારે પ્રોબ B થોડું વધુ ઊંચે છે, તેથી તે 2030 પહેલાં પડવાની શક્યતા નથી .સૂર્યની આ અણધારી પ્રવૃત્તિને કારણે પહેલાની તમામ ગણતરીઓ બદલાઈ ગઈ છે. હવે પ્રોબ A આજે પોતાનો અંતિમ સફર પૂર્ણ કરી રહ્યો છે.
