૧૭મી સપ્ટેમ્બરના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ૭૬માં જન્મ દિનની ઉજવણી માટે ભાજપ દ્વારા દેશભરમાં વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરાયું છે. જેમાં લાંબા અંતરની બાઇક રેલીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. એક બાઇક રેલી વડનગરથી વારાણસી જ્યારે બીજી બાઇક રેલી વારાણસીથી વડનગર સુધી કાઢવામાં આવશે. સાથે જ વડાપ્રધાન મોદીને મળેલી વિવિધ ભેટની હરાજી પણ ગુરુવારથી શરૂ કરવામાં આવશે.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ ૧૭મીએ વડનગરથી વારાણસી બાઇક રેલીને લીલીઝંડી આપશે, તેવી જ રીતે કેન્દ્રીય સંરક્ષણમંત્રી રાજનાથસિંહ વારાણસીથી વડનગરની બાઇક રેલીને લીલીઝંડી આપશે. જેમાં ભાજપના નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓ જોડાશે. વડનગર મોદીનું જન્મસ્થળ જ્યારે વારાણસી તેમનો લોકસભાનો મત વિસ્તાર છે. બાઇક રેલીઓ ઉપરાંત અન્ય સેવાકીય કાર્યો પણ કરવામાં આવશે. દિલ્હીમાં ભાજપના અધ્યક્ષ નિતિન નવીન દ્વારા પક્ષના હેડક્વાર્ટર પર બ્લડ ડોનેશન કેમ્પનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
બાદમાં તેઓ અન્ય રાજ્યોમાં આયોજીત આવા જ કેટલાક કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા માટે જશે. ભાજપના એક નેતાએ કહ્યું હતું કે મોદીના જન્મ દિને દેશવ્યાપી સફાઇ અભિયાન પણ ચલાવાશે. સાંજે દેશમાં આશરે ૭૦૦ જેટલા સ્થળોએ ભાજપના નેતાઓ, કાર્યકર્તાઓ વગેરે દ્વારા દિવો પ્રગટાવવાના કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે. વિવિધ ભાજપ શાસિત રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ દ્વારા પણ રાજ્યવ્યાપી કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
બીજી તરફ વડાપ્રધાન મોદીને મળેલી વિવિધ ભેટની ઓનલાઇન હરાજીને પણ ૧૭મી તારીખે ખુલ્લી મુકવામાં આવશે. આ હરાજીમાં મોદીને મળેની આશરે ૧૫૦૦ જેટલી ભેટને વેચવામાં આવશે. આ ઇ-ઓક્શન આશરે ૩૧ ઓક્ટોબર સુધી ચાલશે. દિલ્હીમાં નેશનલ ગેલરી ઓફ મોડર્ન આર્ટ પર મોદીને મળેલી ભેટનું પ્રદર્શન પણ કરાશે.
પંજાબી ફિલ્મ અભિનેત્રી, મોડેલ અને સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર સંદીપા વિર્કે દિલ્હીની કુખ્યાત તિહાર જેલમાં વિતાવેલા સાડા ચાર મહિનાના અત્યંત દર્દનાક અને કડવા અનુભવો જાહેરમાં વર્ણવ્યા છે. એક પોડકાસ્ટ ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન ભાવુક થતાં સંદીપાએ જેલ પ્રશાસન, સુરક્ષા તપાસના નામે થતી હેરાનગતિ અને મહિલા કેદીઓની દયનીય સ્થિતિ અંગે ચોંકાવનારા ખુલાસા કર્યા છે. આશરે ₹6 કરોડના કથિત મની લોન્ડરિંગ કેસમાં ધરપકડ બાદ તે તિહાર જેલમાં બંધ હતી, જ્યાંથી જામીન પર બહાર આવ્યા બાદ તેણે જેલની અંદર ચાલતી માનસિક અને શારીરિક યાતનાઓ પરથી પડદો ઉંચક્યો છે.
સંદીપાએ જણાવ્યું કે જેલમાં મહિલાઓના આત્મસન્માનની કોઈ કિંમત નથી અને ચેકિંગના નામે ભારે અમાનવીય વર્તણૂક કરવામાં આવે છે:
જેલવાસ દરમિયાન તેને કુલ 27 વખત સંપૂર્ણપણે નિર્વસ્ત્ર કરવામાં આવી હતી. તેણે દાવો કર્યો કે દરરોજ દિવસમાં ઓછામાં ઓછી ત્રણ વખત તેના કપડાં ઉતરાવીને તપાસ કરવામાં આવતી હતી. કોર્ટમાં હાજરી આપવા જતી વખતે અને પરત ફરતી વખતે વાળથી લઈને મોં અંદર સુધી તપાસ થતી હતી અને પ્રાઇવેટ પાર્ટ્સ પર વાંધાજનક રીતે સ્પર્શ કરીને શારીરિક તપાસ કરવામાં આવતી હતી. તેણે ઉમેર્યું કે ધરપકડ બાદ તેને દીન દયાલ ઉપાધ્યાય હોસ્પિટલમાં મોડી રાત્રે લઈ જવાઈ હતી, જ્યાં તાલીમાર્થી તબીબો સામે અત્યંત શરમજનક રીતે તેનો પ્રેગ્નન્સી ટેસ્ટ કરાવાયો હતો,જે તેના માટે ભારે અપમાનજનક હતું.
ભૂખ-તરસથી તડપ, જીવજંતુઓ અને ગંદકીભર્યું વાતાવરણ
જેલની બેરેકની કંગાળ સ્થિતિનો ચિતાર આપતાં સંદીપાએ કહ્યું કે સામાન્ય માનવી માટે ત્યાં શ્વાસ લેવો પણ અઘરો બની જાય છે:
જેલમાં પીવાનું શુદ્ધ પાણી અને યોગ્ય ગુણવત્તાનું ખાવાનું પણ મળતું નહોતું, જેના કારણે તે દિવસો સુધી ભૂખ-તરસથી તડપતી રહી હતી. જગ્યાના અભાવે કેદીઓએ એકબીજા પર ગીચતામાં સૂવું પડતું હતું અને શૌચાલયો અત્યંત ગંદા તથા નાના હતા. રાત્રે સૂતી વખતે જમીન પરથી તેના શરીર પર કીડા-મકોડા અને જીવજંતુઓ ચડી જતા હતા. સંદીપાએ તિહાર જેલના માહોલની સરખામણી કરતાં કહ્યું કે રસ્તા પર ભીખ માંગતો ભિખારી પણ જેલમાં રહેલા કેદી કરતાં વધુ સુખી હોય છે, કારણ કે જેલની અંદર કોઈપણ વ્યક્તિનું માનસિક સંતુલન બગડી શકે છે. જેલ સ્ટાફનું રુડ વર્તન અને ગેરરીતિઓના આક્ષેપો
સંદીપાએ જેલના સ્ટાફ અને ફરજ પરની મહિલા અધિકારીઓના કડવા વર્તન પર પણ પ્રહાર કર્યા હતા.તેણે જણાવ્યું કે જેલમાં ડ્યુટી પર રહેલી મહિલા અધિકારીઓ કેદીઓ સાથે અત્યંત ઉદ્ધત અને તોછડી વર્તણૂક કરતી હોય છે. જેલની અંદરના ભ્રષ્ટાચાર તરફ ઈશારો કરતાં તેણે કેદીઓ પાસેથી પેટીએમ કરાવવા અને ક્રેડિટ મેળવવા જેવી અનિયમિતતાઓ તરફ પણ નિર્દેશ કર્યો હતો. તેણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે તે કોઈનાથી ડરતી નથી અને તેથી જ આ આઘાતજનક વાસ્તવિકતા સામે લાવી છે, જેથી ન્યાય મળતાં પહેલાં જ કેદીઓને દોષિત માની અપાતી આવી અમાનવીય યાતનાઓ અટકી શકે.
