Navratri 2026 : નવરાત્રિ દરમિયાન કન્યા પૂજનનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે. હિંદુ ધર્મમાં નાની બાળકીઓને દેવી દુર્ગાનાં સ્વરૂપ તરીકે પૂજવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, નવરાત્રિમાં કન્યાઓને ભોજન કરાવવાથી માતા દુર્ગાના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે અને જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ તથા સંપન્નતા આવે છે
નવરાત્રિના નવ દિવસ દરમિયાન કોઈપણ દિવસે કન્યા પૂજન કરી શકાય છે, પરંતુ મોટાભાગના ભક્તો મહાષ્ટમી અને મહાનવમીના દિવસે આ પરંપરા નિભાવે છે. આ પ્રસંગે નાની બાળકીઓને ઘરે આમંત્રિત કરીને તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ખીર, પૂરી, કાળા ચણા તથા હલવાનો પ્રસાદ પીરસવામાં આવે છે. જો તમે પણ નવરાત્રિમાં કન્યા પૂજન કરવાના હો, તો આ સાત નિયમોનું ખાસ ધ્યાન રાખો.
કન્યાઓની સંખ્યાનું રાખો ધ્યાન
કન્યા પૂજનમાં નવ કન્યાઓને નવદુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેથી નવ કન્યાઓને ભોજન કરાવવાની પરંપરા છે. જોકે, જો નવ કન્યાઓ એકસાથે ઉપલબ્ધ ન હોય, તો ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર ત્રણ, પાંચ કે સાત કન્યાઓને પણ આમંત્રિત કરીને પૂજન કરી શકાય છે. પૂજામાં સંખ્યા કરતાં શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવનું વિશેષ મહત્ત્વ છે.
નાના બાળકને પણ આમંત્રિત કરો
કન્યા પૂજનની સાથે એક નાના બાળકને પણ ભોજન કરાવવાની પરંપરા છે. આ બાળકને બટુક ભૈરવ અથવા લંગૂરા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, બટુક ભૈરવને ભગવાન ભૈરવનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેથી કન્યા પૂજન દરમિયાન કન્યાઓની સાથે એક નાના બાળકને પણ આમંત્રિત કરવામાં આવે છે.
કન્યાઓનાં ચરણ ધોઈને પૂજન કરો
કન્યાઓ ઘરે આવે ત્યારે સૌપ્રથમ સ્વચ્છ પાણીથી તેમનાં ચરણ ધોવાની પરંપરા છે. ત્યારબાદ સ્વચ્છ કપડાથી પગ લૂછીને તેમને સ્વચ્છ આસન પર બેસાડવામાં આવે છે. આ વિધિ કન્યાઓ પ્રત્યે આદર અને સન્માન વ્યક્ત કરવાનું પ્રતીક છે.
કંકુ અને ચોખાથી તિલક કરો
કન્યાઓને આસન પર બેસાડ્યા બાદ તેમના કપાળ પર કંકુ અને અક્ષત એટલે કે ચોખાથી તિલક કરવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર, તેમના પગમાં આલ્તા લગાવી શકાય છે અને લાલ ચુંદડી ઓઢાડવામાં આવે છે. આ રીતે કન્યાઓને દેવી સ્વરૂપ માનીને તેમનું સન્માન કરવામાં આવે છે.
સ્વચ્છતા અને સાત્ત્વિકતાનું રાખો ધ્યાન
કન્યા પૂજન પહેલાં પૂજા કરવાની જગ્યાને સ્વચ્છ રાખવી જોઈએ. કન્યાઓ માટે બનાવવામાં આવતું ભોજન પણ શુદ્ધ અને સાત્ત્વિક હોવું જોઈએ. પરંપરા અનુસાર, ભોજનમાં ડુંગળી અને લસણનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. ભોજન બનાવતી વખતે સ્વચ્છતા જાળવવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
કન્યાઓને આ ભોજન ધરાવો
કન્યા પૂજનમાં સૂજીનો હલવો, કાળા ચણા, ખીર અને પૂરી પરંપરાગત પ્રસાદ તરીકે પીરસવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ડુંગળી અને લસણ વગર બનાવેલું બટાકાનું શાક અથવા છોલે પણ પીરસી શકાય છે. ભોજન પીરસતાં પહેલાં માતા દુર્ગાને તેનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા છે.
દક્ષિણા અને ભેટ આપીને આશીર્વાદ લો
કન્યાઓ અને બટુકને ભોજન કરાવ્યા બાદ પોતાની ક્ષમતા અનુસાર દક્ષિણા અને ભેટ આપવાની પરંપરા છે. ત્યારબાદ કન્યાઓને આદરપૂર્વક વિદાય આપવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે કન્યાઓનાં આશીર્વાદ લેવા શુભ માનવામાં આવે છે.
