ટીએમસી સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાએ દિલ્હીના પાર્લામેન્ટ સ્ટ્રીટ પોલીસ સ્ટેશનમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવી છે. મહુઆનો આરોપ છે કે જ્ઞાનેશે મતદાર યાદીમાં નિયમો વિરુદ્ધ ફેરફાર કર્યા છે અને લાયક મતદારોના નામ કાઢી નાખ્યા છે.
X પર ફરિયાદની નકલ શેર કરતા મમતા બેનર્જીએ લખ્યું છે કે જ્ઞાનેષ ચોર કુમાર એક મનસ્વી અધિકારી છે જેમણે અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોની સંમતિ વિના કાર્ય કર્યું છે.
આ ફરિયાદ ચૂંટણી પંચમાં બે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા ECINET/ડિજિટલ મતદાર યાદી પ્રણાલી અને ફોર્મ-6 માં ફેરફારો અંગે વાંધાના અહેવાલો વચ્ચે આવી છે.
દરમિયાન, કોંગ્રેસના નેતૃત્વ હેઠળનો વિપક્ષ છ મહિનામાં બીજી વખત મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સામે મહાભિયોગ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. અગાઉ એપ્રિલમાં મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ લોકસભામાં તેને ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો.
મહુઆએ ફરિયાદમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે:
રાજ્ય સ્તરના ચૂંટણી અધિકારીઓને મતદાર યાદીની સંપૂર્ણ ઍક્સેસ આપવામાં આવી ન હતી.
જે મતદારોનો મતદાર યાદીમાં સમાવેશ કરવાનો અદાલતો દ્વારા આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો તેમની સામે પણ અપીલ દાખલ કરવામાં આવી હતી.
ચૂંટણી પંચની મંજૂરી વિના તેમના નામે પત્રો અને સંદેશાઓ જારી કરવામાં આવ્યા હતા.
મતદાર યાદીમાં VIP અને અગ્રણી વ્યક્તિઓના નામ જાળવી રાખવા માટે અનૌપચારિક સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી.
આગામી સત્રમાં મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ લાવવાની તૈયારી કરી રહેલા વિપક્ષ
વિપક્ષ ફરી એકવાર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ લાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. એપ્રિલની શરૂઆતમાં, વિપક્ષે જ્ઞાનેશ કુમાર સામે મહાભિયોગ નોટિસ રજૂ કરી હતી, પરંતુ લોકસભામાં આ પ્રસ્તાવ ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો અને રાજ્યસભામાં હજુ પણ પેન્ડિંગ છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કોંગ્રેસ આ વખતે પણ મહાભિયોગ પ્રસ્તાવનું નેતૃત્વ કરી રહી છે. કોંગ્રેસે વિપક્ષી પક્ષો સાથે આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરી છે. આગામી બે અઠવાડિયામાં તે રજૂ થવાની શક્યતા છે.
બીજો કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ પહોંચ્યો છે, જ્યાં એક વકીલે ભારતના એટર્ની જનરલને પત્ર લખીને જ્ઞાનેશ કુમાર સામે અવમાનનાની કાર્યવાહીની માંગણી કરી છે.
કોંગ્રેસ 25 સપ્ટેમ્બરે રાજ્યોમાં વિરોધ કરશે
કોંગ્રેસે તેના રાજ્ય એકમોને 25 સપ્ટેમ્બરે તેમના સંબંધિત રાજ્ય ચૂંટણી પંચ કાર્યાલયો તરફ વિરોધ કૂચનું આયોજન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારની ધરપકડ અને તેમને દૂર કરવાની માંગણીઓ કરવામાં આવે.
પ્રદર્શનના બીજા તબક્કામાં, તમામ જિલ્લા કોંગ્રેસ સમિતિઓ 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ પોતપોતાના જિલ્લા કલેક્ટર કચેરીઓ તરફ સમાન વિરોધ કૂચ કરશે.