મેટાએ જણાવ્યું છે કે તે હવે બાળ સુરક્ષા સંબંધિત કેસોની માહિતી સીધી ભારતીય સત્તાવાળાઓને આપવાનું શરૂ કરશે. આ નિર્ણય તેના પ્લૅટફૉર્મ્સ પર બાળ યૌન શોષણ સામગ્રી (CSAM)ને પ્રોત્સાહન આપતી ચૂકવેલ જાહેરાતો અંગે તપાસ પછી લેવામાં આવ્યો છે.
જુલાઈમાં પ્રકાશિત આ તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે Instagram ભારતમાં આવી સામગ્રીને પ્રોત્સાહન આપતી પેઇડ જાહેરાતો ચલાવી રહ્યું હતું.
આ ખુલાસાઓ બાદ ભારત સરકારે મેટાને તેના પ્લૅટફૉર્મ્સ પરથી CSAMને પ્રોત્સાહન આપતી તમામ જાહેરાતો અને સામગ્રી દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
મેટાના એક પ્રવક્તાએ કહ્યું, “અમારા પ્લેટફોર્મ્સ પર બાળકોની સુરક્ષા અમારી પ્રાથમિકતા છે અને આ ગુનાઓના આરોપીઓને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે અમે સરકાર સાથે કામ કરવા પ્રતિબદ્ધ છીએ.”
“આ નુકસાન સામે લડવાના અમારા પ્રયત્નોને સામૂહિક રીતે વધુ મજબૂત બનાવવા માટે, Meta હવે બાળ સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓની સીધી જાણ ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઑર્ડિનેશન સેન્ટર સંચાલિત સાયબર ક્રાઇમ પૉર્ટલને કરશે.”
ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઇમ કોઑર્ડિનેશન સેન્ટર, જેને I4C તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે દેશના ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્ય કરે છે.
મેટાએ હજી સુધી જણાવ્યું નથી કે આ સીધું રિપોર્ટિંગ ક્યારે શરૂ થશે, તેમાં ચોક્કસ કયા પ્રકારના કેસો આવરી લેવામાં આવશે અથવા આ વ્યવસ્થા વ્યવહારમાં કેવી રીતે કામ કરશે.
અત્યાર સુધી મેટા કહેતું રહ્યું છે કે જ્યારે તેને બાળ શોષણના સ્પષ્ટ કેસોની જાણ થાય છે, ત્યારે તે પોતાની કાનૂની જવાબદારીઓ અનુસાર તેની જાણ અમેરિકામાં સ્થિત નૅશનલ સેન્ટર ફૉર મિસિંગ ઍન્ડ ઍક્સપ્લૉઇટેડ ચિલ્ડ્રન (NCMEC)ને કરે છે.NCMEC એક કેન્દ્રીકૃત રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ ચલાવે છે અને સંબંધિત અહેવાલો અન્ય દેશોની કાયદા અમલ એજન્સીઓને મોકલે છે.
મેટા બાળ સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓની સીધી જાણ ભારતના સાયબર ક્રાઇમ પૉર્ટલને પણ કરવાનું શરૂ કરશે, ત્યારબાદ સ્થાનિક સત્તાવાળાઓને માહિતી વધુ ઝડપથી પ્રાપ્ત થઈ શકશે.
આ ફેરફાર સોશિયલ મીડિયા પર આવી સામગ્રી કેવી રીતે ફેલાતી અને તેમાંથી કમાણી કરવામાં આવતી હતી તે મુદ્દે ભારતીય સત્તાવાળાઓ અને બાળ અધિકાર સંગઠનોના દબાણ બાદ કરવામાં આવ્યો છે.
બીબીસી આઈની તપાસ બાદ સરકારે મેટાને ઇન્સ્ટાગ્રામ પરથી બાળ યૌન શોષણ સામગ્રીને પ્રોત્સાહન આપતી તમામ જાહેરાતો અને સામગ્રી દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
નૅશનલ કમિશન ફૉર પ્રોટેક્શન ઑફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ(NCPCR)એ પણ આ ખુલાસાઓની નોંધ લીધી હતી અને મેટા પાસેથી સ્પષ્ટતા તથા દસ્તાવેજો માગ્યા હતા.
ત્યાર બાદ તેણે ઔપચારિક તપાસ શરૂ કરી હતી અને મેટા ઇન્ડિયાના મૅનેજિંગ ડિરેક્ટર તથા કન્ટ્રી હેડને સમન્સ પાઠવ્યા હતા.
ભારતના રાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર કમિશને અલગથી બે સરકારી મંત્રાલયોને નોટિસો મોકલી હતી. તેની તપાસ એ બાબતની સમીક્ષા કરી રહી છે કે પ્લૅટફૉર્મની સિસ્ટમોએ આ સામગ્રીની પસંદગી, પ્રસાર, પહોંચ વધારવામાં અથવા તેમાંથી કમાણી કરવામાં કોઈ ભૂમિકા ભજવી હતી કે નહીં.
જસ્ટ રાઇટ્સ ફૉર ચિલ્ડ્રન, જે 250થી વધુ સંસ્થાઓનું નેટવર્ક છે, તેણે પણ ભારતના સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલી અરજીમાં બીબીસીના આ ખુલાસાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેણે અદાલતને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને બાળ યૌન શોષણ સામગ્રીને પ્રોત્સાહન આપનારા લોકોની ઓળખ કરી તેમની જાણ ભારતીય સત્તાવાળાઓને કરવાની સૂચના આપવા વિનંતી કરી હતી.
તેના સ્થાપક ભુવન રિભુએ જણાવ્યું હતું કે માત્ર અમેરિકામાં સ્થિત સિસ્ટમ મારફતે કેસોની જાણ કરવી પૂરતી નથી.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને તેના સંભવિત જોખમોને લઈને દુનિયાભરમાં ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એઆઇ પર અંકુશ મેળવવાની કોશિશોનો આકરો વિરોધ કર્યો છે અને તેને એક ષડ્યંત્ર કહ્યું છે.
