ગુરુવારે બોમ્બે હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત એટલા માટે કે કોઈ નાગરિક કેન્દ્ર સરકારના અમુક નિર્ણયોનો વિરોધ કરી રહ્યો છે અને તેની વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યો છે, આનો ઉપયોગ તે વ્યક્તિને કોઈ વિસ્તારમાંથી હાંકી કાઢવા માટે આધાર તરીકે કરી શકાતો નથી.
સિંગલ જજ જસ્ટિસ માધવ જામદારે 49 વર્ષીય સૈયદ અહેમદ અબ્દુલ વાહિદ ચૌધરીને વિસ્તારમાંથી હાંકી કાઢવાના આદેશ બદલ મુંબઈ પોલીસની આકરી ટીકા કરી હતી. સૈયદ સોશિયાલિસ્ટ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા (SDPI) ના જનરલ સેક્રેટરી છે. તેઓ નાગરિકતા સુધારો કાયદો અને જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ વિવાદ જેવા કેન્દ્ર સરકારના વિવિધ નિર્ણયો સામે રેલીઓ અને વિરોધ પ્રદર્શનોનું આયોજન કરી રહ્યા છે.
કોર્ટે પાંચ FIR પર સવાલ ઉઠાવ્યા
અરજીની સમીક્ષા કરતા, ન્યાયાધીશે પૂછ્યું કે સૈયદને એક વર્ષ માટે આ વિસ્તારમાંથી હાંકી કાઢવાનો આદેશ ફક્ત પાંચ FIR પર આધારિત કેમ હતો. આ પાંચ FIRમાંથી મોટાભાગની FIR સરકાર સામે વિરોધ કરવા બદલ દાખલ કરવામાં આવી હતી.
ન્યાયાધીશે પૂછ્યું, “આ શું છે? બધા નાગરિકોને ભારત સરકારના ગુલામ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે… તેઓ વિરોધ કરી શકતા નથી, તેઓ આંદોલન કરી શકતા નથી—આ બધું શું છે? હવે આટલા બધા કાગળો લીક થઈ ગયા છે.” જો લોકો વિરોધ કરે છે, તો શું તમે તેમની સામે કેસ દાખલ કરશો? આ શું છે? વિરોધ કરવો એ નાગરિકનો અધિકાર છે. અરજદારે ફક્ત “ભાજપ સરકાર મુબારક” અને “અમિત શાહ મુબારક” જેવા નારા લગાવ્યા. લોકો આવા નારાઓનો વિરોધ કેમ ન કરી શકે? ફક્ત આવા નારા લગાવવા બદલ તેમને વિસ્તારમાંથી હાંકી કાઢવાના આદેશ કેમ આપવામાં આવ્યા?
પોલીસને કડક ચેતવણી
ન્યાયાધીશે વધુમાં જણાવ્યું કે પોલીસ કોઈ નાગરિકને ફક્ત એટલા માટે હાંકી ન શકે કારણ કે તેમણે સરકારના નિર્ણયોનો વિરોધ કર્યો છે. ન્યાયાધીશે કહ્યું, “પોલીસ મુખ્યમંત્રી કે વડા પ્રધાનના સેવક નથી; તેઓ જનતાના સેવક છે. હું તમારા અધિકારીઓ પર ભારે દંડ લાદવાનો છું.”
મહારાષ્ટ્ર રાજકારણ પર ટિપ્પણી
ન્યાયાધીશ જામદારે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ચાલી રહેલા “પક્ષપલટા” પર પણ ટિપ્પણી કરી. આ ટિપ્પણી એટલા માટે આવી કારણ કે સઈદ SDPI પક્ષ સાથે સંકળાયેલો હતો.
ન્યાયાધીશે કહ્યું, “બે દિવસ પહેલા, એક 10 વર્ષના બાળકનું માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું, અને વિધાનસભા ચર્ચા કરી રહી હતી કે સ્પીકર કેવી રીતે ચૂંટાયા અને તે એક પક્ષમાંથી બીજા પક્ષમાં કેવી રીતે ગયા… આ શું છે?” તમારે (સઈદ) પણ પક્ષ બદલવો જોઈએ… આખા મહારાષ્ટ્રમાં ઘોડા-વેપાર ચાલી રહ્યું છે. તમારી પાસે (સઈદ) કેટલાક કેસ છે… કેસ બદલવાનો વિચાર કરો, અહીં વોશિંગ મશીન ચાલી રહ્યું છે.
કોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય
આદેશમાં, ન્યાયાધીશ જામદારે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત સરકારી નિર્ણયોનો વિરોધ કરવો એ નાગરિકને વિસ્તારમાંથી હાંકી કાઢવાનું કારણ ન હોઈ શકે. આમ કરવાથી વ્યક્તિના અભિવ્યક્તિ અને ગૌરવના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થાય છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે અરજદારે રેલીઓ અને વિરોધ પ્રદર્શનોનું આયોજન કર્યું હતું, જે મહારાષ્ટ્ર પોલીસ કાયદા હેઠળ હાંકી કાઢવાનું કારણ નથી. આ કાર્યવાહી ખોટી અને દુર્ભાવનાપૂર્ણ છે. તેથી, અરજીને મંજૂરી આપવામાં આવે છે અને હકાલપટ્ટીનો આદેશ રદ કરવામાં આવે છે. બંધારણની કલમ 19 અને 21 હેઠળ, નાગરિકોને માત્ર પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવાનો અધિકાર જ નથી પરંતુ ગૌરવ સાથે જીવવાનો પણ અધિકાર છે. સરકારનું આ પગલું આ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