જ્ઞાનેશ કુમાર અંગે વિવાદ એક મીડિયા રિપોર્ટ પછી શરૂ થયો
આખો મામલો ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલથી શરૂ થયો જેમાં ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓ વચ્ચે SIR અંગે મતભેદોની વિગતો આપવામાં આવી હતી.
અહેવાલ મુજબ, ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ SIR પ્રક્રિયા અંગે ચૂંટણી પેનલમાં વારંવાર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
અહેવાલ મુજબ, SIR પ્રક્રિયાનું નિરીક્ષણ ત્રણ અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે, પરંતુ સંધુ અને જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ઔપચારિક રીતે ઓછામાં ઓછા 14 વાંધા દાખલ કર્યા હતા. આમાંથી ચાર વાંધા એક જ દિવસે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.
અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વાંધા સંધુ અને જોશીની જાણકારી વિના જારી કરાયેલા નિર્ણયો અને આદેશો અંગે હતા.
જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે કે નહીં: ૩ શક્યતાઓ
૧. તેમના કાર્યકાળ સંબંધિત નિર્ણયો સામે પોલીસ કાર્યવાહી કરી શકાતી નથી: જ્ઞાનેશ કુમાર મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરો (નિમણૂક, સેવાની શરતો અને કાર્યકાળ) અધિનિયમ, ૨૦૨૩ ની કલમ ૧૬ હેઠળ સુરક્ષિત છે. એટલે કે, કલમ ૧૬ તેમને “તેમની સત્તાવાર ફરજો નિભાવવામાં લેવામાં આવેલા કોઈપણ કાર્ય અથવા નિર્ણય” માટે, પછી ભલે તે દીવાની હોય કે ફોજદારી, કાર્યવાહીથી રક્ષણ આપે છે.
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, જ્યાં સુધી આ જોગવાઈ અસ્તિત્વમાં છે, ત્યાં સુધી તેમને ફક્ત પોલીસ કાર્યવાહી અથવા ધરપકડ દ્વારા દૂર કરવા, તેમની સામે કેસ ચલાવવાનું તો દૂર, કાયદેસર રીતે ખૂબ જ પડકારજનક છે.
૨. ભાજપ બધા આરોપોને સખત રીતે નકારી કાઢે છે: જ્ઞાનેશ કુમારનો કાર્યકાળ જાન્યુઆરી ૨૦૨૯ માં સમાપ્ત થાય છે, એટલે કે તેઓ ઓછામાં ઓછા બે વર્ષ સુધી પદ પર રહેશે. શાસક ભારતીય જનતા પાર્ટીએ તમામ આરોપોને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યા છે. પક્ષ માને છે કે આ આરોપો પાયાવિહોણા છે. સંધુ અને જોશીના વાંધા કોઈપણ ખોટા કામના પુરાવા નથી, પરંતુ કાર્યરત લોકશાહીની નિશાની છે. આનો અર્થ એ છે કે તેઓ તેમની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરવાના મૂડમાં નથી.
૩. મહાભિયોગ એ છેલ્લો ઉપાય છે, પરંતુ વિપક્ષ પાસે બહુમતી નથી: કલમ ૩૨૪ (૫) મુજબ, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને ફક્ત મહાભિયોગ દ્વારા જ દૂર કરી શકાય છે. મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવા માટે, લોકસભામાં ૧૦૦ સાંસદો અને રાજ્યસભામાં ૫૦ સાંસદોનો ટેકો જરૂરી છે. લોકસભાના અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભાના અધ્યક્ષે તેને સ્વીકારવો કે નહીં તે નક્કી કરવાનું રહેશે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ પસાર કરવા માટે વિપક્ષને સંસદના બંને ગૃહોમાં ૨/૩ બહુમતીની જરૂર પડશે. આનો અર્થ એ છે કે લોકસભામાં ૩૬૨ સાંસદો અને રાજ્યસભામાં ૧૬૪ સાંસદોનો ટેકો છે. હાલમાં સંસદમાં વિપક્ષ પાસે એટલું સમર્થન નથી.
