રેડિયો દ્વારા માહિતી સ્થાપિત કરવા અને પ્રદાન કરવા, નેટવર્કિંગ વધારવા અને બ્રોડકાસ્ટર્સ વચ્ચે એક પ્રકારનું આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પ્રદાન કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરે છે.
…………………………….
આજેવિશ્વ રેડિયો દિવસ છે. રેડિયોના મહત્ત્વ અંગે લોકો અને માધ્યમોમાં જાગૃતિ વધારવાનાહેતુથી દર વર્ષે 13મી ફેબ્રુઆરીએ રેડિયો દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે રેડિયોદિવસનો વિષય છે – રેડિયો અને વિશ્વાસ.
આદિવસ રેડિયોની અનોખી શક્તિની યાદ અપાવે છે, જે માહિતી અને મનોરંજનના માધ્યમથીલોકોના દિલ જીતી લે છે અને વિશ્વના લોકોને એકસાથે લાવે છે.
રોઈટર્સનાહાલના સર્વેક્ષણમાં આકાશવાણી સૌથી વધુ વિશ્વસનીય માધ્યમરૂપે ઉભરી આવ્યું છે.
કોઈનું બાળપણ રેડિયોની મદદથી પસાર થાય છે તો કોઈની વૃદ્ધાવસ્થા. આ દેશે જે રીતે આઝાદીની ઘોષણા સાંભળી તેનું માધ્યમ પણ રેડિયો જ હતું. દેશમાં જ્યારે ઈમરજન્સી આવી ત્યારે એ જાહેરાત પણ તત્કાલિન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીએ કરી હતી, જેમણે આખા દેશને હચમચાવી નાખ્યો હતો.વર્તમાન સમયમાં સ્માર્ટફોનનો ટ્રેન્ડ હોવા છતાં રેડિયો પ્રત્યે લોકોનો ક્રેઝ આજે પણ ઓછો થયો નથી. આજે પણ લોકો પાસે જૂના સમયના રેડિયો જોવો મળે છે, પરંતુ આધુનિક સમયમાં લોકોમાં ક્યાંક ને ક્યાંક રેડિયોનું મહત્વ જતું રહ્યું છે. જે રીતે લોકો સવારે ઉઠીને દિવસના સમાચાર સાંભળવા રેડિયો પાસે બેસી જતા હતા. એન્ડ્રોઈડ ફોન હોવાને કારણે આજે દરેક વ્યક્તિ એ સમય ભૂલી રહ્યો છે.
1957થી સોલન રેડિયો સર્વિસના નામથી સોલનમાં દુકાન ચલાવતા સુનીલ રાજુએ જણાવ્યું હતું કે, રેડિયોના જમાનામાં લોકો રેડિયો પાસે બેસીને દિવસભર સમાચાર અને ગીતો સાંભળતા હતા. તે સમય અલગ હતો, પરંતુ આધુનિક સમયમાં લોકોમાં તેનો ઉત્સાહ ઓસરી રહ્યો છે. તેમ છતાં, લોકો આજે પણરેડિયો પર ગીતો અને સમાચાર સાંભળીને ખુશ જણાય છે.
ઇતિહાસયુનેસ્કોના એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડે જનરલ કોન્ફરન્સને વિશ્વ રેડિયો દિવસ જાહેર કરવાની ભલામણ કરી હતી. 2011 માં યુનેસ્કોએ એક વ્યાપક પરામર્શ પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી અને આ પણ સ્પેન દ્વારા પ્રસ્તાવિત છે. 1946 માં યુનાઇટેડ નેશન્સ રેડિયોએ આખરે પ્રથમ કોલસાઇન પ્રસારિત કર્યું હતું. યુનેસ્કોના 36માં સત્રમાં 13 ફેબ્રુઆરીને વિશ્વ રેડિયો દિવસ તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. યુનાઇટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીએ 14 જાન્યુઆરી 2013ના રોજ યુનેસ્કોની વિશ્વ રેડિયો દિવસની ઘોષણાને ઔપચારિક રીતે સમર્થન આપ્યું હતું. યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીના 67માં સત્રમાં 13 ફેબ્રુઆરીને વિશ્વ રેડિયો દિવસ તરીકે જાહેર કરવાનો ઠરાવ સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો અને આ રીતે દર વર્ષે 13 ફેબ્રુઆરીએ વિશ્વ રેડિયો દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.
