મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે ભારતે પોતાની ઊર્જા, સંરક્ષણ અને વેપાર સુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે આક્રમક કૂટનીતિક પ્રયાસો શરૂ કર્યા છે. આ વ્યૂહનીતિના ભાગરૂપે વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરી રવિવારથી ફ્રાન્સ અને જર્મનીના ત્રણ દિવસીય પ્રવાસે જઈ રહ્યા છે. અમેરિકાના સફળ પ્રવાસ બાદ હવે તેઓ યુરોપના આ બે શક્તિશાળી દેશો સાથે ભારતના હિતોને મજબૂત કરશે. આ તરફ, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર પણ હાલ અબુ ધાબી(UAE) પહોંચ્યા છે, જ્યાં તેઓ ઊર્જા અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અંગે મહત્ત્વની ચર્ચા કરી રહ્યા છે.

ભારતની આ કૂટનીતિક દોડધામ એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીઝફાયરની જાહેરાત થઈ છે અને ઈસ્લામાબાદમાં યુદ્ધવિરામ માટે બંને પક્ષોના પ્રતિનિધિઓ મંત્રણા કરી રહ્યા છે. વિક્રમ મિસરી અમેરિકામાં માર્કો રુબિયો અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરી ચૂક્યા છે. હવે ફ્રાન્સ અને જર્મનીના પ્રવાસનો મુખ્ય હેતુ મધ્ય પૂર્વના સંકટના કારણે ઊર્જા સુરક્ષા પર પડનારી સંભવિત અસરને ખાળવાનો છે. ભારત પોતાની તેલ અને ગેસની જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે મધ્ય પૂર્વ પર નિર્ભર છે, તેથી જો યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાય તો મોંઘી ઓઇલ અને ઊર્જાની કિંમતો ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી શકે છે.

ફ્રાન્સમાં વિદેશ સચિવ ભારત-ફ્રાન્સ વિદેશ કાર્યાલય પરામર્શની સહ-અધ્યક્ષતા કરશે. જેમાં ફ્રાન્સના પ્રમુખ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનના વિઝન મુજબ સંરક્ષણ, પરમાણુ ઊર્જા, અંતરિક્ષ, સાયબર સુરક્ષા અને ટૅક્નોલૉજી જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે. ત્યારબાદ જર્મનીમાં પણ વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ અને ગ્રીન એનર્જી જેવા વિષયો પર ગહન ચર્ચા થશે. તાજેતરમાં જ જર્મન ચાન્સેલર અને ફ્રાન્સના પ્રમુખે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી, જેના પગલે આ પ્રવાસ દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવાની ઉત્તમ તક પૂરી પાડશે.

ભારત માટે આ મિશન અત્યંત મહત્ત્વનું છે કારણ કે તેનાથી દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતો સુરક્ષિત થશે અને નવા સંરક્ષણ કરારો તેમજ ટેકનિકલ ભાગીદારીને વેગ મળશે. વિદેશ મંત્રી જયશંકરનો UAE પ્રવાસ અને વિદેશ સચિવનો યુરોપ પ્રવાસ એ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ઉભી થયેલી અસ્થિરતા વચ્ચે પણ પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને આર્થિક સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે.

પાકિસ્તાન અત્યારે ઈસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ મંત્રણાની યજમાની કરી રહ્યું છે. આ દરમિયાન સાઉદી અરેબિયાના નાણામંત્રી પણ પાકિસ્તાનમાં છે. શુક્રવારે તેમણે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન સાથે મુલાકાત કરી હતી.

અમેરિકા અને ઈરાનનું હાઈ-લેવલ પ્રતિનિધિમંડળ શનિવારે શાંતિ મંત્રણા માટે પાકિસ્તાનની રાજધાની ઈસ્લામાબાદ પહોંચ્યું હતું. તેના એક દિવસ પહેલા શુક્રવારે સાઉદી અરેબિયાના નાણામંત્રી મોહમ્મદ અલ-જદાન એ ઈસ્લામાબાદમાં પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં પરસ્પર હિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી અને બંને દેશો વચ્ચેના સહયોગને મજબૂત બનાવવાની વાત થઈ.આ બેઠકમાં પાકિસ્તાનના ડેપ્યુટી પ્રાઇમ મિનિસ્ટર અને વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારની સાથે ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સીસ ફીલ્ડ માર્શલ સૈયદ આસિમ મુનીર પણ સામેલ થયા હતા. ખાડી દેશોમાં ચાલી રહેલા તણાવના સંદર્ભમાં આ બેઠક અત્યંત મહત્વની માનવામાં આવે છે, કારણ કે પાકિસ્તાન અત્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે.

મુલાકાત દરમિયાન શરીફે કિંગ સલમાન બિન અબ્દુલ અઝીઝ અને ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનને શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી અને પાકિસ્તાનને સાઉદી કિંગડમ તરફથી મળતા સતત સમર્થનની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે સાઉદી અરેબિયાની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી આર્થિક અને નાણાકીય મદદના વખાણ કર્યા, જેણે પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિરતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.શરીફે ફરી એકવાર કહ્યું કે પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેના સંબંધો અત્યંત ઊંડા અને લાંબા ગાળાના છે. તેમણે ભાર મૂક્યો કે પાકિસ્તાનની જનતા અને સરકાર હંમેશા સાઉદી કિંગડમ સાથે ‘ખભે ખભા મિલાવીને’ ઊભા રહ્યા છે.

મોહમ્મદ અલ-જદાન સાથેની મુલાકાત દરમિયાન શહબાઝ શરીફે ભાર આપ્યો કે પાકિસ્તાન સાઉદી અરેબિયા સાથે પોતાનો સહયોગ વધારતું રહેશે. તેમણે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં, ખાસ કરીને વેપાર, રોકાણ અને આર્થિક વિકાસમાં સાઉદી અરેબિયા સાથે ભાગીદારી વધારવાની પાકિસ્તાનની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.