ટીએમસીમાં એક મોટા રાજકીય વિસ્ફોટના અવાજો આવી રહ્યા છે. બંગાળમાં સત્તા ગુમાવ્યા બાદ, મમતા બેનર્જીની “મોટી મુશ્કેલી” શરૂ થઈ ગઈ છે. ટીએમસી ટૂંક સમયમાં મોટો આંચકો અનુભવી શકે છે. ભાજપ સામે વિધાનસભા ચૂંટણી હાર્યા બાદ મમતા બેનર્જીના સારા દિવસો પાછા ફરવા અંગે શંકાઓ વાવી દેવામાં આવી છે. સત્તાની શક્તિ અદૃશ્ય થઈ ગઈ છે, સમર્થકો તેમને છોડી રહ્યા છે, કાઉન્સિલરો ભાગી રહ્યા છે, અને હવે સાંસદો અને ધારાસભ્યો ભાગી રહ્યા હોવાની અફવાઓ છે. ટીએમસી સાંસદ કાકોલી ઘોષ કોણ છે, જેમણે મમતા બેનર્જીને જાગૃત રાખ્યા છે?

બંગાળમાં પરિવર્તન આવ્યું છે. હવે પરિવર્તનનો વ્યાપ વિસ્તરી રહ્યો છે. ભાજપે બંગાળમાં 206 બેઠકો સાથે સરકાર બનાવી. મમતા બેનર્જીની ટીએમસી 80 બેઠકો પર અટવાઈ ગઈ છે. મમતા હજુ પણ સ્વીકારવા તૈયાર નથી કે તેમની હાર અનિવાર્ય છે. આ 15 વર્ષથી જનતામાં ચાલી રહેલા અસંતોષ અને ગુસ્સાની કુદરતી પરાકાષ્ઠા છે. જોકે, મમતા ટીએમસીની હારને ભાજપ અને ચૂંટણી પંચનું કાવતરું માને છે. તેઓ દરરોજ પોતાની હારનો શોક વ્યક્ત કરે છે, બંનેની ટીકા કરે છે. હવે, પરિસ્થિતિ એવી જગ્યાએ પહોંચી ગઈ છે કે તેમના ટીએમસી સાથીઓ પણ હવે વિશ્વસનીય રહ્યા નથી. મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલરો સામૂહિક રીતે રાજીનામું આપી રહ્યા છે. મોટાભાગના ટીએમસી સાંસદો અને ધારાસભ્યો ભાજપ સાથે સંપર્કમાં છે. પાર્ટીની બેઠકો અને કાર્યક્રમોમાં તેમની ગેરહાજરી આ વાતનો સંકેત છે. મમતા પણ માને છે કે તેમના લોકો જાણી જોઈને પોતાને દૂર કરી રહ્યા છે. તેથી જ તેમણે જે લોકો છોડીને જવા માંગે છે તેમને કહેવું પડશે કે તેઓ આમ કરે. તે બાકીના સભ્યો સાથે ટીએમસીને પુનર્જીવિત કરશે.

વિધાનસભા ચૂંટણીમાં હાર બાદ, નગરપાલિકાઓમાં ટીએમસી કાઉન્સિલરોના રાજીનામાનો દોર શરૂ થયો છે. અડધા ડઝનથી વધુ નગરપાલિકાઓમાં, ટીએમસી કાઉન્સિલરોએ સામૂહિક રીતે રાજીનામા આપ્યા છે. આ વલણ અટકવાના કોઈ સંકેત દેખાતું નથી. ફાલ્ટા બેઠકના પરિણામો પછી, ડાયમંડ હાર્બરમાં કાઉન્સિલરોના રાજીનામાનો દોર શરૂ થયો છે. ઉત્તર 24 પરગણા જિલ્લાના ભાટપારામાં રાજીનામા શરૂ થયા. 35 માંથી 30 કાઉન્સિલરોએ એક સાથે રાજીનામા આપ્યા. એ જ રીતે, હલીશહરના 23 કાઉન્સિલરોમાંથી 16 એ એક સાથે રાજીનામા આપ્યા. ઉત્તર બેરકપોર, ગારુલિયા અને ડાયમંડ હાર્બરમાં રાજીનામાનો દોર ચાલુ છે. અન્ય ઘણી નગરપાલિકાઓ અને નિગમોમાં પણ ટીએમસી કાઉન્સિલરોએ રાજીનામા આપ્યા છે. કોલકાતા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનમાં, ટીએમસી કાઉન્સિલરો પણ પક્ષ બદલવા માટે ઉત્સુક દેખાય છે.

વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા પછી મમતા બેનર્જીએ જે બેઠકો યોજી છે તેમાં પાર્ટીના બધા ધારાસભ્યો હાજર રહ્યા નથી. ધારાસભ્યોએ તેમની ગેરહાજરી માટે કોઈ કારણ આપવાનું યોગ્ય માન્યું ન હતું. ટીએમસીના વડા મમતા બેનર્જી દ્વારા બેઠકો બોલાવવામાં આવી હોવાથી, દરેકની હાજરી જરૂરી હતી, ખાસ કરીને જ્યારે પાર્ટીનું અસ્તિત્વ જોખમમાં હોય. ટીએમસીના સાંસદોએ પણ મમતા બેનર્જીથી દૂર રહેવાનું શરૂ કરી દીધું છે. ચૂંટણી પરિણામો જાહેર થયા પછી, મમતા બેનર્જી દ્વારા બોલાવવામાં આવેલી પહેલી બેઠકમાં 10-12 નવા ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો ગેરહાજર રહ્યા. બેનર્જી વિરોધ પ્રદર્શનમાં બધા ધારાસભ્યોની ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવામાં અસમર્થ રહ્યા.

એટલું જ નહીં, સાંસદો અને ધારાસભ્યોએ હવે ખુલ્લેઆમ મમતા બેનર્જી અને તેમના ભત્રીજા, સાંસદ અભિષેક બેનર્જીના નેતૃત્વ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. 2021 પછી ટીએમસી સામે આ બીજી મોટી કટોકટી છે. કાલીઘાટમાં યોજાયેલી સમીક્ષા બેઠકોમાં, કુણાલ ઘોષ અને ઋતુબ્રત બેનર્જી જેવા વરિષ્ઠ ધારાસભ્યોએ મમતા બેનર્જી અને અભિષેક બેનર્જી દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયો પર સીધા સવાલ ઉઠાવ્યા. ધારાસભ્યો માને છે કે બંધ દરવાજા પાછળ રણનીતિ બનાવવાથી પાર્ટી મજબૂત થશે નહીં. કાર્યકરોએ રસ્તા પર ઉતરવું પડશે. બળવાખોર નેતાઓનો આરોપ છે કે હાઇકમાન્ડ દ્વારા બંધ દરવાજા પાછળ લેવામાં આવેલા નિર્ણયો નેતાઓ પર બળજબરીથી લાદવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે પાયાના નેતાઓ અને કાઉન્સિલરો પાર્ટીથી દૂર રહી શક્યા.