મહત્વવિશ્વ રેડિયો દિવસની ઉજવણીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રેડિયોનું મહત્વ વધારવા માટે જનતા અને મીડિયામાં જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. તે નિર્ણય લેનારાઓને રેડિયો દ્વારા માહિતી સ્થાપિત કરવા અને પ્રદાન કરવા, નેટવર્કિંગ વધારવા અને બ્રોડકાસ્ટર્સ વચ્ચે એક પ્રકારનું આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પ્રદાન કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરે છે.
દુનિયા હંમેશા બદલાતી રહે છે, તેથી રેડિયો અનુકૂલન કરે છે અને નવીનતા લાવે છે. આ દિવસની ઉજવણી વર્ષ 2012માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. વાસ્તવમાં, રેડિયો એ જનસંચારનું એકમાત્ર માધ્યમ છે જેના દ્વારા અત્યાર સુધી અસંખ્ય લોકો સુધી સંદેશા પહોંચાડવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને ગામડાઓ, નગરો અને એવા સ્થળોએ રહેતા લોકો માટે જ્યાં અન્ય કોઈ સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમો સુધી પહોંચવું સરળ નથી. આજે પણ આ સ્થળોએ રેડિયો સંદેશાવ્યવહારનું મુખ્ય માધ્યમ છે.
સમગ્ર વિશ્વમાં રેડિયોએ સમગ્ર વિશ્વમાં માહિતીની આપલે કરવામાં અને લોકોને શિક્ષિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેનો ઉપયોગ યુવાનોને અસર કરતા વિષયોની ચર્ચામાં સામેલ કરવા માટે કરવામાં આવતો હતો. તે કુદરતી અને માનવસર્જિત આફતો દરમિયાન લોકોના અમૂલ્ય જીવન બચાવવામાં મદદ કરે છે. હાલમાં પણ તે માહિતીના પ્રસારનું સૌથી શક્તિશાળી અને સસ્તું માધ્યમ છે. જોકે રેડિયો સદીઓ જૂનું માધ્યમ બની ગયું છે, તેમ છતાં તેનો ઉપયોગ સંદેશાવ્યવહાર માટે થાય છે.
વિશ્વ રેડિયો દિવસ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, જાહેર ચર્ચા અને શિક્ષણના પ્રસારમાં રેડિયોના મહત્વને સમજાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ઉજવવામાં આવે છે. તે નિર્ણય લેનારાઓને રેડિયો દ્વારા માહિતી સ્થાપિત કરવા અને પ્રસારિત કરવા, નેટવર્કિંગ વધારવા અને બ્રોડકાસ્ટર્સ વચ્ચે એક પ્રકારનું આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પ્રદાન કરવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરે છે.
વિશ્વ રેડિયો દિવસનો ઈતિહાસ:-
સ્પેન રેડિયો એકેડેમીએ સૌપ્રથમ 2010માં 13 ફેબ્રુઆરીએ વિશ્વ રેડિયો દિવસ ઉજવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. તે પછી વર્ષ 2011માં યુનેસ્કોના સભ્ય દેશો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું અને 2012માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા અપનાવવામાં આવ્યું હતું. આ પછી યુનેસ્કોએ આ દિવસને 13 ફેબ્રુઆરી 2012ના રોજ વિશ્વ રેડિયો દિવસ તરીકે પ્રથમ વખત ઉજવ્યો. ત્યારથી, વિશ્વ રેડિયો દિવસ આ દિવસે સમગ્ર વિશ્વમાં ઉજવવામાં આવે છે. હકીકતમાં, 13 ફેબ્રુઆરીએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર રેડિયોની વર્ષગાંઠ પણ છે. વર્ષ 1946માં આ દિવસે તેની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.
દર વર્ષે યુનેસ્કો વિશ્વભરના બ્રોડકાસ્ટર્સ, સંસ્થાઓ અને સમુદાયો સાથે મળીને રેડિયો દિવસ નિમિત્તે વિવિધ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરે છે. ઉપરાંત આ દિવસે સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમ તરીકે રેડિયોના મહત્વ વિશે ચર્ચા કરવામાં આવે છે અને જાગૃતિ ફેલાવવામાં આવે છે. એ પણ જણાવવામાં આવે છે કે રેડિયો એક એવી સેવા છે. જેના દ્વારા માત્ર રેડિયો ફ્રીક્વન્સી પર જ વાત કરી શકાતી નથી. તેના બદલે, આપત્તિ સમયે જ્યારે સંદેશાવ્યવહારના અન્ય માધ્યમો અટકી જાય છે ત્યારે અસરગ્રસ્તોને પણ મદદ કરી શકાય છે.
આજે પણ રેડિયોનું મહત્વ જરાયે ઓછું થયું નથી.