AIથી દુનિયા ખતમ થવાની વાત માત્ર ઢોંગ’: ટ્રમ્પ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ‘એઆઇ દ્વારા માનવતાના વિનાશની વાતોમાં કોઈ તથ્ય નથી અને તે કાલ્પનિક છે. વેપાર જગતના ઇતિહાસમાં ક્યારેય એવું જોવા મળ્યું નથી કે કોઈ ઉદ્યોગના દિગ્ગજો ખુદ એવા નિયમો લાવવાની માંગ કરે જે તેમને પાયમાલી તરફ ધકેલી દે.’
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘એઆઇનો દુનિયા પર કબજો જમાવવો, માનવતાને તબાહ કરવી અને બીજી તમામ ડરામણી વાતો માત્ર એક ઢોંગ છે. આ રશિયા વિવાદ, યુક્રેન વિવાદ અને મહાભિયોગના કાવતરાં જેવું જ એક નવું જુઠાણું છે. ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગ અગાઉથી જ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે કે ચીન એઆઇના વિકાસના માર્ગમાં કોઈ અડચણ ઊભી કરશે નહીં.’
આર્થિક એન્જિન બનશે AI, ચીનને થશે ફાયદો
અમેરિકન પ્રમુખના મતે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડેટા સેન્ટર્સ ઇતિહાસના સૌથી મોટા આર્થિક એન્જિન સાબિત થશે. આ ક્ષેત્ર ઓઇલ, સોનું, હીરા અને ઇન્ટરનેટ કરતા પણ મોટું માર્કેટ બનીને ઉભરશે. જે લોકો એઆઇથી દુનિયા ખતમ થવાના દાવા કરી રહ્યા છે, તેઓ એ જ લોકો છે જે અગાઉ પર્યાવરણીય ફેરફારોથી દુનિયાના વિનાશની વાતો કરતા હતા. રોબોટ્સ દ્વારા શહેરો પર કબજો જમાવવાની વાતો સંપૂર્ણપણે કાલ્પનિક છે.’
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે એઆઇ પર કડક પ્રતિબંધો લગાવવાથી માત્ર ચીનને જ ફાયદો થશે. હાલમાં જ ઓપનએઆઇના સેમ ઓલ્ટમેને સુરક્ષા ધોરણો અને દેખરેખની વાત કરી હતી, જ્યારે એનવીડિયાના સીઈઓ જેન્સેન હુઆંગ પણ એઆઇના ખતરાઓને ખૂબ જ વધારીને રજૂ કરવાના વિરોધી છે. તાજેતરમાં જ એક પોડકાસ્ટ દરમિયાન ટ્રમ્પ અને હુઆંગ વચ્ચે ફોન પર વાતચીત થઈ હતી, જેમાં બંને દિગ્ગજોએ સંમતિ દર્શાવી હતી કે બજારમાં એઆઇને લઈને વણજોઈતો ડર ફેલાવવામાં આવી રહ્યો છે.
પૂર્વ પ્રમુખ બરાક ઓબામાનું સમર્થન
બીજી તરફ, અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ બરાક ઓબામાએ મોટી એઆઇ કંપનીઓની એ અરજીનું સમર્થન કર્યું છે જેમાં ટેક્નોલોજીના વિકાસની ગફલત અને ઝડપને નિયંત્રિત કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. ઓબામાનું માનવું છે કે આ ટેક્નોલોજી એટલી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે કે તેને બનાવનારાઓને પણ તેની ગતિ સાથે તાલમેલ સાધવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.
ઓડિશા સરકારના સજા સમીક્ષા બોર્ડે 67 વર્ષીય દારા સિંહની અકાળ મુક્તિ અરજી ફગાવી દીધી છે. સિંહ 1999 માં ઓસ્ટ્રેલિયન મિશનરી ગ્રેહામ સ્ટેઇન્સ અને તેમના બે સગીર પુત્રોને સૂતા હતા ત્યારે જીવતા સળગાવી દેવા બદલ આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહ્યા છે.
આનાથી 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી પહેલા તેમની સજા માફી અંગે મહિનાઓથી ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતાનો અંત આવે છે.
અગાઉ, ઓડિશા રાજ્ય સજા સમીક્ષા બોર્ડે “સારા વર્તન” ના આધારે દારા સિંહને જેલમાંથી મુક્ત કરવાની ભલામણ કરી હતી.
અહેવાલો અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટે ગયા અઠવાડિયે રાજ્ય સરકારને સિંહની મુક્તિ અરજી પર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
સિંહ 26 વર્ષથી વધુ સમયથી જેલમાં છે. તેઓ ઓડિશાના 2022 સજા માફી માર્ગદર્શિકા હેઠળ અકાળ મુક્તિ માટે વિચારણા માટે પાત્ર બન્યા હતા. સિંહે 2024 માં સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો, જેમાં ઓડિશા સરકારને આ માર્ગદર્શિકા હેઠળ તેમની અકાળ મુક્તિ પર વિચાર કરવા માટે નિર્દેશ આપવાની માંગ કરી હતી.
રાજ્ય સજા સમીક્ષા બોર્ડે 31 ઓગસ્ટના રોજ પોતાની ખાસ બેઠકમાં આ બાબત પર વિચારણા કરી હતી. બોર્ડે જણાવ્યું હતું કે સિંહની મુક્તિ સમાજ પર વ્યાપક અસર કરી શકે છે અને સંભવતઃ સાંપ્રદાયિક તણાવ અથવા અશાંતિ તરફ દોરી શકે છે.
માર્ચ 2025 માં, કેઓંઝર જિલ્લા વહીવટીતંત્રે, જ્યાં સિંહ જેલમાં છે, સામાજિક સંવાદિતા જાળવવા માટે કેટલીક શરતો લાદવાની ભલામણ સાથે તેમની અકાળ મુક્તિને સમર્થન આપ્યું હતું.
જોકે, અખબાર અનુસાર, તેના તાજેતરના અહેવાલમાં, વહીવટીતંત્રે જણાવ્યું હતું કે 15 ઓગસ્ટના રોજ, દારા સેના સાથે સંકળાયેલા આશરે 200 થી 250 લોકોએ કેઓંઝર જિલ્લા જેલની બહાર ઉશ્કેરણીજનક સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા.
બોર્ડે, જિલ્લા વહીવટીતંત્રના તાજેતરના અહેવાલને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે તેમાં કોઈ નક્કર ભલામણો નથી અને તેને અનિર્ણાયક ગણાવી હતી, અને સિંહની અકાળ મુક્તિ સામે ભલામણ કરી હતી.
બોર્ડે અગાઉ 2016, 2019, 2020, 2022 અને 2023 માં સાંપ્રદાયિક સંવાદિતા અંગેની ચિંતાઓ સહિત વિવિધ આધારો ટાંકીને સિંહની અકાળ મુક્તિ માટેની અરજીઓને ફગાવી દીધી હતી.
છેલ્લી સુનાવણીમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ચેતવણી આપી હતી કે જો બોર્ડ તેના નિર્ણયમાં વિલંબ કરવાનું ચાલુ રાખશે, તો રાજ્યના અધિકારીઓને કોર્ટમાં બોલાવી શકાય છે.
