જેમ જેમ ઉનાળાની ઋતુ તેની ટોચ પર પહોંચી રહી છે, તેમ તેમ દેશના જળાશયોમાં કટોકટી વધુ ઘેરી બની રહી છે. કેન્દ્રીય જળ આયોગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, દેશના મુખ્ય જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર મે મહિનાની શરૂઆતથી અંત સુધી તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. મે મહિનાના છેલ્લા અઠવાડિયા સુધીમાં, દેશના ૧૬૬ મુખ્ય જળાશયોમાં કુલ જીવંત સંગ્રહ ઘટીને ૪૫.૪૧૯ અબજ ઘન મીટર થઈ ગયો હતો, જે તેમની કુલ ક્ષમતાના માત્ર ૨૪.૭૫% હતો. મે મહિનાના પહેલા અઠવાડિયામાં, આ જળાશયોમાં ૬૬.૮૩૦ અબજ ઘન મીટર પાણી હતું, જે તેમની કુલ ક્ષમતાના ૩૬.૪૧% હતું. આનો અર્થ એ થયો કે આ એક મહિનામાં, ગરમી અને ભારે વપરાશને કારણે, દેશના મુખ્ય જળ સ્ત્રોતોમાંથી આશરે 21.411 અબજ ઘન મીટર પાણી ખાલી થઈ ગયું છે. એક દિવસ પહેલા જ હવામાન વિભાગે અલ નીનોને કારણે દુષ્કાળની આગાહી કરી હતી. આનાથી એક નવી ચિંતા ઉભી થાય છે, કારણ કે 15 બંધોમાં પાણીનો જથ્થો સામાન્ય સ્તરથી અડધા થઈ ગયો છે. જ્યારે આ વર્તમાન જથ્થો ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા અને છેલ્લા દસ વર્ષની સરેરાશ કરતા થોડો સારો છે, ત્યારે ઝડપથી ખાલી થઈ રહેલા બંધ આગામી અઠવાડિયામાં એક મહત્વપૂર્ણ પડકાર ઉભો કરે છે. મે મહિનામાં ગંભીર કટોકટીમાં બંધોની સંખ્યા 11 થી વધીને 15 થઈ ગઈ છે. તાપમાન વધતાં જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર ઝડપથી ઘટી ગયું છે.
મહિનાની શરૂઆતમાં, પાણી સંગ્રહની સ્થિતિ નિયંત્રણમાં હોય તેવું લાગતું હતું, અને દેશભરના 112 બંધોમાં પાણીનું સ્તર સામાન્ય કરતા વધારે હતું. જો કે, તીવ્ર ગરમીને કારણે, મહિનાના અંત સુધીમાં ગંભીર રીતે ખાલી થયેલા અને ગંભીર કટોકટીમાં બંધોની સંખ્યા 11 થી વધીને 15 થઈ ગઈ છે. દક્ષિણ ભારતમાં પાણી સૌથી નીચા સ્તરે: પાણીની અછતનું સૌથી ભયંકર ચિત્ર દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં જોવા મળી રહ્યું છે, જ્યાં પાણીનું સ્તર સૌથી નીચું છે. મે મહિનાની શરૂઆતમાં, આ જળાશયોમાં તેમની કુલ ક્ષમતાના 26.83% પાણી હતું, જે મે મહિનાના છેલ્લા અઠવાડિયામાં ઘટીને માત્ર 17.55% થઈ ગયું. કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં અછત વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે. ઘણા જળાશયો સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ગયા છે. દેશના કેટલાક ભાગોમાં પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની ગઈ છે કે મુખ્ય બંધ સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ગયા છે. મહારાષ્ટ્રમાં ભીમા ઉજ્જૈની ડેમ અને બિહારમાં ચંદન ડેમ જેવા જળાશયો મે મહિનાની શરૂઆતથી મહિનાના અંત સુધી સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ગયા હતા, જેમાં શૂન્ય ટકા પાણીનું સ્તર નોંધાયું હતું. પાણીના સ્તરમાં આ નોંધપાત્ર ઘટાડો દેશના વીજ ઉત્પાદન પર સીધી અસર કરી શકે છે. દેશના જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ સાથે જોડાયેલા 20 જળાશયોમાંથી, મે મહિનાની શરૂઆતમાં આઠ પ્રોજેક્ટ્સમાં પાણીનો જથ્થો સામાન્ય કરતાં ઓછો હતો, જ્યારે છ મુખ્ય જળાશયોમાં પરિસ્થિતિ હવે ગંભીર છે.
