પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાનના નવા પ્રસ્તાવ છતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં કોઈ રાહતની આશા નથી. બ્રેન્ટ ક્રૂડ આજે પ્રતિ બેરલ $110 ની નજીક પહોંચી ગયું છે. તેવી જ રીતે, વેસ્ટ ટેક્સાસ ઈન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ પણ આજે પ્રતિ બેરલ $97 ના સ્તરને પાર કરી ગયું છે. જોકે, બાદમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પણ થોડો ઘટાડો નોંધવામાં આવ્યો હતો.
આજે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૧૦૮ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થવા લાગ્યું, જે વધારો દર્શાવે છે. થોડા જ સમયમાં તે ૧૦૯.૪૬ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું. થોડા સમય પછી તેની ચાલમાં પણ ઘટાડો થયો, જેના કારણે બ્રેન્ટ ૧૦૭.૯૮ પર આવી ગયો. આ પછી તેની કિંમત ફરી વધવા લાગી. ભારતીય સમય મુજબ સવારે ૯ વાગ્યા સુધી ટ્રેડ થયા પછી, બ્રેન્ટ ક્રૂડ ૦.૯૦ ટકાના વધારા સાથે ૧૦૯.૨૦ ડોલર પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ કરી રહ્યું હતું.
તેવી જ રીતે, WTI ક્રૂડ આજે $96 પ્રતિ બેરલના આંકને પાર કરી ગયું અને $96.62 પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થવા લાગ્યું. ખુલ્યા પછી તરત જ, તે થોડા સમય માટે $96.24 પ્રતિ બેરલ પર ઘટી ગયું, પરંતુ તે પછી તેની ગતિ ઝડપી થઈ. થોડા જ સમયમાં, તે $97.55 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું. જોકે, બાદમાં તેના ભાવમાં થોડો ઘટાડો પણ નોંધાયો. ભારતીય સમય મુજબ સવારે 9 વાગ્યે, WTI ક્રૂડ 0.95 ટકાના ઉછાળા સાથે $97.29 પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટોના બીજા રાઉન્ડના મુલતવી રહેવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર બંને દેશો વચ્ચેના મુકાબલાને કારણે, આ મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા કાચા તેલનો પુરવઠો લગભગ ઠપ્પ થઈ ગયો છે. જોકે, ઈરાને શાંતિ વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા માટે એક નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે, અને અમેરિકાએ પણ તે પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરવાનો પોતાનો ઈરાદો વ્યક્ત કર્યો છે. આમ છતાં, કાચા તેલના ભાવમાં ઘટાડો થતો દેખાતો નથી.
ફેબ્રુઆરીના અંતમાં પશ્ચિમ એશિયામાં શરૂ થયેલા યુદ્ધે વૈશ્વિક પેટ્રોલિયમ આધારિત ઉર્જા બજારને હચમચાવી નાખ્યું છે. આ યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વર્ચ્યુઅલ રીતે બંધ થઈ ગયું છે, જેના કારણે પર્સિયન ગલ્ફમાંથી તેલ અને ગેસનો પુરવઠો ભારે ઘટી ગયો છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઈરાન પર દબાણ લાવવા માટે નાકાબંધી લાદી છે. બીજી તરફ, ઈરાન પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાફિક માટે બંધ રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ પુરવઠાના લગભગ 20 ટકાનું વહન કરે છે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે તે લગભગ બંધ થઈ ગયું છે જેના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં, ખાસ કરીને WTI ક્રૂડના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જેમાં 70 ટકાનો વધારો થયો છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે હાલના યુદ્ધવિરામ છતાં, નિષ્ણાતો માને છે કે તેલ માળખાને સંપૂર્ણપણે પુનઃસ્થાપિત કરવું મુશ્કેલ છે. યુદ્ધને કારણે તેલ માળખાની ભૌતિક વ્યવસ્થા ઝડપથી પુનઃસ્થાપિત થશે નહીં. ખાસ કરીને, યુદ્ધને કારણે બંધ થયેલા તેલ કુવાઓને ફરીથી શરૂ કરવામાં, ક્રૂ અને જહાજોને સ્થાનાંતરિત કરવામાં અને રિફાઇનરી ઇન્વેન્ટરીઓનું પુનર્નિર્માણ કરવામાં નોંધપાત્ર સમય લાગશે.
टीएनवी फाइनेंशियल सर्विसेज के सीईओ तारकेश्वर नाथ वैष्णव का कहना है कि अंतरराष्ट्रीय बाजार में कच्चे तेल की बढ़ी हुई कीमत का लंबे समय तक बना रहना भारत के करंट अकाउंट डेफिसिट को बढ़ा सकता है। इसके साथ ही इसकी वजह से फिस्कल डेफिसिट टारगेट भी हिट हो सकता है। इसके अलावा कच्चे तेल की बढ़ी हुई कीमत भारतीय मुद्रा को कमजोर कर सकती है, महंगाई को बढ़ा सकती है और फॉरेन कैपिटल आउटफ्लो (विदेशी पूंजी की निकासी) को और बढ़ा सकती है। इसी तरह अर्थव्यवस्था पर बढ़ते दबाव से स्टॉक मार्केट में अनिश्चितता आ सकती है, क्योंकि सरकार को सब्सिडी, इंटरेस्ट रेट और रुपया-डॉलर एक्सचेंज रेट पर पड़ने वाले असर के बारे में कड़े फैसले लेने पड़ सकते हैं।