૧૯ ઓગસ્ટના રોજ, કોર્ટે બોર્ડને ૨ સપ્ટેમ્બર સુધીમાં નિર્ણય લેવા અને તેના પરિણામની જાણ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. કોર્ટે કહ્યું, “જો તમે તેને નકારવા માંગતા હો, તો તેમ કરો. નિર્ણય લો. અમે તેનો સામનો કરીશું. તમે તેને આ રીતે પેન્ડિંગ રાખી શકતા નથી.”
ગ્રેહામ સ્ટેઇન્સ હત્યા કેસમાં સજા
એવું જાણીતું છે કે ૧૯૯૯માં દારા સિંહે ટોળાનું નેતૃત્વ કર્યું હતું અને તે વેગનમાં આગ લગાવી હતી જેમાં ગ્રેહામ સ્ટેઇન્સ અને તેના બે પુત્રો સૂતા હતા. રક્તપિત્તના દર્દીઓ માટે આશ્રયસ્થાન ચલાવતા સ્ટેઇન્સ અને તેના બે પુત્રો આ ઘટનામાં માર્યા ગયા હતા. ૨૦૦૩માં, ખુર્દાની ટ્રાયલ કોર્ટે દારા સિંહને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી હતી, જ્યારે ૧૨ અન્ય દોષિતોને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.
૨૦૦૫માં, ઓરિસ્સા હાઇકોર્ટે આ કેસમાં અન્ય ૧૧ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા અને સિંહની મૃત્યુદંડની સજાને આજીવન કેદમાં ફેરવી દીધી હતી. ત્યારબાદ, સુપ્રીમ કોર્ટે સિંહની સજા સામેની અપીલ ફગાવી દીધી.
સિંહને મયુરભંજમાં કેથોલિક પાદરી ફાધર અરુલ ડોસ અને ઉદ્યોગપતિ એસકે રહેમાનની હત્યાના કેસમાં પણ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. 2007માં, તેમને બંને કેસોમાં આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. હાઇકોર્ટે પણ આ કેસોમાં તેમની અપીલ ફગાવી દીધી હતી.
સ્ટેઇન્સ હત્યા કેસના દોષિતોમાંના એક મહેન્દ્ર હેમ્બ્રમને એપ્રિલ 2025માં અકાળ મુક્તિ આપવામાં આવી હતી.
નોંધનીય છે કે ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી મોહન ચરણ માઝીએ 2022માં સુદર્શન ટીવીના સંપાદક સુરેશ ચાવંકે દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી દારા સિંહની મુક્તિની માંગને ટેકો આપ્યો હતો. માઝી તે સમયે ભાજપના ધારાસભ્ય હતા.
તેમના કટ્ટર ઇસ્લામ વિરોધી વલણ માટે જાણીતા, સુરેશ ચાવંકે લાંબા સમયથી દારા સિંહની મુક્તિ માટે ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યા છે. સપ્ટેમ્બર 2022માં, ચાવંકેને કેઓંઝર જેલમાં દારા સિંહને મળવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી. આ પછી, ચાવંકે અને તેમની સાથે રહેલા મોહન ચરણ માઝી સહિત ભાજપના નેતાઓએ જેલ અધિકારીઓ પર દબાણ લાવવા માટે ધરણા કર્યા.
જ્યારે કેઓંઝર જેલ પ્રશાસને જાહેરાત કરી કે દારા સિંહને 2022 માં ફક્ત તેમના પરિવારના સભ્યો અને વકીલોને મળવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે, ત્યારે ચાવંકે, માઝી અને અન્ય ભાજપના નેતાઓએ આ નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો.
ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી બ્યુરો (ACB) ની કાર્યવાહીમાં, પંચાયત સમિતિ ભુસાવરના સહાયક ઇજનેર લાંચ લેતા રંગે હાથે ઝડપાયા હતા. જોકે, તેમના ઘરની તપાસમાં વધુ ગંભીર બાબત બહાર આવી. ACB એ આરોપીના નિવાસસ્થાનમાંથી ₹43,38,500 રોકડા અને આશરે 20 કિલો ચાંદીના સળિયા જપ્ત કર્યા. અનેક મિલકતો સંબંધિત દસ્તાવેજો પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. 14 સપ્ટેમ્બરના રોજ, ACB મુખ્યાલયની સૂચનાને અનુસરીને, ભરતપુર ACB ચોકીની એક ટીમે પંચાયત સમિતિ ભુસાવરના તત્કાલીન/વર્તમાન સહાયક ઇજનેર ગોવિંદ પ્રસાદને ₹30,000 ની લાંચ લેતા રંગે હાથે ધરપકડ કરી હતી. છટકું અનુસરીને, ACB એ આરોપીના નિવાસસ્થાનની નિયમિત તપાસ હાથ ધરી હતી.
ભરતપુરના ACB રેન્જના નાયબ પોલીસ મહાનિરીક્ષક ઓમ પ્રકાશ મીણાની દેખરેખ હેઠળ અને અધિક પોલીસ અધિક્ષક અમિત સિંહના નેતૃત્વમાં આ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. સર્ચ દરમિયાન ઘરમાં મોટી માત્રામાં રોકડ અને ચાંદી મળી આવતા ACB પણ સક્રિય થઈ ગઈ હતી.
સર્ચ દરમિયાન રોકડ અને ચાંદીના બારનો ‘ખજાનો’ મળી આવ્યો હતો. કુલ ₹43,38,500 રોકડ મળી આવી હતી. આ ઉપરાંત, આશરે 20 કિલોગ્રામ ચાંદીના બાર પણ મળી આવ્યા હતા. આટલી મોટી માત્રામાં રોકડ અને કિંમતી ધાતુઓ મળી આવ્યા બાદ, ACB હવે તેમના સ્ત્રોત અને માલિકીની તપાસ કરી રહી છે.
જયપુરના માનસરોવરમાં એક ઘર, હિંદૌનમાં બે દુકાનો સંબંધિત દસ્તાવેજો
સર્ચ દરમિયાન, ACBએ હિંદૌનમાં બે દુકાનો, જયપુરના માનસરોવરમાં એક હાઉસિંગ બોર્ડનું ઘર અને અન્ય રિયલ એસ્ટેટ મિલકતો સંબંધિત દસ્તાવેજો પણ જપ્ત કર્યા હતા. તપાસ એજન્સી હવે આ મિલકતોની સાચી માલિકી અને આરોપીઓની આવકના જાણીતા સ્ત્રોતો સાથેના તેમના જોડાણની તપાસ કરી રહી છે.
