ગણેશ ઉત્સવ દરમિયાન મૂર્તિઓના પર્યાવરણને અનુકૂળ વિસર્જન માટે BMC એ મુંબઈમાં 278 સ્થળોએ 383 તળાવો બનાવ્યા છે. શહેરભરમાં વિસર્જન વ્યવસ્થાનું સંચાલન કરવા માટે 25,000 કર્મચારીઓને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
મોટાભાગના જાહેર ગણેશ મંડળો છેલ્લા દિવસે મૂર્તિઓનું વિસર્જન કરશે. ઘરોમાં રાખેલી મૂર્તિઓનું વિસર્જન ઉત્સવના બીજા દિવસે શરૂ થયું હતું.
વિવિધ પરંપરાઓ અનુસાર, ભગવાન ગણેશની મૂર્તિઓનું વિસર્જન સ્થાપના પછી દોઢ દિવસથી પાંચ દિવસની વચ્ચે થાય છે.
12 દિવસનો ગણેશ ઉત્સવ 14 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થયો હતો અને 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ સમાપ્ત થશે. કુદરતી વિસર્જન સ્થળોએ પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
BMC એ 6 ફૂટથી ઊંચી મૂર્તિઓ માટે 67 કુદરતી વિસર્જન સ્થળોએ જરૂરી વ્યવસ્થા કરી છે. આમાં 44 દરિયાકિનારા અને જેટી અને 23 કુદરતી તળાવોનો સમાવેશ થાય છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટના 20 ઓગસ્ટ, 2026 ના નિર્દેશ મુજબ, 6 ફૂટથી ઊંચી મૂર્તિઓનું કૃત્રિમ તળાવોમાં વિસર્જન કરવું આવશ્યક છે.
BMC એ નાગરિકોને કુદરતી જળ સ્ત્રોતોને પ્રદૂષણથી બચાવવા માટે કૃત્રિમ તળાવોનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ કરી છે.
દરિયા કિનારા પર રેતી પર 1,194 સ્ટીલ પ્લેટો નાખવામાં આવી છે. ચોપાટીઓ અને દરિયા કિનારાઓ પર 23 જર્મન રાફ્ટ, 34 ક્રેન, 85 એમ્બ્યુલન્સ અને 10 મોટરબોટ સ્ટેન્ડબાય રાખવામાં આવી છે.
લાઇફગાર્ડ્સ અને સર્વેલન્સ વ્યવસ્થા
BMC એ 1,132 લાઇફગાર્ડ્સ તૈનાત કર્યા છે. પૂજા સામગ્રીના કચરાનો નિકાલ કરવા માટે 498 નિર્માલ્ય કળશ અને 326 નિર્માલ્ય ડમ્પસ્ટર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. ભીડ પર નજર રાખવા માટે 228 કંટ્રોલ રૂમ અને 75 ઓબ્ઝર્વેશન ટાવર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.
મુખ્ય વિસર્જન સ્થળ, સ્વરાજ્ય ભૂમિ (ગીરગાંવ ચોપાટી) ખાતે, BMC એ 12 કૃત્રિમ તળાવો અને 20 ઓબ્ઝર્વેશન ટાવર બનાવ્યા છે. 22 રાફ્ટ્સ, 90 શૌચાલય, 3 એમ્બ્યુલન્સ અને આશરે 1,000 કર્મચારીઓને પણ તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
વિસર્જન માર્ગોનું સમારકામ
વિસર્જન માર્ગો પર તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. 281 સ્થળોએ માર્ગમાં અવરોધરૂપ કેબલ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. 506 રસ્તાઓ પર 4,279 ખાડા અને 171 ડ્રેનેજ કવરનું સમારકામ કરવામાં આવ્યું છે. 515 સ્થળોએ વૃક્ષો પણ કાપવામાં આવ્યા છે.
મુંબઈના દરિયાકિનારા પર બ્લુ-બટન જેલીફિશ અને સ્ટિંગ્રે હાજર છે. તેથી, મૂર્તિ વિસર્જન માટે દરિયામાં જતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
બીએમસીના ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ વિભાગે દરેક જાહેર ગણેશ મંડળના ઓછામાં ઓછા 8 થી 10 સ્વયંસેવકોને તાલીમ આપી છે. આ સ્વયંસેવકોને ભીડ વ્યવસ્થાપન, વિદ્યુત અકસ્માતો, આગ અને તબીબી કટોકટીમાં તાલીમ આપવામાં આવી છે. તેમને પ્રાથમિક સારવાર અને સીપીઆરમાં પણ તાલીમ આપવામાં આવી છે.
