સુપ્રીમ કોર્ટ સોમવારે ખાનગી એરલાઇન્સ દ્વારા મનસ્વી હવાઈ ભાડામાં વધારો અને વધારાના ચાર્જ અંગેના કેસની સુનાવણી કરશે. આ કેસ ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને ન્યાયાધીશ સંદીપ મહેતાની બેન્ચ સમક્ષ સૂચિબદ્ધ છે.
17 ઓગસ્ટના રોજ, કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું હતું કે નવા નિયમો ત્રણ અઠવાડિયામાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે. સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે કહ્યું હતું કે, “તેને સાત દિવસમાં પ્રકાશિત કરો. જો એરલાઇન્સ પાલન ન કરી રહી હોય, તો તેમને ગ્રાઉન્ડ કરો.”
નવેમ્બર 2025 માં, જ્યારે ભાડા વધારા અને છુપાયેલા ચાર્જ અંગે એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. અરજીમાં સામાન અને વધારાના ચાર્જ સહિત ચાર મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં સામાજિક કાર્યકર એસ. લક્ષ્મીનારાયણન દ્વારા આ અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. તેઓ નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને મુસાફરોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક મજબૂત અને સ્વતંત્ર નિયમનકારી સત્તાની સ્થાપના કરવાની હાકલ કરે છે.
અરજીમાં ભારતમાં ખાનગી એરલાઇન્સ દ્વારા વસૂલવામાં આવતા હવાઈ ભાડામાં વધઘટ અને વધારાના ચાર્જને નિયંત્રિત કરવા માટે માર્ગદર્શિકા પણ માંગવામાં આવી છે.
બધી ખાનગી એરલાઇન્સે ઇકોનોમી ક્લાસ મુસાફરો માટે મફત ચેક-ઇન બેગેજ મર્યાદા 25 થી ઘટાડીને 15 કિલો કરી છે. પહેલાં, આ સુવિધા ટિકિટમાં શામેલ હતી, પરંતુ હવે તેને આવકનો એક નવો સ્ત્રોત બનાવવામાં આવ્યો છે.
નવી નીતિ ચેક-ઇન માટે ફક્ત એક જ બેગની મંજૂરી આપે છે, અને જે મુસાફરો ચેક-ઇન બેગેજનો ઉપયોગ કરતા નથી તેમને કોઈપણ ડિસ્કાઉન્ટ અથવા લાભોથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
હાલમાં, કોઈપણ સત્તાવાળાને હવાઈ ભાડાની સમીક્ષા કરવાનો અથવા વધારાના શુલ્ક પર ઉપલી મર્યાદા નક્કી કરવાનો અધિકાર નથી. આ એરલાઇન્સને છુપાયેલા શુલ્ક અને અનિયંત્રિત ભાવો દ્વારા ગ્રાહકોનું શોષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
એરલાઇન્સનું અનિયંત્રિત વર્તન મનસ્વી ભાડા વધારા, ઘટાડેલી સેવાઓ અને વણઉકેલાયેલી ફરિયાદોમાં પ્રગટ થાય છે.
આ સમગ્ર મુદ્દાને 5 પ્રશ્નો અને જવાબો દ્વારા સમજો.
- પ્રશ્ન: તહેવારો દરમિયાન હવાઈ ટિકિટો વધુ મોંઘી કેમ થાય છે?
જવાબ: મુખ્ય કારણ ગતિશીલ ભાવો છે. જ્યારે માંગ વધે છે, ત્યારે સસ્તી બેઠકો ઝડપથી વેચાઈ જાય છે, અને બાકીની બેઠકો વધુ મોંઘી શ્રેણીઓમાં ફેંકાઈ જાય છે.
- પ્રશ્ન: શું એરલાઇન્સ મનસ્વી રીતે ભાડા વધારી શકે છે?
જવાબ: માંગ અને ઉપલબ્ધ બેઠકોના આધારે એરલાઇન્સ ભાડામાં ફેરફાર કરે છે. વર્તમાન સિસ્ટમ હેઠળ, સરકાર સામાન્ય રીતે દરેક ટિકિટ માટે મહત્તમ ભાડું નક્કી કરતી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ સિસ્ટમ પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
૩. પ્રશ્ન: શું એરલાઇન્સ મનસ્વી રીતે ભાડા વધારી શકે છે?
જવાબ: સામાન્ય બજાર-આધારિત ફ્લાઇટ્સમાં, માંગ અને ઉપલબ્ધતાના આધારે ભાડા બદલાય છે. જો કે, એરલાઇન્સે લાગુ નિયમોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય (DGCA) ભાડા પર નજર રાખે છે. કેટલીક સરકારી યોજનાઓ, જેમ કે UDAN, એ મહત્તમ ભાડા નક્કી કર્યા છે.
૪. પ્રશ્ન: એક જ ફ્લાઇટમાં જુદા જુદા મુસાફરો માટે ભાડા કેમ બદલાય છે?
જવાબ: અલગ અલગ ભાડા શ્રેણીઓમાં બેઠકો ઉપલબ્ધ છે. તેથી, અલગ અલગ સમયે બુકિંગ કરનારા મુસાફરોને એક જ ફ્લાઇટમાં અલગ અલગ ભાડા મળી શકે છે.
૫. પ્રશ્ન: ટિકિટ ઉપરાંત અન્ય કઈ ફી લાગુ થઈ શકે છે?
જવાબ: વધારાનો સામાન, પસંદગીની બેઠક, ભોજન અને કેટલીક અન્ય વૈકલ્પિક સેવાઓ અલગ અલગ શુલ્કને પાત્ર હોઈ શકે છે. ફેરફારો અથવા રદ કરવાની ફી પણ લાગુ થઈ શકે છે. આ ફીની રકમ અને શરતો એરલાઇન પર આધાર રાખે છે.