ટીએમસીનું સંકટ આના પરથી પણ સમજી શકાય છે: મમતાએ ચાર વખત સાંસદ રહી ચૂકેલા કાકોલી ઘોષ દસ્તીદાર પાસેથી લોકસભામાં ચીફ વ્હીપ પદ છીનવી લીધું અને કલ્યાણ બેનર્જીને આપ્યું. આનાથી કાકોલી ગુસ્સે થયા. તેમને લાગ્યું કે મમતા બેનર્જીનો નિર્ણય તેમના પક્ષમાં અપમાન છે. ભાજપે તેમના ગુસ્સાનો લાભ ઉઠાવ્યો. કેન્દ્ર સરકારે કાકોલીને સેન્ટ્રલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સિક્યુરિટી ફોર્સ (CISF) તરફથી ‘Y’ શ્રેણીની સશસ્ત્ર સુરક્ષા પૂરી પાડી છે. ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોના ધમકી મૂલ્યાંકન અહેવાલના આધારે આ સુરક્ષા આપવામાં આવી હતી. સાંસદ કાકોલી ઘોષ દસ્તીદારે હવે તેમના જિલ્લા પ્રમુખ પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે, જે ટીએમસીના રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર આઈ-પીએસી સામે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. કાકોલીનો અસંતોષ અસામાન્ય નથી, કારણ કે તે સાંસદોમાં ભાગદોડનો સંકેત આપી શકે છે. તેમના જેવા ઘણા અન્ય સાંસદો છે જે પાર્ટીના નેતૃત્વથી અસંતુષ્ટ છે.

જો ટીએમસીના એક સાંસદનું માનીએ તો, આગામી દિવસોમાં મમતા બેનર્જીને મોટો ઝટકો લાગી રહ્યો છે. ટીએમસી પાસે હાલમાં લોકસભામાં 29 સાંસદ છે, જે તેને વિપક્ષમાં બીજા ક્રમના સૌથી વધુ સાંસદો બનાવે છે. જોકે, આ પરિસ્થિતિ બદલાવાની છે. જો ભાજપ લીલી ઝંડી આપે છે, તો 20-25 લોકો ક્ષણભરમાં પક્ષ બદલી શકે છે. ભાજપ કલ્યાણ બેનર્જી, અભિષેક બેનર્જી અને બે અન્ય સાંસદો સિવાય બધાને સાથે લેવા તૈયાર છે. એવી ચર્ચા છે કે ભાજપ આગામી મહિનાની અંદર આનો અમલ કરી શકે છે. હાલમાં, ભાજપ પાસે લોકસભામાં 240 સાંસદો છે. બહુમતીનો આંકડો 272 છે. જો TMC સાંસદો અલગ થઈને ભાજપમાં જોડાય છે, તો ભાજપની લોકસભાની સંખ્યા બહુમતીની નજીક આવી શકે છે. હાલમાં, ભાજપ કેન્દ્ર સરકારનું નેતૃત્વ કરે છે, પરંતુ પોતાની પાસે બહુમતી ન હોવાને કારણે, તેને NDA સાથી પક્ષોના સમર્થનથી સરકાર બનાવવી પડી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે આજે બિહારમાં SIR પર પોતાનો ચુકાદો આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે SIR પ્રક્રિયામાં કોઈ ખામી નથી અને આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે બંધારણીય છે. આ નિર્ણય એ પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે ચૂંટણી પંચની સત્તાઓ અકબંધ છે.

અરજીઓમાં અગાઉ દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચૂંટણી પંચ પાસે બંધારણની કલમ 326, જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ 1950 અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો હેઠળ આટલા મોટા પાયે SIR ચલાવવાનો અધિકાર નથી.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે આ અરજીઓની સુનાવણી કરતા 29 જાન્યુઆરીએ પોતાનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો. બુધવાર, 27 મે, 2026 ના રોજ પોતાનો ચુકાદો આપતાં, સુપ્રીમ કોર્ટે જાહેર કર્યું કે SIR પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે માન્ય અને કાયદેસર છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં કથિત ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સ સામે કાર્યવાહી વધુ તીવ્ર બની છે. સરહદ પર પહોંચેલા ઘણા લોકોએ સ્વીકાર્યું કે તેઓ બે-ત્રણ વર્ષ પહેલાં બાંગ્લાદેશથી ભારત આવ્યા હતા. રાજ્યના “ડિટેક્ટ, ડિલીટ અને ડિપોર્ટ” અભિયાનને પગલે, મોટી સંખ્યામાં લોકો સરહદ પર પાછા ફરી રહ્યા છે.