લાંચના છટકું દ્વારા મિલકતના રહસ્યો ખુલ્યા
ACBના જણાવ્યા અનુસાર, જપ્ત કરાયેલ રોકડ, ચાંદી અને મિલકતના દસ્તાવેજોનો સ્ત્રોત, માલિકી અને તેમની આવકના જાણીતા સ્ત્રોતો સાથેના જોડાણની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. સર્ચ રિપોર્ટ અને જપ્ત કરાયેલા દસ્તાવેજોના આધારે કેસની વધુ તપાસ હાથ ધરવામાં આવશે. ACB એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ આ મામલે વધુ તપાસ અને જરૂરી કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં 6 ઓક્ટોબરે યોજાનારી વિધાનસભા પેટાચૂંટણી પહેલાં નંદીગ્રામ અને રેજીનગર બેઠકને લઈને રાજકીય ચર્ચા તેજ બની છે. કોંગ્રેસના પૂર્વ પ્રદેશ અધ્યક્ષ અને વરિષ્ઠ નેતા પ્રદીપ ભટ્ટાચાર્યએ દાવો કર્યો છે કે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) તરફથી કોંગ્રેસના કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સમક્ષ નંદીગ્રામ બેઠક કોંગ્રેસ માટે છોડવાની વાત કરવામાં આવી હતી. જોકે, TMCના વરિષ્ઠ નેતા કુણાલ ઘોષે આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે. શું હતો કથિત ‘ઓફર’? પ્રદીપ ભટ્ટાચાર્યના જણાવ્યા અનુસાર, ચૂંટણીની તારીખોની જાહેરાતના આશરે 15 દિવસ પહેલાં TMC તરફથી દિલ્હીમાં કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો. કથિત રીતે પ્રસ્તાવ એવો હતો કે નંદીગ્રામ બેઠક પરથી કોંગ્રેસ પોતાનો ઉમેદવાર ઉતારે અને મુર્શિદાબાદ જિલ્લાની રેજીનગર બેઠક પર કોંગ્રેસ TMCને સમર્થન આપે. રિપોર્ટમાં સૂત્રોના હવાલાથી એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસના કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સાથે વાતચીત કરી હતી અને કે.સી. વેણુગોપાલ સાથે ફોન પર વાત કરી હતી. ત્યારબાદ કોંગ્રેસના કેન્દ્રીય નેતૃત્વ દ્વારા પશ્ચિમ બંગાળની રાજ્ય એકમ પાસેથી આ મુદ્દે અભિપ્રાય માંગવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો છે. જોકે, રાજ્ય કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓએ TMC સાથે ચૂંટણી સમજૂતીનો વિરોધ કર્યો હોવાનું પ્રદીપ ભટ્ટાચાર્યએ જણાવ્યું છે.કોંગ્રેસે કથિત પ્રસ્તાવ કેમ સ્વીકાર્યો નહીં? કોંગ્રેસના રાજ્ય સ્તરના નેતાઓનું માનવું હોવાનું જણાવાયું છે કે હાલ TMC સાથે ચૂંટણી સમજૂતી કરવાથી પાર્ટીના પોતાના રાજકીય વિસ્તરણ પર અસર થઈ શકે છે. કોંગ્રેસ નેતાઓના તર્ક મુજબ, અગાઉ TMC અને કોંગ્રેસ વચ્ચેના સંબંધો તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે અને હવે કોંગ્રેસ પોતાની રીતે ચૂંટણી મેદાનમાં રહેવા માગે છે. જોકે, આ દલીલો કોંગ્રેસના નેતાઓના રાજકીય મત તરીકે જોવી જરૂરી છે. TMC તરફથી આ પ્રકારના કોઈ ચૂંટણી પ્રસ્તાવને જ નકારવામાં આવ્યો છે. એટલે નંદીગ્રામ અંગે થયેલી કથિત વાતચીતની વિગતોને હાલમાં કોંગ્રેસના નેતાના દાવા તરીકે જ જોવી જોઈએ.
નંદીગ્રામમાં કોણ-કોણ મેદાનમાં? 6 ઓક્ટોબરની પેટાચૂંટણી માટે નંદીગ્રામમાં બહુકોણીય મુકાબલો જોવા મળી રહ્યો છે. મમતા બેનર્જીની આગેવાની હેઠળના TMC જૂથે સંચિતા પ્રધાન દેને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે. કોંગ્રેસે મિલન પ્રધાનને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે, જ્યારે ભાજપે હસિરાણી રથને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે. હસિરાણી રથ મુખ્યમંત્રી શુભેન્દુ અધિકારીના દિવંગત અંગત સહાયક ચંદ્રનાથ રથની માતા છે. આ ઉપરાંત, રિતાબ્રત બેનર્જીની આગેવાની હેઠળના બળવાખોર TMC જૂથે મોહમ્મદ એહતેશામુલ હકને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે. ડાબેરી પક્ષ તરફથી CPIએ શાંતિ ગોપાલ ગિરીને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે.પેટાચૂંટણીની જરૂર કેમ પડી? 2026ની પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં શુભેન્દુ અધિકારીએ નંદીગ્રામ અને ભવાનીપુર બંને બેઠકો પરથી જીત મેળવી હતી. ત્યારબાદ તેમણે ભવાનીપુર બેઠક જાળવી રાખીને નંદીગ્રામ બેઠક પરથી રાજીનામું આપ્યું, જેના કારણે અહીં પેટાચૂંટણી જરૂરી બની. મતદાન 6 ઓક્ટોબરે અને મતગણતરી 9 ઓક્ટોબરે યોજાશે.
