સમાજવાદી પક્ષના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીમાં ટીએમસી અને મમતા બેનર્જીની જીતનો વિશ્વાસ ધરાવતા હતા. હવે, બંગાળના વલણો પછી, અખિલેશ યાદવ આમાંથી શું શીખી શકે છે તે અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના વલણોએ રાજકીય સમીકરણોને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યા છે. જ્યારે ભારતીય જનતા પાર્ટી બહુમતીથી આગળ વધતી દેખાય છે, ત્યારે આ સમાચાર લખતી વખતે ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, ભાજપ 190 બેઠકો પર આગળ હતું. દરમિયાન, શાસક તૃણમૂલ કોંગ્રેસ લગભગ 94 બેઠકો સુધી મર્યાદિત દેખાય છે. આ ચૂંટણી દરમિયાન અખિલેશ યાદવની સક્રિયતા અને મમતા બેનર્જીની તરફેણમાં તેમના દાવાઓ હવે રાજકીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યા છે.
મમતા બેનર્જીની સંભવિત હાર વચ્ચે, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે અખિલેશ યાદવે આ સમગ્ર ઘટનામાંથી શું શીખવું જોઈએ, ખાસ કરીને કારણ કે ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં તેમની ભૂમિકા નિર્ણાયક માનવામાં આવે છે.
અતિશય આત્મવિશ્વાસ ટાળવો જોઈએ.
રાજકારણમાં આત્મવિશ્વાસ જરૂરી છે, પરંતુ વધુ પડતો આત્મવિશ્વાસ ઘણીવાર નુકસાનકારક સાબિત થાય છે. જમીની વાસ્તવિકતાને અવગણીને સતત મમતા બેનર્જીની જીતનો દાવો કરવો એ એક મોટી વ્યૂહાત્મક ભૂલ માનવામાં આવી રહી છે. આ અખિલેશ યાદવને સંકેત આપે છે કે તેમણે તેમના ચૂંટણી મૂલ્યાંકનમાં વધુ સંતુલન અને સાવધાની રાખવાની જરૂર છે. 2024 માં 37 લોકસભા બેઠકો જીત્યા પછી, અખિલેશ યાદવ ઉત્સાહ અને આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર છે, પરંતુ ક્યારેક, તેમનો આત્મવિશ્વાસ વધુ પડતા આત્મવિશ્વાસમાં ફેરવાતો દેખાય છે.
સાંકડા માર્જિનવાળી બેઠકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો
ચૂંટણી જીતવાનું ગણિત ફક્ત મોટી લહેર પર આધારિત નથી; તેના બદલે, નજીકથી લડાયેલી બેઠકો સત્તાનો માર્ગ નક્કી કરે છે. ઉત્તર પ્રદેશ જેવા મોટા રાજ્યમાં, અખિલેશ યાદવે સૂક્ષ્મ-વ્યવસ્થાપન અને બૂથ-સ્તરની વ્યૂહરચનાને મજબૂત બનાવવી પડશે. 2022 ના ચૂંટણી પરિણામોમાં, લગભગ 49 બેઠકો એવી હતી જ્યાં 5,000 થી ઓછા મતોથી વિજય નક્કી થયો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, બહરાઇચમાં સ્પર્ધા અત્યંત રસપ્રદ હતી, જ્યાં અનુપમા જયસ્વાલ માત્ર 407 મતોથી જીતી હતી. છિબ્રમઉમાં, સપાના અરવિંદ સિંહ યાદવે ભાજપના અર્ચના પાંડેને 1,118 મતોથી હરાવ્યા, જ્યારે ઇટાવામાં, ભાજપના સરિતા ભદૌરિયાએ 3,981 મતોથી જીત મેળવી.
વિવાદાસ્પદ ચહેરાઓથી દૂર રહો
રાજકારણમાં ચહેરાઓ ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. વિવાદાસ્પદ નેતાઓ સાથે જોડાણ અથવા નિવેદનો એકંદર વાર્તાને પ્રભાવિત કરી શકે છે. પાઠ સ્પષ્ટ છે: પક્ષની છબી પ્રત્યે સતર્ક રહેવું મહત્વપૂર્ણ છે, ખાસ કરીને જ્યારે વિપક્ષ સતત તેનો મુદ્દો બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. ભારતીય જનતા પાર્ટીએ સતત સપા પર માફિયાઓ સાથે સંબંધો હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. સપાના અતીક અહેમદ અને મુખ્તાર અંસારી જેવા માફિયા વ્યક્તિઓ સાથે પણ સંબંધો રહ્યા છે. ભાજપે સતત આરોપ લગાવ્યો છે કે 2017 સુધી સપા સરકાર હેઠળ કાયદો અને વ્યવસ્થા અસ્તિત્વમાં નહોતી. જો કે, સપાએ સતત આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે.
