આપણે સામાન્ય રીતે આપણા કપડાં, હેરસ્ટાઇલ અને ફિટનેસ પર ખૂબ ધ્યાન આપીએ છીએ, પરંતુ પગમાં પહેરવામાં આવતા જૂતા કે ચંપલ તરફ ઘણીવાર દુર્લક્ષ સેવીએ છીએ. મોટાભાગના લોકો માટે ફૂટવેર ખરીદતી વખતે તેની ડિઝાઇન, રંગ અને કિંમત જ મુખ્ય બાબતો હોય છે. જોકે, વિજ્ઞાન એવું સ્પષ્ટ કરે છે કે જૂતા માત્ર ફેશન સ્ટેટમેન્ટ નથી, પણ તે આપણા પગની ચાલ, દબાણ અને શરીરના નીચલા ભાગની ગતિ સાથે સીધા જોડાયેલા છે. લાંબા સમય સુધી ખોટા કદ કે ડિઝાઇનવાળા જૂતા પહેરવાથી પગમાં તીવ્ર દુખાવો અને અન્ય ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
હાઈ હિલ્સથી આંગળીઓ પર અયોગ્ય દબાણ
અહેવાલો અનુસાર, જો જૂતા ખૂબ નાના અથવા અતિશય ચુસ્ત હોય, તો પગના અંગૂઠા અને આંગળીઓને પૂરતી જગ્યા મળતી નથી. જેના કારણે તેના પર સતત દબાણ રહે છે. જો આ સ્થિતિ લાંબો સમય સુધી ચાલે, તો પગમાં દુખાવો, ફોલ્લા, ત્વચા જાડી થવી અને મકાઈ (Corns) જેવી તકલીફો ઉદ્ભવી શકે છે.
જૂતાની યોગ્ય પહોળાઈનું મહત્ત્વ
ઘણા લોકો માત્ર એટલું જ જોતા હોય છે કે જૂતા પગમાં ફીટ બેસે છે કે નહીં, પરંતુ જૂતાની પહોળાઈ પણ એટલી જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. જો જૂતા આગળના ભાગમાંથી ખૂબ જ સાંકડા હોય, તો પગની આંગળીઓ એકબીજા સાથે દબાઈ જાય છે. આનાથી ચાલવામાં મુશ્કેલી પડે છે અને પગમાં અસ્વસ્થતા થાય છે. તેથી, હંમેશા એવા જૂતા પસંદ કરવા જોઈએ જે અંગૂઠાને થોડી કુદરતી રીતે ફેલાવવાની છૂટ આપે.
હાઈ હીલ્સ અને તેના સ્વાસ્થ્ય જોખમો
સંશોધનો દર્શાવે છે કે સતત અને લાંબા સમય સુધી હાઈ હીલ્સ પહેરવાની અસર માત્ર પગ પૂરતી સીમિત રહેતી નથી. અભ્યાસોમાં હાઈ હીલ્સને પગની કુદરતી રચનામાં ફેરફાર, મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ (સ્નાયુ અને હાડકાંને લગતી) પીડા અને ઈજાના વધતા જોખમ સાથે જોડવામાં આવી છે. મેટા-વિશ્લેષણ મુજબ, હાઈ હીલ્સ પહેરીને ચાલવાથી ઘૂંટણ પર વધારાનો ભાર અને દબાણ આવે છે. અલબત્ત, ક્યારેક-ક્યારેક પહેરવાથી તરત નુકસાન નથી થતું, પરંતુ રોજબરોજ અને લાંબા કલાકો સુધી હાઈ હીલ્સ પહેરવી પગની સમસ્યાઓને નોતરે છે.
ચાલવાની મુદ્રા અને શરીરના વજન પર અસર
આપણા પગ જમીન પર આખા શરીરના વજનને ટેકો આપે છે. જૂતાના કદ કે ડિઝાઇનમાં ખામી હોય તો આપણી ચાલવાની મુદ્રા (Posture) બદલાઈ જાય છે. જો જૂતા યોગ્ય રીતે ફીટ ન બેસતા હોય, તો તે પગને યોગ્ય સ્થિતિમાં રાખવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરે છે, જેના પરિણામે શરીરમાં કાયમી દુખાવો કે અસ્વસ્થતા પેદા થઈ શકે છે.
કેવા પ્રકારના જૂતા પસંદ કરવા જોઈએ?
વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ સારા જૂતા તે છે જે પગ માટે સંપૂર્ણ આરામદાયક હોય:
જૂતા દ્વારા પગના અંગૂઠા પર વધુ પડતું દબાણ ન આવવું જોઈએ.
ચાલતી વખતે એડી (Heel) બહાર નીકળવી ન જોઈએ.
જૂતા પહેર્યા બાદ ચાલતી વખતે પગમાં જરાય અસ્વસ્થતા ન વર્તાવી જોઈએ.
જો થોડો સમય પહેર્યા પછી પણ પગમાં દુખાવો, બળતરા કે દબાણ અનુભવાય, તો તેને ક્યારેય અવગણવું જોઈએ નહીં.