નંદીગ્રામ કેમ છે આટલું મહત્વનું? નંદીગ્રામ પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં લાંબા સમયથી મહત્વનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. 2007માં અહીં થયેલા જમીન અધિગ્રહણ વિરોધી આંદોલને રાજ્યના રાજકારણમાં મોટો ફેરફાર લાવ્યો હતો. ત્યારબાદ 2011માં મમતા બેનર્જીની TMC સત્તામાં આવી હતી. 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં નંદીગ્રામ બેઠક પરથી શુભેન્દુ અધિકારીએ મમતા બેનર્જીને 1,956 મતથી હરાવ્યા હતા. 2026ની ચૂંટણીમાં પણ અધિકારીએ નંદીગ્રામ બેઠક જીતી હતી અને ત્યારબાદ ભવાનીપુર બેઠક જાળવી રાખતા નંદીગ્રામ ખાલી કરી હતી. હવે પેટાચૂંટણીમાં ફરી એકવાર આ બેઠક રાજ્યના રાજકારણનું મહત્વનું કેન્દ્ર બની છે.‘ઓફર’ના દાવા વચ્ચે બદલાયેલું રાજકીય સમીકરણ નંદીગ્રામ પેટાચૂંટણીમાં એક તરફ TMCના બે જૂથો અલગ-અલગ ઉમેદવારો સાથે મેદાનમાં છે, તો બીજી તરફ ભાજપ, કોંગ્રેસ અને ડાબેરી પક્ષોએ પણ પોતાના ઉમેદવારો ઉતાર્યા છે. તેથી આ વખતે બેઠક પર અનેક પક્ષો વચ્ચે સીધી સ્પર્ધા જોવા મળી રહી છે. આ સમગ્ર વચ્ચે કોંગ્રેસને નંદીગ્રામ બેઠક આપવાના કથિત TMC પ્રસ્તાવ અંગેનો દાવો રાજકીય ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. પરંતુ TMC દ્વારા આ દાવાને નકારવામાં આવ્યો હોવાથી, આ મામલે હાલમાં બે વિપરીત દાવા સામે છે કોંગ્રેસના નેતા પ્રદીપ ભટ્ટાચાર્યનો દાવો અને TMC તરફથી તેનો ઇનકાર. તેથી કથિત ‘ઓફર’ની વિગતોને પુષ્ટિ થયેલી ચૂંટણી સમજૂતી તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના દૂરંદેશી નેતૃત્વ હેઠળ, ઉત્તર ભારતમાં લાંબા સમયથી પડતર પાણી પ્રોજેક્ટ્સ હવે અમલીકરણના આરે છે. આ માટે, મંગળવારે નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં કિશાઉ બહુહેતુક પ્રોજેક્ટ માટે છ રાજ્યો વચ્ચે એક સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. કિશાઉ પ્રોજેક્ટનું પાણી શેખાવતીના પાણીની અછતવાળા વિસ્તારોની પાણીની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. કેન્દ્રીય જળ સંસાધન મંત્રી સીઆર પાટીલની હાજરીમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા આ સમજૂતી કરાર પર મુખ્યમંત્રી ભજન લાલ શર્મા અને છ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓએ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
કિશાઉ બહુહેતુક બંધ પ્રોજેક્ટ ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશની સરહદ પર યમુનાની મુખ્ય ઉપનદી ટોન્સ નદી પર પ્રસ્તાવિત છે. અંદાજે ₹15,000 કરોડના ખર્ચે આ પ્રોજેક્ટ 660 મેગાવોટ જળવિદ્યુત ઉત્પન્ન કરશે અને રાજસ્થાન સહિત ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણાને લાભ આપશે. હિમાચલ પ્રદેશના પાણીના હિસ્સાનો એક ભાગ રાજસ્થાન અને દિલ્હીને ફાળવવામાં આવશે. બદલામાં, આ રાજ્યો હિમાચલ પ્રદેશના વીજળી ઘટકના ખર્ચમાં ફાળો આપશે. પાણી ઘટકના ખર્ચના 90 ટકા કેન્દ્ર સરકાર સહાય તરીકે ભોગવશે, અને બાકીના 10 ટકા ભાગ લેનારા રાજ્યો દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવશે. કિશાઉ ડેમ પ્રોજેક્ટને ભારત સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રીય પ્રોજેક્ટ્સની યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે. પ્રોજેક્ટનું બાંધકામ, સંચાલન અને જાળવણી કિશાઉ કોર્પોરેશન લિમિટેડ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવશે અને તેનું નિરીક્ષણ અપર યમુના બેસિન મિકેનિઝમ હેઠળ કરવામાં આવશે.
શેખાવતી માટે પાણીની સુરક્ષા તરફ એક મોટું પગલું
યમુના જળ પ્રોજેક્ટ કિશાઉ ડેમમાંથી રાજસ્થાનને ફાળવવામાં આવેલા 124 MCM પાણીને હરિયાણાના હાંસીવાસીથી ચુરુ સુધી ત્રણ ભૂગર્ભ પાઇપલાઇન સિસ્ટમ દ્વારા પરિવહન કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ સીકર, ચુરુ, ઝુનઝુનુ અને આસપાસના વિસ્તારોને પીવાનું પાણી અને અન્ય જરૂરિયાતો પૂરી પાડવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપશે. આ પ્રોજેક્ટ શેખાવતીના સામાજિક, શૈક્ષણિક, આર્થિક અને આરોગ્ય ધોરણોને સુધારવા માટે પણ પાયો નાખશે. પર્યાપ્ત અને નિયમિત પાણીની ઉપલબ્ધતા પ્રદેશમાં વિકાસની નવી શક્યતાઓ ખોલશે અને લોકોના જીવનની ગુણવત્તા પર સકારાત્મક અસર કરશે.
યમુના જળ કરારથી કિશાઉ સુધી, એક વ્યાપક જળ દ્રષ્ટિ
આ સીમાચિહ્નરૂપ રાજ્યના શેખાવતી ક્ષેત્ર માટે લાંબા ગાળાની પાણીની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. યમુના જળ કરાર હેઠળ, સીકર, ચુરુ, ઝુનઝુનુ અને અન્ય વિસ્તારોની પીવાના પાણીની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે ભૂગર્ભ પાઇપલાઇન દ્વારા રાજસ્થાનમાં પાણી લાવવા માટે સંયુક્ત ડીપીઆર તૈયાર કરવા માટે એક કરાર થયો હતો. હવે, કિશાઉ પ્રોજેક્ટ માટે સુધારેલા એમઓયુ આ સમગ્ર જળ વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવશે. પ્રોજેક્ટમાંથી ઉપલબ્ધ પાણીનો ઉપયોગ પીવાના પાણી, સિંચાઈ અને અન્ય ફાયદાકારક ઉપયોગો માટે થઈ શકે છે.
રાજસ્થાનના હિત પર ખાસ ધ્યાન
સુધારેલા કરારમાં રાજસ્થાનના હિતોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. હિમાચલ પ્રદેશ તેના પાવર ઘટક સાથે સંકળાયેલા ખર્ચને સહન કરવાના બદલામાં, કિશાઉ પ્રોજેક્ટમાંથી તેના ફાળવેલ પાણીના હિસ્સાનો 95 ટકા દિલ્હી અને રાજસ્થાનને ઉપલબ્ધ થશે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ તેના સ્થાનિક ઉપયોગ માટે 5 ટકા જાળવી રાખશે. આ 95 ટકામાંથી, દિલ્હી અને રાજસ્થાન 75:25 ના ગુણોત્તરમાં શેર કરશે.
શેખાવતીમાં વિકાસનો એક નવો અધ્યાય
મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માના પ્રયાસોને કારણે, શેખાવતી હવે માત્ર પાણીની ઉપલબ્ધતા જ નહીં પરંતુ કનેક્ટિવિટી, પર્યટન, વારસા સંરક્ષણ અને હવાઈ જોડાણમાં પણ વ્યાપક પરિવર્તન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. પ્રદેશમાં યમુના જળ કરાર, ઐતિહાસિક હવેલીઓ અને સમૃદ્ધ વારસાને જાળવવાના પ્રયાસો, એક્સપ્રેસવે અને હાઇવે પ્રોજેક્ટ્સ અને સીકર અને ઝુનઝુનુમાં હવાઈ જોડાણ યોજનાઓ શેખાવતીને વિકાસના નવા કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવા તરફના મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે. આ પ્રોજેક્ટ્સની સંયુક્ત અસર શેખાવતીના અર્થતંત્રને નવી ગતિ આપશે. સુધારેલ પાણીની ઉપલબ્ધતા, સુધારેલ માર્ગ અને હવાઈ જોડાણ, પર્યટન અને વારસા સંરક્ષણ સાથે, રોજગાર અને રોકાણની તકોમાં વધારો કરશે. આ શેખાવતીના યુવાનો માટે તેમના પોતાના પ્રદેશમાં વધુ સારી તકો શોધવાની સંભાવનાને મજબૂત બનાવશે.
