BRICS NSA ની બે દિવસીય 16મી બેઠક સોમવારથી ભારતમાં યોજાશે. આ બેઠકમાં સુરક્ષા, આતંકવાદ અને ટેકનોલોજીકલ જોખમો પર ચર્ચા થશે. અજિત ડોભાલ અને ચીનના વાંગ યી ભાગ લેશે. સરહદ વિવાદ પર કડક વલણ અપનાવતા ભારત ડેપસાંગ અને ડેમચોકમાંથી ચીની સૈનિકોની પાછી ખેંચી લેવાનો મુદ્દો ઉઠાવે તેવી અપેક્ષા છે.
ભારત દ્વારા આયોજિત રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારો (NSA) અને BRICS દેશોના ઉચ્ચ પ્રતિનિધિઓની 16મી બેઠક સોમવારથી શરૂ થશે. આ બે દિવસીય બેઠક રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલના અધ્યક્ષપદે યોજાશે. સપ્ટેમ્બરમાં યોજાનારી BRICS સમિટ પહેલા આયોજિત આ બેઠક સભ્ય દેશો વચ્ચે રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક સર્વસંમતિ બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
બેઠકનો ઔપચારિક એજન્ડા બિન-પરંપરાગત સુરક્ષા પડકારો, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ અને નવી ટેકનોલોજી દ્વારા ઉભા થયેલા જોખમો પર કેન્દ્રિત છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે ચાલી રહેલ સરહદી ગતિરોધ તેને વધારાનું મહત્વ આપે છે.
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકનું મુખ્ય ધ્યાન વિશ્વ સામે ઝડપથી ઉભરતા બિન-પરંપરાગત સુરક્ષા પડકારો પર રહેશે. સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓ બદલાતા વૈશ્વિક સુરક્ષા પરિદૃશ્ય, નવી ટેકનોલોજીના દુરુપયોગથી ઉદ્ભવતા જોખમો અને તેમને સંબોધવા માટેના પગલાં પર ચર્ચા કરશે. વધુમાં, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ અને માહિતી અને સંદેશાવ્યવહાર ટેકનોલોજીના સુરક્ષિત ઉપયોગ પર બ્રિક્સ સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથોના પરિણામોની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
ચીનનું પ્રતિનિધિત્વ વિદેશ મંત્રી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા બાબતોના ઉચ્ચ પ્રતિનિધિ વાંગ યી દ્વારા બેઠકમાં કરવામાં આવશે. ડોભાલના આમંત્રણ પર, તેમની ભારત મુલાકાત પૂર્વી લદ્દાખમાં વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવના સમયે થઈ રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી અને લશ્કરી વાટાઘાટોના અનેક રાઉન્ડ પછી, કેટલાક વિવાદિત બિંદુઓ પર સૈનિકોનું આંશિક છૂટાછેડા થયા છે, પરંતુ સંપૂર્ણ છૂટાછેડા અને પેટ્રોલિંગ અધિકારો પર ગતિરોધ રહે છે.
આ જ કારણ છે કે આ બેઠક બહુપક્ષીય સુરક્ષા મુદ્દાઓ સુધી મર્યાદિત નથી પરંતુ ભારત-ચીન સંબંધોના સંદર્ભમાં પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ડોભાલ અને વાંગ યીની હાજરીમાં યોજાયેલી આ વાતચીત દર્શાવે છે કે બંને દેશો મતભેદો છતાં વાતચીતના માર્ગો ખુલ્લા રાખવા માંગે છે. જોકે, આ મુદ્દા પર ભારતનું વલણ હંમેશા સ્પષ્ટ અને મક્કમ રહ્યું છે. ભારતે સતત કહ્યું છે કે સરહદ પર સંપૂર્ણ શાંતિ અને સ્થિરતા પુનઃસ્થાપિત ન થાય ત્યાં સુધી દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સામાન્ય ગણી શકાય નહીં.
આ બેઠકને ચીનના શબ્દો અને કાર્યોની કસોટી તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે. જ્યારે ચીન બહુપક્ષીય મંચો પર સહયોગ અને ભાગીદારી વિશે વાત કરે છે, ત્યારે સરહદ વિવાદ સંબંધિત મુદ્દાઓ વણઉકેલાયેલા રહે છે. આને ભારત માટે ચીનના સાચા વલણને ચકાસવાની તક તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે. એવી શક્યતા છે કે ભારત ડેપસાંગ અને ડેમચોક જેવા વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાંથી ચીની સૈનિકોની સંપૂર્ણ પાછી ખેંચી લેવાનો મુદ્દો ચીની પક્ષ સાથે ઉઠાવશે. આ સંદર્ભમાં, આ બેઠક બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
ચીનની રણનીતિ લાંબા સમયથી સરહદ વિવાદને બાજુ પર રાખીને વેપાર અને બહુપક્ષીય સંબંધોને આગળ વધારવાની રહી છે. બેઇજિંગ એ સંદેશ આપવા માંગે છે કે, સરહદી મતભેદો હોવા છતાં, બે મુખ્ય એશિયન શક્તિઓ BRICS જેવા પ્લેટફોર્મ પર સાથે મળીને કામ કરી શકે છે. વાંગ યીની ભારત મુલાકાતને પણ આ રણનીતિના સંદર્ભમાં જોવામાં આવી રહી છે.
આ સક્રિયતા પાછળ ચીનના ભૂરાજકીય પડકારો પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. પશ્ચિમ સાથે વધતા વેપાર યુદ્ધ અને અમેરિકાના ઘેરાબંધી વચ્ચે, ચીન બ્રિક્સને એક મજબૂત પશ્ચિમ વિરોધી પ્લેટફોર્મ તરીકે રજૂ કરવા માંગે છે. આ કરવા માટે, તેને ભારત જેવા મુખ્ય સભ્ય દેશનો ટેકો જોઈએ છે. જો કે, ભારત આ સમીકરણને સારી રીતે સમજે છે અને કોઈ સંકેત આપવા માંગતો નથી કે ચાલી રહેલા સરહદી વિવાદોને અવગણી શકાય અને સામાન્ય સહયોગને આગળ ધપાવી શકાય.
આ સંદર્ભમાં, નવી દિલ્હીમાં શરૂ થતી બેઠક માત્ર સુરક્ષા સહયોગ અને ઉભરતા પડકારોની ચર્ચા કરવા માટેનું પ્લેટફોર્મ જ નહીં, પરંતુ ભારત-ચીન સંબંધોના ભવિષ્ય, સરહદી વિવાદ પર પ્રગતિની સંભાવનાઓ અને ચીનની વાસ્તવિક પ્રતિબદ્ધતાઓનું મૂલ્યાંકન કરવાની તક પણ હશે. આ કારણોસર, બ્રિક્સ NSA બેઠક પર પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યૂહાત્મક વર્તુળો દ્વારા નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