સરહદ પર એક યુવકે ખુલાસો કર્યો કે તે બે-ત્રણ વર્ષ પહેલાં બાંગ્લાદેશથી ભારત આવ્યો હતો. તેણે કહ્યું કે તેને અન્ય લોકો અહીં લાવ્યા હતા, અને પહોંચ્યા પછી, તેને જાતે કામ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. યુવકે કહ્યું કે તે બાઇક મિકેનિક તરીકે કામ કરતો હતો અને હાવડા વિસ્તારમાં રહેતો હતો. તેણે એમ પણ કહ્યું કે તેની સાથે લગભગ દસ લોકો આવ્યા હતા, પરંતુ હવે તે એકલો છે. ઘણા લોકો આધાર કાર્ડ કે રેશન કાર્ડ વિના મળી આવ્યા હતા. આ નિવેદનોએ વહીવટીતંત્રની ચિંતામાં વધુ વધારો કર્યો છે.

પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર અને વહીવટીતંત્રે કથિત ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને ઓળખવા માટે ઝુંબેશ વધુ તીવ્ર બનાવી છે. મંગળવારે સવારે ઉત્તર 24 પરગણાના બશીરહાટ વિસ્તારમાં આવેલા હકીમપુર ચેકપોસ્ટ પર મોટી સંખ્યામાં બાંગ્લાદેશી પુરુષો અને સ્ત્રીઓ પહોંચ્યા હતા. માનવામાં આવે છે કે આમાંના ઘણા લોકો લાંબા સમયથી બંગાળના વિવિધ ભાગોમાં રહેતા હતા. ઘુસણખોરોને પકડવા, ઓળખવા અને દેશનિકાલ કરવાના પગલાંની તાજેતરની જાહેરાતને કારણે સરહદ પર ભીડ વધી ગઈ છે. વહીવટીતંત્ર હવે દસ્તાવેજોની તપાસ કરી રહ્યું છે અને શંકાસ્પદોને હોલ્ડિંગ સેન્ટરમાં મોકલી રહ્યું છે.

માલદા જિલ્લો આ કામગીરી માટે એક મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. અંગ્રેજી બજાર વિસ્તારમાં ચંદન પાર્કમાં પહેલું હોલ્ડિંગ સેન્ટર ખોલવામાં આવ્યું છે. હાલમાં નવ શંકાસ્પદ બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને ત્યાં રાખવામાં આવ્યા છે, જેમાં ત્રણ મહિલાઓ અને છ સગીરોનો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યક્તિઓને ગજોલ પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારમાંથી પકડવામાં આવ્યા હતા. કેન્દ્રમાં સીસીટીવી કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે, અને પોલીસ, નાગરિક સંરક્ષણ અને અન્ય કર્મચારીઓ 24 કલાક તેમની દેખરેખ રાખી રહ્યા છે. વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે અહીં વ્યક્તિઓના દસ્તાવેજો અને ઓળખની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. તપાસ પૂર્ણ થયા પછી વધુ કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

ડિટેક્ટ, ડિલીટ અને ડિપોર્ટ નીતિને લઈને રાજ્યમાં રાજકીય વાતાવરણ પણ ગરમાયું છે. વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે જેમની પાસે માન્ય દસ્તાવેજો નથી અને જેઓ નાગરિકતા કાયદાના દાયરામાં આવતા નથી તેમની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. નવો ઇમિગ્રેશન અને વિદેશી અધિનિયમ 2025 પોલીસને વધુ સત્તા આપે છે. આ કાયદા હેઠળ, શંકાસ્પદ વિદેશી નાગરિકોને અટકાયતમાં લઈ શકાય છે અને તેમની માહિતી કેન્દ્રીય ડેટાબેઝમાં અપલોડ કરવામાં આવશે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, શંકાસ્પદ લોકોને 30 દિવસ સુધી હોલ્ડિંગ સેન્ટરોમાં રાખી શકાય છે.

