ગુજરાતમાં દારૂબંધી એ માત્ર કાયદો નથી, પણ એક રાજકીય અને સામાજિક ગરિમાનો વિષય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરી રહી છે. ગાંધીજીની જન્મભૂમિ પોરબંદરમાં દાયકાઓ પછી પ્રથમ વખત લિકર શોપ (પરમિટ શોપ) ખોલવાની જે પરવાનગી અપાઈ છે, તેણે રાજ્યમાં ચાલતી ‘કથિત’ દારૂબંધીની પોલ ખોલી નાખી છે. એક તરફ સરકાર દારૂબંધીના બણગાં ફૂંકે છે, તો બીજી તરફ દારૂના ‘ગ્રાહકો’ ઉભા કરવા માટે નિયમોમાં છૂટછાટોની ગંગોત્રી વહી રહી છે.
આરોગ્ય પરમિટ: દારૂ પીવા માટેનું ‘સરકારી લાયસન્સ’
ગુજરાતમાં જો તમારે કાયદેસર દારૂ પીવો હોય, તો સૌથી સહેલો રસ્તો છે ‘હેલ્થ પરમિટ’. પરંતુ આ પરમિટ મેળવવાના ફોર્મમાં જે વિગતો છે તે આશ્ચર્યજનક છે:
- રોગનું બહાનું: હાઈ બ્લડ પ્રેશર, અનિદ્રા (Insomnia), હૃદયની બીમારી કે માનસિક તણાવ જેવા કારણો ધરીને 40 વર્ષથી ઉપરની વ્યક્તિઓ આસાનીથી પરમિટ મેળવી લે છે.
- આરોગ્ય કે આડંબર?: સરકારના ફોર્મમાં દારૂને એક ‘ઉપચાર’ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, જે વ્યક્તિના સ્વાસ્થ્ય માટે ‘જરૂરી’ છે તેવું મેડિકલ બોર્ડ પ્રમાણિત કરે છે.
WHO વિરુદ્ધ ગુજરાત સરકાર: કોણ સાચું?
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) ના રિપોર્ટ અને ગુજરાત સરકારના તર્ક વચ્ચે મોટો વિરોધાભાસ છે: - WHO નો રિપોર્ટ: વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા સ્પષ્ટ કહે છે કે દારૂનું એક ટીપું પણ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે અને તે કેન્સર સહિતના અનેક રોગોનું મૂળ છે.
- સરકારી તર્ક: ગુજરાતમાં હેલ્થ પરમિટ આપતી વખતે એવો તર્ક આપવામાં આવે છે કે અમુક રોગોમાં દારૂ ‘દવા’ તરીકે કામ કરે છે. શું ગુજરાતની મેડિકલ સાયન્સ વિશ્વની સંસ્થા કરતા અલગ છે?
પોરબંદર: પ્રતીકાત્મક હાર કે જરૂરિયાત?
ગાંધીજીના જન્મસ્થળ પોરબંદરમાં અત્યાર સુધી પરમિટ ધારકોએ દારૂ લેવા જામનગર કે રાજકોટ સુધી લંબાવવું પડતું હતું. પરંતુ હવે ત્યાં જ શોપ ખોલવાની મંજૂરી આપીને સરકારે સંકેત આપ્યો છે કે પ્રવાસન અને બિઝનેસના નામે ગાંધીના આદર્શો સાથે સમાધાન થઈ રહ્યું છે. ગિફ્ટ સિટીમાં મળેલી છૂટછાટ બાદ હવે પોરબંદર જેવી ઐતિહાસિક જગ્યાએ લિકર શોપ ખુલવી એ દારૂબંધીના કાયદાના શબપેટીમાં છેલ્લો ખીલો મનાઈ રહ્યો છે.
‘પાક્કો ગુજરાત’ નો સવાલ:
જો દારૂ સ્વાસ્થ્ય માટે સારો છે અને તેને ‘દવા’ તરીકે પરમિટ અપાય છે, તો પછી દારૂબંધીનું નાટક શા માટે? અને જો તે ઝેર છે, તો સરકાર પોતે જ ગ્રાહકો ઉભા કરવા માટે સગવડિયા નિયમો કેમ બનાવી રહી છે? શું આ બધું માત્ર રેવન્યુ અને ચોક્કસ વર્ગને ખુશ કરવા માટે જ થઈ રહ્યું છે?
અહેવાલ: પાક્કો ગુજરાત સ્પેશિયલ ડેસ્ક
એડિટર: પવન માકન