૩૨ વર્ષ જૂના પાણીના હિસ્સા માટે નિર્ણાયક પહેલ
મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માના નેતૃત્વ હેઠળ, પાણીની અછતવાળા રાજસ્થાનમાં પાણીની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે, જેમાં રામ જલ સેતુ લિંક પ્રોજેક્ટનો સમાવેશ થાય છે, જે રાજ્યના દરેક જિલ્લામાં પીવા અને સિંચાઈ માટે પાણીના સંસાધનો પૂરા પાડે છે. ૧૯૯૪માં પાંચ રાજ્યો વચ્ચે થયેલા યમુના જળ કરાર હેઠળ, ચોમાસા દરમિયાન તાજેવાલા હેડમાંથી રાજસ્થાનને ૧,૯૧૭ ક્યુસેક (૫૭૭ એમસીએમ) પાણી ફાળવવામાં આવ્યું હતું. પાણીના પ્રવાહની વ્યવસ્થાના અભાવે રાજસ્થાન છેલ્લા ૩૨ વર્ષથી તેના હિસ્સાના પાણીથી વંચિત રહ્યું હતું.
દિલ્હીના સત્ય નિકેતનમાં પાંચ માળની હોસ્ટેલ ઇમારત ધરાશાયી થયાના એક અઠવાડિયા પછી, દિલ્હીમાં પેઇંગ ગેસ્ટ (પીજી) રહેઠાણોની સલામતી અંગે એક ચોંકાવનારી તસવીર સામે આવી છે.
અહેવાલ મુજબ, દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (એમસીડી) દ્વારા રાજધાનીમાં 2,453 પીજી રહેઠાણોના સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે ફક્ત 31, એટલે કે 1.2% પાસે દિલ્હી ફાયર સર્વિસ (ડીએફએસ) તરફથી નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (એનઓસી) હતું.
સર્વેક્ષણ કરાયેલ 2,453 ઇમારતોમાંથી, ફક્ત 726, એટલે કે 30% કરતા ઓછી ઇમારતોએ બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂર કર્યા હતા. ફક્ત આઠ ઇમારતો પાસે માળખાકીય સ્થિરતા પ્રમાણપત્ર હતું.
સર્વેક્ષણ તમામ 12 એમસીડી ઝોનમાં હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. ગેરકાયદેસર બાંધકામો પર કાર્યવાહીના ભાગ રૂપે, સત્ય નિકેતન ઇમારત ધરાશાયી થયાના એક દિવસ પછી, 7 સપ્ટેમ્બરના રોજ દિલ્હી હાઇકોર્ટની કડક ટિપ્પણીઓ બાદ એમસીડીએ આ સર્વેક્ષણ શરૂ કર્યું હતું.
સર્વેમાં અનેક નિયમનકારી પાસાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી, જેમાં દિલ્હીના માસ્ટર પ્લાન (MPD) હેઠળ ઇમારતોની માળખાકીય સ્થિરતા, ઓક્યુપન્સી સર્ટિફિકેટ (OCC), બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂરી અને PG ચલાવવાની પરવાનગીનો સમાવેશ થાય છે.
ઝોન મુજબ પરિસ્થિતિ
દિલ્હી યુનિવર્સિટીના ઉત્તર કેમ્પસમાં આવેલા સિવિલ લાઇન્સ ઝોનમાં 12 MCD ઝોનમાં સૌથી વધુ PG રહેઠાણો હતા, 608. આમાંથી, ફક્ત 364 પાસે બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂર હતા. ફક્ત 28 પાસે ફાયર NOC હતા અને 27 પાસે રેગ્યુલરાઇઝેશન મંજૂરીઓ હતી. કોઈપણ PG પાસે સ્ટ્રક્ચરલ સ્ટેબિલિટી સર્ટિફિકેટ નહોતું.
વધુમાં, કેશવપુરમ ઝોનમાં 410 PG રહેઠાણો નોંધાયા હતા, જે બધા ઝોનમાં બીજા ક્રમે છે. આમાંથી, ફક્ત 54 પાસે બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂર હતા, બે પાસે ફાયર NOC હતા અને બે પાસે સ્ટ્રક્ચરલ સ્ટેબિલિટી સર્ટિફિકેટ હતા. કોઈપણ PG પાસે ઓક્યુપન્સી સર્ટિફિકેટ નહોતું.
દક્ષિણ ઝોન, જે દિલ્હી યુનિવર્સિટીના સાઉથ કેમ્પસ, IIT દિલ્હી અને JNU જેવી અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ ધરાવે છે, તેને સર્વેમાં 390 PG રહેઠાણો મળ્યા. આમાંથી કોઈપણ મિલકત પાસે DFS મંજૂરી, માળખાકીય સ્થિરતા પ્રમાણપત્ર, માન્ય મકાન યોજના અથવા ઓક્યુપન્સી પ્રમાણપત્ર નથી. આમાંથી કોઈપણ મિલકત પાસે માસ્ટર પ્લાન હેઠળ પીજી પ્રવૃત્તિ માટે પરવાનગી નથી.
સલામતી ધોરણો અંગે પ્રશ્નો
હાઈકોર્ટ દ્વારા નિર્ધારિત સર્વેક્ષણની સમયમર્યાદા રવિવારે સમાપ્ત થઈ ગઈ. જોકે, MCD એ 10 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં સર્વે પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો હતો. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, તેને ઓછામાં ઓછો એક દિવસ વધુ લંબાવવામાં આવશે.
નિયમો અનુસાર, પીજી ચલાવતી ઇમારતોને મ્યુનિસિપલ બોડી દ્વારા મંજૂર કરાયેલ લેઆઉટ પ્લાન હોવો જરૂરી છે. MCD વેબસાઇટ અનુસાર, આ યોજના દિલ્હી માટેના માસ્ટર પ્લાન અને બિલ્ડિંગ બાયલો અનુસાર હોવી જોઈએ.
એ જ રીતે, ફાયર NOC ખાતરી કરે છે કે ઇમારત તેના હેતુપૂર્વકના ઉપયોગ માટે અગ્નિ સલામતી ધોરણોને પૂર્ણ કરે છે. દિલ્હી ફાયર સર્વિસ જરૂરી સલામતી પગલાં ચકાસ્યા પછી અગ્નિ સલામતી પ્રમાણપત્ર જારી કરે છે. આમાં બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ અને પ્રવેશ બિંદુઓને અવરોધોથી દૂર રાખવા, કટોકટીની સ્થિતિમાં લોકો અને સ્ટાફને સલામત બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ વિશે જાગૃત રાખવા અને અગ્નિશામક સાધનોને કાર્યરત સ્થિતિમાં રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.
નોંધનીય છે કે સત્ય નિકેતનમાં ધરાશાયી થયેલી ઇમારતમાં ફક્ત એક જ બહાર નીકળવાનો રસ્તો હોવાનું કહેવાય છે.