15 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ લાલ કિલ્લા પરથી વડા પ્રધાને પોતે તેની રચનાની જાહેરાત કરી હતી. પછી, 26 મે, 2026 ના રોજ, ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે સમિતિની જાહેરાતને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું.

કલ્પના કરો, તમે તમારા ઘરમાં રહો છો. શરૂઆતમાં, ફક્ત થોડા પરિવારના સભ્યો હતા, પછી ધીમે ધીમે પડોશીઓ અને સંબંધીઓ આવ્યા, અને એક દિવસ, તમને લાગ્યું કે ઘરનું આખું વાતાવરણ બદલાઈ ગયું છે. આપણા દેશમાં આવી જ પરિસ્થિતિ બની રહી છે, ઓછામાં ઓછું સરકાર એવું માને છે. સરકાર કહે છે કે દેશનું વસ્તી વિષયક માળખું ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે, અને આ પરિવર્તનનું સૌથી મોટું કારણ ઇરાદાપૂર્વકની ઘૂસણખોરી છે. આ સમગ્ર મુદ્દાની તપાસ કરવા માટે, સરકારે વસ્તી વિષયક પરિવર્તન પર ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ નામની એક ખાસ ટીમની રચના કરી છે. આ સમિતિ ખરેખર શું છે, તેના સભ્યો કોણ છે, અને તેનો સામાન્ય માણસ પર શું પ્રભાવ પડશે?

આ સમિતિ શું છે?

આ કોઈ કોર્ટ કે સંસદ નથી. તેને દેશના બદલાતા ચહેરાની તપાસ કરવા માટે સરકાર દ્વારા સોંપવામાં આવેલી ‘સત્તાવાર તપાસ’ તરીકે વિચારો. આ ટીમ આખા દેશનો પ્રવાસ કરશે, ડેટા એકત્રિત કરશે અને ઓળખશે કે વિવિધ વિસ્તારોમાં વસ્તી માળખું કેવી રીતે બદલાઈ રહ્યું છે. ત્યારબાદ તે દેશની સુરક્ષા, કાયદો અને વ્યવસ્થા અને સામાજિક માળખું મજબૂત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેના આગામી પગલાંની સરકારને જાણ કરશે.

આ ટીમમાં કોણ છે?

આ ટીમ ખૂબ મોટી નથી, પરંતુ તેના સભ્યો ખૂબ જ મજબૂત પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવે છે. કુલ છ લોકોને આ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે:

ટીમના વડા (અધ્યક્ષ): પ્રકાશ પ્રભાકર નાઓલેકર, સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ.

સભ્ય: મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણ. તેઓ આપણા દેશના વસ્તી ગણતરી કમિશનર છે, એટલે કે તેમની પાસે દેશની વસ્તીનો સંપૂર્ણ હિસાબ છે.

સભ્ય: દુર્ગા શંકર મિશ્રા. તેઓ નિવૃત્ત IAS અધિકારી છે અને વહીવટી બાબતોમાં વ્યાપક અનુભવ ધરાવે છે.

સભ્ય: બાલાજી શ્રીવાસ્તવ. તેઓ નિવૃત્ત IPS અધિકારી છે અને તપાસ અને સુરક્ષા બાબતો માટે જવાબદાર છે.

સભ્ય: ડૉ. શમિકા રવિ. તેઓ એક પ્રખ્યાત અર્થશાસ્ત્રી છે જેમને ડેટા અને તેની પાછળના અર્થશાસ્ત્રની ઊંડી સમજ છે.

સભ્ય સચિવ: ગૃહ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ (વિદેશ બાબતો-I). આ સભ્ય ટીમના દરેકને ટેકો આપવા અને સુગમ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

આ સમિતિની સત્તાઓ અને જવાબદારીઓ શું છે?