કામદારો પર નિયંત્રણ અને ઉર્જા
કામદારો કોઈપણ ચૂંટણીનો આધાર છે. જો સંગઠનમાં શિસ્તનો અભાવ હોય અથવા જો પાયાના કાર્યકરો અસંતુષ્ટ હોય, તો તે મતદાન પર સીધી અસર કરે છે. અખિલેશ યાદવ માટે તેમના સંગઠનને મજબૂત બનાવવું અને તેમના પક્ષના કાર્યકરોમાં સ્પષ્ટ સંદેશ અને દિશા જાળવી રાખવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. 2022નું ઉદાહરણ ખાસ કરીને સુસંગત છે, કારણ કે મતદાન પછી અનેક વિધાનસભા મતવિસ્તારો અને જિલ્લાઓમાંથી એવા અહેવાલો આવ્યા હતા કે સપા કાર્યકરોએ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ, એસડીએમ અને ચૂંટણી અધિકારીઓના વાહનોની તપાસ કરી હતી. રાજ્યમાં મતદાનના માત્ર એક કે બે તબક્કા બાકી હતા ત્યારે પણ આ બન્યું હતું. કૌશામ્બી, આઝમગઢ અને વારાણસીમાં આવી ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.
અયોધ્યા અને ધાર્મિક લાગણીઓ
ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં અયોધ્યાની ભાવના અત્યંત સંવેદનશીલ અને પ્રભાવશાળી છે. આ મુદ્દા પર કોઈપણ ભૂલ રાજકીય નુકસાન તરફ દોરી શકે છે. તેથી, ધાર્મિક લાગણીઓનો આદર કરતી વખતે સંતુલિત રાજકારણનો અભ્યાસ કરવો એ એક મહત્વપૂર્ણ પાઠ છે. 2024 માં, સપાએ અયોધ્યામાં ફૈઝાબાદ લોકસભા મતવિસ્તાર જીત્યો. પક્ષના ઉમેદવાર અવધેશ પ્રસાદે જંગી જીત મેળવી. 18મી લોકસભા ચૂંટણીના પહેલા દિવસથી છેલ્લા ખાસ સત્ર સુધી, અખિલેશ યાદવે વારંવાર ભાજપની અયોધ્યા હારનો ઉલ્લેખ કર્યો. જૂન 2024 માં, એક મોટો વિવાદ ફાટી નીકળ્યો જ્યારે અખિલેશ યાદવે અવધેશ પ્રસાદને “અયોધ્યાના રાજા” તરીકે પણ ઉલ્લેખ કર્યો.
વિકાસ મોડેલને અપડેટ કરવાની જરૂર છે.
અખિલેશ યાદવ સમયાંતરે તેમની સરકારની સિદ્ધિઓને ઉજાગર કરી રહ્યા છે. સપા વિશે વિપક્ષના નિવેદનનો સામનો કરવા માટે આ જરૂરી છે. જો કે, એક ચોક્કસ બિંદુ પછી, એક્સપ્રેસવે અને માળખાગત સુવિધાઓનો વારંવાર ઉલ્લેખ કરવાથી મતદારો આત્મસંતુષ્ટ થઈ શકે છે. હવે, મતદારો વધુ અપેક્ષા રાખે છે. ફક્ત “એક્સપ્રેસવે” નું રાજકારણ હવે પૂરતું નથી. જોકે, અખિલેશ આ દિશામાં પગલાં લઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં, તેમણે યુપી બોર્ડના ટોચના ઉમેદવારોને લેપટોપ આપ્યા અને જો તેઓ સત્તામાં આવે તો મહિલાઓ માટે ચોક્કસ રકમની જાહેરાત પણ કરી.
સામાજિક સમીકરણોનો વિસ્તાર
યુપીનું રાજકારણ જાતિ સમીકરણો પર આધારિત રહ્યું છે, પરંતુ બદલાતા સમયમાં, વ્યાપક સામાજિક જોડાણ બનાવવું જરૂરી છે. ફક્ત પરંપરાગત મત બેંકો પર આધાર રાખવો જોખમી હોઈ શકે છે. અન્ય જાતિઓ અને વર્ગોને જોડવાની વ્યૂહરચના પર ગંભીર કાર્ય કરવું જોઈએ. સપાના વડા પીડીએ વિશે વાત કરી રહ્યા હશે અને દાવો કરી રહ્યા હશે કે આ ફોર્મ્યુલા 2024 માં કામ કરી ગઈ હતી, પરંતુ તે સ્પષ્ટ નથી કે અખિલેશ મુસ્લિમ અને યાદવ મતો સિવાય વસ્તીના અન્ય કોઈ વર્ગને આકર્ષવામાં સફળ રહ્યા છે કે નહીં.
અખિલેશ બ્રાહ્મણોને આકર્ષવા માટે “હાટા નહીં ભાતા” જેવા શબ્દસમૂહોનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ તેમના પક્ષના મંચ પર આ વર્ગની ગેરહાજરી અનુભવાય છે.
