રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી તરીકે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું તાત્કાલિક અસરથી સ્વીકારી લીધું છે. નવા શિક્ષણ મંત્રીની પણ નિમણૂક કરવામાં આવી છે. ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાના થોડા કલાકો પછી જ પ્રહલાદ જોશીને નવા કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
NEET પરીક્ષાના પેપર લીક વિવાદને પગલે ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાના થોડા કલાકો પછી જ નવા કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રહલાદ જોશીને શિક્ષણ મંત્રાલયનો વધારાનો હવાલો સોંપવામાં આવ્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયે પ્રધાનના રાજીનામાનો સ્વીકાર કર્યા પછી આજે સાંજે એક નિવેદનમાં પ્રહલાદ જોશીની નવા શિક્ષણ મંત્રી તરીકે નિમણૂકની પુષ્ટિ કરી.
રાષ્ટ્રપતિ ભવન દ્વારા જાહેર કરાયેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ વડા પ્રધાનની સલાહ પર, ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ 75 ની કલમ (2) હેઠળ તાત્કાલિક અસરથી કેન્દ્રીય મંત્રી પરિષદમાંથી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું રાજીનામું સ્વીકારી લીધું છે. વધુમાં, પ્રધાનમંત્રીની સલાહ પર, રાષ્ટ્રપતિએ નિર્દેશ આપ્યો છે કે કેબિનેટ મંત્રી પ્રહલાદ જોશીને તેમના હાલના વિભાગો ઉપરાંત શિક્ષણ મંત્રાલયનો હવાલો સોંપવામાં આવે.
પ્રહલાન જોશીનો જન્મ 27 નવેમ્બર, 1962 ના રોજ કર્ણાટકના વિજયપુરામાં થયો હતો. તેમના પિતા, સ્વર્ગસ્થ વેંકટેશ જોશી, ભારતીય રેલ્વેના કર્મચારી હતા, જ્યારે તેમની માતા, માલતીબાઈ, ગૃહિણી હતી. પ્રહલાદ જોશી કર્ણાટકના ધારવાડ મતવિસ્તારમાંથી લોકસભાના સાંસદ છે. તેમણે પાંચ વખત સેવા આપી છે. તેઓ હાલમાં કેન્દ્રીય ખાદ્ય અને ગ્રાહક બાબતોના મંત્રી છે. આનો અર્થ એ થયો કે નવા કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી પાસે નવીનીકરણીય ઉર્જા, ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણનો વિભાગ પણ છે.
તેઓ અગાઉ કોલસા, ખાણ અને સંસદીય બાબતોના કેન્દ્રીય મંત્રી તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે. નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રી તરીકે, જોશી સ્વચ્છ ઉર્જા ક્ષમતા વધારવા માટેના કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસોનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. તેમના મંત્રાલય માટેના મુખ્ય ધ્યેયો 2030 સુધીમાં 500 GW નવીનીકરણીય અને બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ ઊર્જા ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાનું અને 2070 સુધીમાં ચોખ્ખી-શૂન્ય ઉત્સર્જન પ્રાપ્ત કરવાનું છે.
એક સામાન્ય પરિવારમાંથી આવતા, પ્રહલાદ જોશીએ હુબલીમાં રેલ્વે સ્કૂલ અને ન્યૂ ઇંગ્લિશ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો. ત્યારબાદ તેમણે કર્ણાટક યુનિવર્સિટી, ધારવાડ સાથે જોડાયેલી કે.એસ. આર્ટ્સ કોલેજ, હુબલીમાં બેચલર ઓફ આર્ટ્સ (B.A.) ની ડિગ્રી મેળવી. અહેવાલો દર્શાવે છે કે તેમણે તેમના કોલેજના દિવસોમાં સામાજિક કાર્ય અને જાહેર મુદ્દાઓમાં સક્રિયપણે ભાગ લીધો હતો. બાદમાં તેઓ સામાજિક અને જાહેર જીવનમાં સક્રિય બન્યા.
તેઓ RSS માં જોડાતા હુબલીમાં એક નાનો ઔદ્યોગિક વ્યવસાય ચલાવતા હતા અને સાથે સાથે હુબલીમાં 1992-1994 ના ઈદગાહ મેદાન તિરંગા આંદોલનનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમણે કર્ણાટકમાં “કાશ્મીર બચાવો આંદોલન”નું પણ નેતૃત્વ કર્યું. 1998 માં, તેમને ભાજપના ધારવાડ જિલ્લા પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. છ વર્ષ પછી, 2004 માં, તેમણે ધારવાડ લોકસભા બેઠક પર ચૂંટણી લડી અને જીત મેળવી.
તેમણે આ બેઠક સતત ચાર વખત જીતી (૨૦૦૯, ૨૦૧૪, ૨૦૧૯ અને ૨૦૨૪). જોકે, આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે ૨૦૧૪ થી ૨૦૧૬ સુધી કર્ણાટક ભાજપ પ્રદેશ પ્રમુખ અને ૨૦૧૯ થી ૨૦૨૪ સુધી સંસદીય બાબતો, કોલસા અને ખાણ મંત્રી તરીકે સેવા આપી.
નવા શિક્ષણ મંત્રીની નિમણૂક એવા સમયે થઈ છે જ્યારે શિક્ષણ મંત્રાલય NEET-UG વિવાદ બાદ મોટા સુધારાઓ અમલમાં મૂકી રહ્યું છે. આ સુધારાઓમાં રાષ્ટ્રીય પરીક્ષણ એજન્સી (NTA) નું પુનર્ગઠન, પેપર લીક અટકાવવા માટે કડક પગલાં અને ૨૦૨૭ થી NEET માટે કમ્પ્યુટર આધારિત પરીક્ષા પ્રણાલી અપનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
નોંધનીય છે કે ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને આજે NEET પેપર લીક અને પરીક્ષાની ગેરરીતિઓને લઈને રાજીનામું આપ્યું હતું. પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓને કારણે દિલ્હીના જંતર મંતર અને દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાં શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગણી સાથે ઘણા દિવસોથી વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા હતા.
વિરોધ પ્રદર્શનના 35મા દિવસે આવેલા પોતાના રાજીનામા પત્રમાં, ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને જણાવ્યું હતું કે તેમણે રાષ્ટ્રવિરોધી શક્તિઓને પરિસ્થિતિનો લાભ લેતા અટકાવવા માટે પદ છોડવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેમણે પોતાના રાજીનામા પત્રમાં જણાવ્યું હતું કે, “ચાર દાયકાથી વધુ સમયથી, મેં વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકોના કાર્ય અને શિક્ષણમાં સુધારો કરવા માટે મારી જાતને સમર્પિત કરી છે. મેં હંમેશા માન્યું છે કે એક મજબૂત, સમાવેશી અને દૂરંદેશી શિક્ષણ પ્રણાલી એ એક મજબૂત રાષ્ટ્રનો પાયો છે.”
રાજીનામાના થોડા કલાકો પછી, સીજેપીના પ્રવક્તા સૌરભ દાસ અને આશુતોષ રંકાએ કેન્દ્રીય મંત્રીઓ જેપી નડ્ડા અને જીતેન્દ્ર સિંહ સાથે સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદમાં જાહેરાત કરી કે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી તેમની માંગણીઓ પૂર્ણ થવાની ખાતરી મળ્યા બાદ તેમણે “સદ્ભાવના” સાથે વિરોધ પ્રદર્શન સમાપ્ત કર્યું છે.