સરકારે આ સમિતિને ખાલી હાથે મોકલી નથી. તેને પાંચ મુખ્ય કાર્યો સોંપવામાં આવ્યા છે:

સંપૂર્ણ હિસાબ: આ સમિતિ ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર અને અન્ય અસામાન્ય પરિબળોને કારણે દેશભરમાં વસ્તી માળખામાં થયેલા ફેરફારોનું નજીકથી મૂલ્યાંકન કરશે.

દાખલાઓ શોધવા: વિવિધ ધર્મો અને સામાજિક સમુદાયોમાં બદલાતા વસ્તી ગુણોત્તરમાં કોઈ ચોક્કસ પેટર્ન અથવા પેટર્ન છે કે કેમ તે નક્કી કરવા માટે.

મૂળ સુધી પહોંચવું: આ ફેરફારો પાછળના મૂળ કારણોમાં ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરીને સમગ્ર રહસ્ય ઉકેલવું જોઈએ, ફક્ત ઉપરછલ્લી રીતે નહીં.

આગળનો રસ્તો સૂચવવો: એકવાર સંપૂર્ણ તપાસ પૂર્ણ થઈ જાય, પછી આ ફેરફારોને સંબોધવા માટે એક નક્કર, તબક્કાવાર અને સમય-બાઉન્ડ રોડમેપ વિકસાવવાની જરૂર પડશે.

નવા પગલાં સૂચવવા: જો જરૂરી હોય તો, સરકારને ભલામણ કરો કે કયા નવા કાયદાઓની જરૂર પડી શકે છે, કઈ નવી નીતિઓ રજૂ કરવાની જરૂર પડી શકે છે, અને વહીવટી સ્તરે કયા ફેરફારો કરવાની જરૂર પડશે.

શું આવી સમિતિની રચના પહેલા કરવામાં આવી છે?

હા, આ પહેલી વાર નથી જ્યારે સરકારે વસ્તીના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. બે મુખ્ય પહેલ પહેલાથી જ લેવામાં આવી છે, જે ઉલ્લેખનીય છે:

રાષ્ટ્રીય વસ્તી પંચ (NCP, 2000): તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ 100 થી વધુ સભ્યો ધરાવતા આ મોટા કમિશનની રચના કરી હતી. તેનો આદેશ દેશની વધતી જતી વસ્તીને સ્વેચ્છાએ સ્થિર કરવા માટે રાષ્ટ્રીય વસ્તી નીતિ 2000 ને અમલમાં મૂકવા અને તેનું નિરીક્ષણ કરવાનો હતો.

પ્રધાનમંત્રી આર્થિક સલાહકાર પરિષદ (PM-EAC) અહેવાલ, 2024: ‘ધાર્મિક લઘુમતીઓનો હિસ્સો: એક ક્રોસ-કન્ટ્રી વિશ્લેષણ’ શીર્ષક સાથે એક ખૂબ જ ચર્ચિત અહેવાલ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. આ કોઈ સમિતિનો અહેવાલ નહોતો, પરંતુ એક ઊંડાણપૂર્વકનો અભ્યાસ હતો. તે મુજબ, ૧૯૫૦ અને ૨૦૧૫ ની વચ્ચે, ભારતમાં હિન્દુઓનું પ્રમાણ ૭.૮૨% ઘટ્યું, જ્યારે મુસ્લિમોનું પ્રમાણ ૯.૮૪% થી વધીને ૧૪.૦૯% થયું.

સરકારે વસ્તી પરિવર્તન વિશે અત્યાર સુધી શું કહ્યું છે?

સરકાર અને તેની સંસ્થાઓએ સમયાંતરે વસ્તીના બદલાતા ચહેરા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે:

૧. પીએમ-ઇએસી રિપોર્ટ, ૨૦૨૪ ના મુખ્ય મુદ્દાઓ

૧૯૫૦ થી ૨૦૧૫ સુધીના ૬૫ વર્ષના ડેટા દર્શાવે છે કે દેશમાં બહુમતી હિન્દુ વસ્તીનું પ્રમાણ સતત ઘટ્યું છે.

