ભારતે અદ્યતન અગ્નિ-5 મિસાઈલનું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કરીને તેની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત બનાવી છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ મિસાઈલ મલ્ટીપલ ઇન્ડિપેન્ડન્ટલી ટાર્ગેટેબલ રી-એન્ટ્રી વ્હીકલ (MIRV) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ટેકનોલોજી એક જ મિસાઈલને અનેક સ્થળોએ દુશ્મનના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવા અને અનેક પરમાણુ હથિયારો વહન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
અગ્નિ-5 મિસાઈલનું પરીક્ષણ શુક્રવારે (8 મે, 2026) ઓડિશાના ડૉ. એપીજે અબ્દુલ કલામ ટાપુ પરથી કરવામાં આવ્યું હતું. સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પરીક્ષણ દરમિયાન મિસાઈલને બહુવિધ પેલોડ્સ સાથે લોન્ચ કરવામાં આવી હતી અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વિવિધ સ્થળોએ સ્થિત લક્ષ્યોને સફળતાપૂર્વક હિટ કરવામાં આવી હતી. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે મિસાઈલના તમામ ઉદ્દેશ્યો સંપૂર્ણપણે સફળ રહ્યા હતા. મિસાઈલ પ્રક્ષેપણ પર સતત દેખરેખ રાખવા માટે જમીન અને સમુદ્રમાં બહુવિધ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ્સ અને ટેલિમેટ્રી સ્ટેશનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિસ્ટમોએ મિસાઈલના પ્રક્ષેપણથી લઈને લક્ષ્ય પર તેના આગમન સુધીની બધી માહિતી રેકોર્ડ કરી હતી.
આ સફળ પરીક્ષણ સાથે, ભારતે ફરી એકવાર એક જ મિસાઇલથી અનેક લક્ષ્યો પર હુમલો કરવાની ક્ષમતા દર્શાવી છે. જોકે સરકારે અગ્નિ-5 ના MIRV સંસ્કરણમાં કેટલા યુદ્ધવિરામ વહન કરી શકાય છે તે જાહેર કર્યું નથી, સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે તે ચાર કે પાંચ યુદ્ધવિરામ વહન કરવામાં સક્ષમ હોઈ શકે છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે આ સફળતા પર DRDO અને સેનાને અભિનંદન આપ્યા. તેમણે કહ્યું કે આ સિદ્ધિ દેશની સુરક્ષા તૈયારીઓને વધુ મજબૂત બનાવશે અને વધતા જતા જોખમોને પહોંચી વળવામાં મદદ કરશે.
ભારતે માર્ચ 2024 માં MIRV ટેકનોલોજી સાથે અગ્નિ-5 મિસાઇલનું પ્રથમ પરીક્ષણ કર્યું હતું. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તે મિશનને “મિશન દિવ્યસ્ત્ર” નામ આપ્યું હતું. આ ટેકનોલોજી સાથે, ભારત MIRV મિસાઇલ સિસ્ટમ ધરાવતા દેશોના પસંદગીના જૂથમાં જોડાયું, જેમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, રશિયા અને ચીનનો સમાવેશ થાય છે. અગ્નિ-5 મિસાઇલની રેન્જ 5,000 કિલોમીટરથી વધુ છે. તે ત્રણ-તબક્કાના ઘન-બળતણ એન્જિનનો ઉપયોગ કરે છે. MIRV ટેકનોલોજી ધરાવતી મિસાઇલો પરંપરાગત મિસાઇલો કરતાં વધુ શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં એક સાથે અનેક પરમાણુ યુદ્ધવિરામ વહન કરવાની ક્ષમતા હોય છે.
DRDO એ અગ્નિ મિસાઇલના ઘણા અન્ય સંસ્કરણો પણ વિકસાવ્યા છે. આમાં 700 કિલોમીટરની રેન્જ ધરાવતું અગ્નિ-1, 2,000 કિલોમીટરની રેન્જ ધરાવતું અગ્નિ-2, 3,000 કિલોમીટરની રેન્જ ધરાવતું અગ્નિ-3 અને 4,000 કિલોમીટરની રેન્જ ધરાવતું અગ્નિ-4 શામેલ છે. અગ્નિ-5 ની MIRV સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. તેમાં ભારતીય એવિઓનિક્સ અને ઉચ્ચ-ચોકસાઈ સેન્સર છે. નોંધપાત્ર રીતે, 2024 માં હાથ ધરવામાં આવેલ પ્રથમ પરીક્ષણનું નેતૃત્વ એક મહિલા DRDO વૈજ્ઞાનિક દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, અને ટીમમાં ઘણી અન્ય મહિલા વૈજ્ઞાનિકો પણ શામેલ હતી.
ભારતની પરમાણુ નીતિ નો ફર્સ્ટ યુઝ પર આધારિત છે
ભારતની પરમાણુ નીતિ નો ફર્સ્ટ યુઝ પર આધારિત છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારત પહેલા પરમાણુ હુમલો કરશે નહીં, પરંતુ જો ભારત પર હુમલો કરવામાં આવશે, તો તે મોટા પાયે જવાબ આપશે. ભારતમાં, પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય ફક્ત રાજકીય નેતૃત્વ દ્વારા જ લઈ શકાય છે. પ્રધાનમંત્રી ન્યુક્લિયર કમાન્ડ ઓથોરિટીની રાજકીય પરિષદનું નેતૃત્વ કરે છે. ભારત જમીન, હવા અને સમુદ્રમાંથી પરમાણુ હુમલા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તાજેતરમાં, ભારતીય નૌકાદળે તેની ત્રીજી પરમાણુ સંચાલિત બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સબમરીન, INS અરિદમનને સેવામાં સામેલ કરી છે. આનાથી ભારતની દરિયાઈ સુરક્ષા અને પરમાણુ શક્તિ વધુ મજબૂત બની છે. સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) ના અહેવાલ મુજબ, જાન્યુઆરી 2025 સુધીમાં ભારત પાસે આશરે 180 પરમાણુ હથિયારો હતા. અહેવાલમાં અંદાજ છે કે ચીન પાસે 600 પરમાણુ હથિયારો છે, અને પાકિસ્તાન પાસે 170 પરમાણુ હથિયારો છે.