માળખાકીય સ્થિરતા પ્રમાણપત્ર એ ખાતરી કરે છે કે ઇમારત તેના બાંધકામ અને ઉપયોગ દરમિયાન લાદવામાં આવતા ભાર અને દબાણનો સુરક્ષિત રીતે સામનો કરી શકે છે.
ઇમારત પૂર્ણ થયા પછી ઓક્યુપન્સી પ્રમાણપત્ર એ આગળનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ માટે, MCD ને વાસ્તવિક બાંધકામ, પ્લોટનું કદ અને ક્ષેત્રફળ, અડચણો, પૂર્ણ થયેલ ઇમારતના ફોટોગ્રાફ્સ અને અન્ય જરૂરી દસ્તાવેજો દર્શાવતી પૂર્ણતા યોજનાઓની જરૂર પડે છે.
MCD અનુસાર, નિયમિતકરણ એ એક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા હાલના અનધિકૃત બાંધકામ અથવા વિકાસને સંબંધિત નિયમો અને નિયમિતકરણ નીતિ હેઠળ કાયદેસર બનાવવામાં આવે છે. આ માટે નિર્ધારિત ફી પણ જરૂરી છે.
નોંધનીય છે કે, પ્રારંભિક સર્વેક્ષણ ડેટા એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે રાજધાનીમાં પીજી અને છાત્રાલયોમાં રહેતા મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓની સલામતી અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. સત્ય નિકેતન દુર્ઘટના બાદ MCD ની કાર્યવાહીથી એ પણ બહાર આવ્યું છે કે રાજધાનીમાં મોટી સંખ્યામાં પીજી રહેઠાણો મૂળભૂત નિયમનકારી મંજૂરીઓ વિના કાર્યરત છે.
યુએસ સૈન્યએ જણાવ્યું હતું કે તેણે આ અઠવાડિયે બે ઈરાની નાની બોટ પર ગોળીબાર કર્યો હતો અને બંનેનો નાશ કર્યો હતો. સૈન્યના જણાવ્યા અનુસાર, બોટ ઈરાન નજીકના પાણીમાં માનવરહિત જહાજને કબજે કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. છ મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં બંને પક્ષો વચ્ચે આ તાજેતરની અથડામણ છે.
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (સેન્ટકોમ) ના પ્રવક્તા કેપ્ટન ટિમ હોકિન્સે આ માહિતી આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ઈરાની બોટોએ તાજેતરમાં એક અમેરિકન માનવરહિત જહાજને કબજે કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો પરંતુ તે નિષ્ફળ ગઈ હતી. યુએસ સૈન્યએ કડક પ્રતિક્રિયા આપી હતી. ઈરાની રાજ્ય મીડિયાએ સોમવારે એક અલગ વાર્તા રજૂ કરી હતી. તેણે અહેવાલ આપ્યો હતો કે ઈરાનના દક્ષિણ કિનારા પર હોર્મોઝગન પ્રાંતમાં બે માછીમારી બોટ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. એક પ્રાંતીય અધિકારીને ટાંકીને, ઘણા માછીમારો ગુમ થયા હોવાના અહેવાલ છે. છ મહિનાથી વધુ જૂના યુદ્ધમાં આ તાજેતરની ગોળીબારની આપ-લે છે. બંને પક્ષો હોર્મોઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ મેળવવા માંગે છે, જે વિશ્વ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા અને તેલ પરિવહન માર્ગ છે. તાજેતરના અઠવાડિયામાં અમેરિકાએ આ માર્ગ પર ઈરાનની પકડ થોડી નબળી પાડી છે.
પરંતુ આ યુદ્ધે તેલ અને ગેસોલિનના ભાવને અસર કરી છે, જેના કારણે તે વધી ગઈ છે. આ સંઘર્ષ યુએસમાં રાજકીય મુદ્દો પણ બની રહ્યો છે. નવેમ્બરમાં યોજાનારી મધ્યસત્ર યુએસ કોંગ્રેસનલ ચૂંટણીઓ સાથે, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમની રિપબ્લિકન પાર્ટી પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પે સોમવારે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કર્યું હતું કે ઈરાન સાથે લશ્કરી સંઘર્ષ સમાપ્ત થતાં જ તેલના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે સંઘર્ષ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થશે.
યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ અનુસાર, યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ મંગળવારે ઓમાનના વિદેશ પ્રધાન સાથે ફોન પર વાત કરી હતી. બંનેએ ગલ્ફ આરબ દેશ, ઓમાન દ્વારા તણાવ ઓછો કરવા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાના પ્રયાસો પર ચર્ચા કરી હતી.
હુથી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે સંઘર્ષ વધ્યો યમનમાં ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોએ સાઉદી અરેબિયા સામે હુમલાઓ વધાર્યા છે. આ હુમલાઓની અસર તેલ જગત પર પણ પડી છે. હુથી બળવાખોરો સાઉદી અરેબિયાના જહાજો અને માળખાગત સુવિધાઓને નિશાન બનાવી રહ્યા છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષમાં આ એક નવો મોરચો બની ગયો છે. આનાથી સાઉદી અરેબિયા માટે વિશ્વમાં તેનું તેલ પરિવહન કરવું મુશ્કેલ બન્યું છે. અન્ય માર્ગો પણ પ્રભાવિત થયા છે, કેટલાક માર્ગો સંપૂર્ણપણે બંધ છે.
થોડા દિવસો પહેલા, સાઉદી અરેબિયાની સૌથી મોટી તેલ પાઇપલાઇન પર હુમલો થયો હતો, જેનાથી પાઇપલાઇનને નુકસાન થયું હતું. હુથી બળવાખોરોએ પણ તાકાત મેળવી છે, જેના કારણે તેમના માટે લાલ સમુદ્ર દ્વારા સાઉદી તેલ નિકાસને અવરોધવાનું સરળ બન્યું છે.
આ યુદ્ધે ફક્ત તેલ કરતાં વધુ અસર કરી છે; તેની વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર પણ અસર પડી છે. વોશિંગ્ટનના નવા અહેવાલોમાં યુદ્ધ પર યુએસ ખર્ચની વિગતો આપવામાં આવી છે. આમાં મિસાઇલોને અટકાવવા સક્ષમ અદ્યતન મિસાઇલોના ભંડારમાં ઘટાડો શામેલ છે. યુએસ વિમાનો, લશ્કરી થાણાઓ અને રાજદ્વારી સુવિધાઓને નુકસાનનો પણ ઉલ્લેખ છે.
બિનપક્ષીય કોંગ્રેસનલ બજેટ ઓફિસ (CBO) એ મંગળવારે એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો. આ મુજબ, 1 ઓગસ્ટ સુધીમાં ઇરાન સામેના યુદ્ધ પર પેન્ટાગોનનો ખર્ચ $38 બિલિયનને વટાવી ગયો હતો. યુદ્ધની તીવ્રતાના આધારે, ખર્ચ દર મહિને $3 બિલિયન કે તેથી વધુ સુધી પહોંચી શકે છે.