ભારતમાં લઘુમતીઓ માટે રહેવા માટે ‘અનુકૂળ વાતાવરણ’ છે, જે તેમની વસ્તી વૃદ્ધિનું એક કારણ હોઈ શકે છે.

ભારતના પડોશી દેશો, જેમ કે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં, બહુમતી વસ્તીનું પ્રમાણ વધ્યું છે, જ્યારે લઘુમતીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. ભારતમાં, આ વલણ બરાબર વિપરીત છે.

2. રાષ્ટ્રીય વસ્તી નીતિ 2000 નો અભિગમ

આ નીતિ પરિવાર નિયોજન, સારી આરોગ્ય સેવાઓ અને શિક્ષણ દ્વારા લોકોને નાના પરિવારો રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા પર કેન્દ્રિત હતી. કોઈપણ પ્રકારની બળજબરી માટે કોઈ જગ્યા નહોતી.

3. વસ્તી ગણતરીના ડેટા પર આધાર રાખવો

સરકાર પોતાનો મુદ્દો સાબિત કરવા માટે સ્થાનિક સ્તરના ડેટા પણ ટાંકી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઝારખંડના સંથાલ પરગણા પ્રદેશને ઉદાહરણ તરીકે ટાંકવામાં આવે છે. ત્યાં, 1951 અને 2011 ની વચ્ચે ત્યાં આદિવાસી વસ્તી 45% થી ઘટીને માત્ર 27% થઈ ગઈ, જ્યારે તે જ સમયગાળા દરમિયાન મુસ્લિમ વસ્તીમાં 13% નો જંગી વધારો થયો.

આ સમિતિ હવે શેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે?

આ સમિતિ સમગ્ર દેશનું મૂલ્યાંકન કરશે, પરંતુ સરકારી નિવેદનો અને સમિતિનું કાર્ય સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે તે કયા મુદ્દાઓ અને ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે:

ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સ: ગૃહમંત્રીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ઇમિગ્રેશનને કારણે વસ્તી વિષયક ફેરફારો

સિદ્ધારમૈયા 28 મેના રોજ તેમના નિવાસસ્થાને કેબિનેટ નાસ્તાની બેઠકનું આયોજન કરશે. કર્ણાટક કોંગ્રેસના પ્રભારી રણદીપ સુરજેવાલા બુધવારે બેંગલુરુ પહોંચશે. આ રાજકીય ઘટનાક્રમ વચ્ચે, સુરજેવાલા મુખ્ય પક્ષના નેતાઓ સાથે બેઠક કરી શકે છે.

કર્ણાટકમાં રાજકીય ઉથલપાથલનો અંત આવી રહ્યો હોય તેવું લાગે છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા 28 મે, ગુરુવારના રોજ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી શકે છે. આજે શરૂઆતમાં સિદ્ધારમૈયા અને ડીકે શિવકુમારે દિલ્હીમાં કોંગ્રેસ પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને વરિષ્ઠ નેતા રાહુલ ગાંધી સાથે મુલાકાત કરી હતી. હવે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે સિદ્ધારમૈયા 28 મેના રોજ મુખ્યમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપશે. તેઓ બુધવારે બેંગલુરુમાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ પણ સંબોધશે.

સિદ્ધારમૈયા 28 મેના રોજ તેમના નિવાસસ્થાને કેબિનેટ નાસ્તાની બેઠકનું આયોજન કરશે. કર્ણાટક કોંગ્રેસના પ્રભારી રણદીપ સુરજેવાલા બુધવારે બેંગલુરુ પહોંચશે. આ રાજકીય ઘટનાક્રમ વચ્ચે, સુરજેવાલા મુખ્ય પક્ષના નેતાઓ સાથે બેઠક કરી શકે છે.

