ભારત નવેમ્બરમાં પુણેમાં આફ્રિકન દેશોના આર્મી ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફનું સંમેલન યોજશે, જેમાં આશરે 40 દેશોના ટોચના લશ્કરી અધિકારીઓ અને સંરક્ષણ પ્રતિનિધિઓ હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. આ પરિષદનો ઉદ્દેશ્ય સંરક્ષણ સહયોગને મજબૂત બનાવવા અને ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગ અને સ્વદેશી લશ્કરી ટેકનોલોજીની આફ્રિકન દેશોમાં પહોંચને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
ભારત આફ્રિકન દેશોના આર્મી ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફનું એક મુખ્ય સંમેલનનું આયોજન કરવા માટે તૈયાર છે. મહારાષ્ટ્રના પુણે જિલ્લામાં 4 અને 5 નવેમ્બરના રોજ યોજાનાર આ પરિષદમાં આશરે 40 આફ્રિકન દેશોના સેના પ્રમુખો, 120 વરિષ્ઠ લશ્કરી અધિકારીઓ અને ભારતમાં તેમના સંરક્ષણ જોડાણો હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. આ પરિષદ એવા સમયે આવી રહી છે જ્યારે ભારત ફક્ત લશ્કરી સહયોગથી આગળ વધીને તેની સંરક્ષણ રાજદ્વારીતાનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે, તેને સંરક્ષણ ઉદ્યોગ, ટેકનોલોજી ભાગીદારી અને સ્વદેશી શસ્ત્રોની નિકાસનો સમાવેશ કરવા માટે વિસ્તૃત કરી રહ્યું છે.
આર્મીના સધર્ન કમાન્ડ દ્વારા દેખરેખ હેઠળ આ પરિષદમાં સંરક્ષણ-રાજદ્વારી સંવાદો સાથે એક મુખ્ય સંરક્ષણ પ્રદર્શનનું પણ આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેનો સીધો ધ્યેય સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉદ્યોગોને આશરે 40 આફ્રિકન દેશોના દરવાજા સુધી લાવીને આફ્રિકન બજારને ટેપ કરવાનો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રદર્શન સ્વદેશી સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે જે આધુનિક યુદ્ધની નવી જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરે છે. આમાં ડ્રોન અને એન્ટી-ડ્રોન ટેકનોલોજી, બખ્તરબંધ વાહનો અને પાયદળ વાહકો, ભારત દ્વારા વિકસિત હળવા અને મધ્યમ તોપખાના, ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ પ્રણાલીઓ, સાયબર સુરક્ષા ઉકેલો અને નાઇટ વિઝન સાધનોનો સમાવેશ થશે.
પડકાર મોટો છે, પરંતુ લાભ મેળવવાની તક પણ છે
ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગ આફ્રિકામાં તેના વિસ્તરણ સાથે પડકારોનો સામનો કરશે. રશિયા દાયકાઓથી આફ્રિકન દેશોને મુખ્ય શસ્ત્ર સપ્લાયર રહ્યું છે. ચીને ઓછી કિંમતો, ઝડપી ડિલિવરી અને આક્રમક રાજદ્વારી દ્વારા મજબૂત પગપેસારો સ્થાપિત કર્યો છે. આ સંદર્ભમાં, ભારત લાભ મેળવવા માટે તેની ટેકનોલોજી, ખર્ચ અને વિશ્વસનીય ભાગીદારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
વૈશ્વિક સ્પર્ધા વચ્ચે ભારતનું મોડેલ
આફ્રિકામાં સંરક્ષણ સહયોગ માટે વૈશ્વિક સ્પર્ધા તીવ્ર બની છે. ડ્રોન ટેકનોલોજી દ્વારા સંચાલિત, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ફ્રાન્સ, રશિયા, ચીન અને તુર્કી ત્યાં ઝડપથી તેમની હાજરી વધારી રહ્યા છે. આ સંદર્ભમાં, ભારત પોતાને એક વિશ્વસનીય અને લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ ભાગીદાર તરીકે સ્થાન આપી રહ્યું છે. મોટાભાગના આફ્રિકન દેશો પાસે મર્યાદિત સંરક્ષણ બજેટ છે. તેમને ઓછા ખર્ચે, સરળતાથી ચલાવવામાં આવતા અને ઓછા જાળવણીવાળા શસ્ત્રોની જરૂર છે.
ભારત પહેલેથી જ આફ્રિકામાં સંરક્ષણ હાજરી ધરાવે છે, અને હવે તે વિસ્તરણ માટે તૈયાર છે. મોરેશિયસ અને સેશેલ્સ ભારતના સૌથી નજીકના સંરક્ષણ ભાગીદારો છે. ભારતે બંને દેશોને ડોર્નિયર-228 વિમાન, ધ્રુવ હેલિકોપ્ટર, બારાકુડા-ક્લાસ ઓફશોર પેટ્રોલ જહાજો અને દરિયાકાંઠાના રડાર નેટવર્ક જેવી દરિયાઈ સુરક્ષા પ્રણાલીઓ પૂરી પાડી છે. નૌકાદળ હિંદ મહાસાગરમાં દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા માટે મોઝામ્બિક સાથે સહયોગ કરી રહ્યું છે. મોરોક્કોમાં સશસ્ત્ર વાહનો માટે ભારતના પ્રથમ વિદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન એકમની સ્થાપના ભારતીય સંરક્ષણ ઉદ્યોગ માટે એક મોટી સિદ્ધિ છે.