આજે શરૂઆતમાં, દિલ્હીમાં ઘણા કલાકોની મેરેથોન બેઠકો પછી, કોંગ્રેસના મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે આજની મેરેથોન બેઠકોમાં આગામી રાજ્યસભા અને એમએલસી ચૂંટણીઓ જ ચર્ચાના વિષયો હતા. “મુખ્યમંત્રી પરિવર્તન અંગે તમે જે અટકળો કરી રહ્યા છો તેમાં કોઈ સત્ય નથી,” તેમણે કહ્યું.

વેણુગોપાલે જણાવ્યું હતું કે આજે કોંગ્રેસ પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સાથે એક વિગતવાર બેઠક યોજાઈ હતી. મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા, નાયબ મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમાર, કર્ણાટક પાર્ટીના પ્રભારી રણદીપ સુરજેવાલા અને હું બેઠકનો ભાગ હતા. સમગ્ર ચર્ચા આગામી રાજ્યસભા અને એમએલસી ચૂંટણીઓ પર કેન્દ્રિત હતી. તમે જે પણ અટકળો કરી રહ્યા છો તેમાં કોઈ તથ્ય નથી. કોઈ વાસ્તવિકતા નથી. આજની બેઠકમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.”

પરંતુ આ નિવેદન બાદ, સૂત્રોએ અહેવાલ આપ્યો હતો કે કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયાને રાજીનામું આપવા કહ્યું હતું. કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે તેમને રાજ્યસભા બેઠકની ઓફર કરી હતી અને દિલ્હીમાં વધુ જવાબદારી આપવાનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ સિદ્ધારમૈયાએ ઇનકાર કર્યો હતો. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કોંગ્રેસ નેતૃત્વ ઇચ્છે છે કે સિદ્ધારમૈયા રાષ્ટ્રીય સ્તરે પાર્ટીના અગ્રણી ઓબીસી ચહેરાઓમાંથી એક તરીકે ઉભરી આવે. રાહુલ ગાંધી આગામી લોકસભા ચૂંટણી પહેલા સામાજિક ન્યાય અને જાતિ પ્રતિનિધિત્વની કોંગ્રેસની વ્યૂહરચનાને વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યા છે.

વરિષ્ઠ કોંગ્રેસ નેતાઓની આ મેરેથોન બેઠકો દરમિયાન, એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓબીસી મતોને એકીકૃત કરવા માટે પાર્ટીને દિલ્હીમાં સિદ્ધારમૈયાની જરૂર છે. સિદ્ધારમૈયાનું રાજકીય કદ કોંગ્રેસની ચૂંટણી વ્યૂહરચનામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. સૂત્રોએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે જો સિદ્ધારમૈયા તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપે છે અને રાજ્યસભાની ઓફર સ્વીકારે છે, તો પાર્ટી નેતૃત્વએ તેમને ખાતરી આપી છે કે તેમની અન્ય બધી ચિંતાઓ દૂર કરવામાં આવશે.

પરંતુ વાર્તા ત્યાં સમાપ્ત થઈ ન હતી. થોડા સમય પછી, સમાચાર આવ્યા કે સિદ્ધારમૈયા તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપી શકે છે. બાદમાં, સમાચાર સિદ્ધારમૈયા પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી શકે છે તેવી વાત બહાર આવી. બાદમાં, સમાચાર આવ્યા કે સિદ્ધારમૈયા ગુરુવારે મુખ્યમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપી શકે છે.

એ નોંધવું જોઈએ કે કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસ પાર્ટીમાં સત્તા વહેંચણીની ગોઠવણ અંગે અટકળો વારંવાર સામે આવી છે. ડીકે શિવકુમારના સમર્થકો દાવો કરે છે કે 2023 ની વિધાનસભા ચૂંટણી પછી તેમને મુખ્યમંત્રી પદનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું. કોંગ્રેસ નેતૃત્વએ કર્ણાટકમાં સંભવિત નેતૃત્વ પરિવર્તન અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી.