રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા 25 બેસિસ પોઈન્ટ રેપો રેટમાં વધારો કરવાથી દેશભરના લાખો લોન લેનારાઓના સમગ્ર બજેટ પર અસર પડી શકે છે. ફેબ્રુઆરી 2023 પછી પહેલી વાર, કેન્દ્રીય બેંકે રેપો રેટ વધારીને 5.50% કર્યો છે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાની અધ્યક્ષતામાં મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) દ્વારા આ નિર્ણયની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર પડશે. નવા લોન લેનારાઓ અને હાલના લોન લેનારાઓ બંને માટે હોમ, કાર અને પર્સનલ લોનના દરમાં વધારો થવાની તૈયારી છે.
તમારા EMI અને લોનની મુદત પર કેવી અસર પડશે?
ફ્લોટિંગ-રેટ હોમ, કાર અથવા પર્સનલ લોન ધરાવતા લોકોના માસિક હપ્તા (EMI) અથવા લોનની મુદતમાં વધારો જોવા મળી શકે છે. જો બેંકો ગ્રાહકોને સંપૂર્ણ 0.25% રેપો રેટ વધારો પસાર કરે છે, તો તમારા માસિક હપ્તામાં વધારો થશે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, બેંકો તમારા હપ્તાની રકમ બદલ્યા વિના ફક્ત તમારી લોનની મુદત લંબાવે છે, એટલે કે તમારે વધુ મહિનાઓ માટે હપ્તા ચૂકવવા પડશે. જો કે, આ નિર્ણય ફિક્સ્ડ-રેટ લોન ધરાવતા ગ્રાહકોને અસર કરશે નહીં.
જો કોઈ બેંક તમારી લોનની મુદત લંબાવે તો શું કરવું?
જ્યારે પણ RBI રેપો રેટમાં વધારો કરે છે, ત્યારે ઘણી બેંકો (ખાસ કરીને ખાનગી બેંકો) ગ્રાહકોના માસિક હપ્તા વધારવાને બદલે શાંતિથી તેમના લોનની મુદત (ચુકવણીનો સમયગાળો) લંબાવે છે. ગ્રાહકો ઘણીવાર તેમના લોન સ્ટેટમેન્ટ તપાસતી વખતે આ શોધી કાઢે છે. જો તમારી બેંકે પણ પૂર્વ સૂચના વિના તમારી લોનની મુદત લંબાવી છે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. બેંકિંગ નિયમો હેઠળ તમને ઘણા અધિકારો છે.
તત્કાલ તમારી બેંકને રીસેટ શેડ્યૂલ અને લોન સ્ટેટમેન્ટ માટે પૂછો: પ્રથમ, નવું એમોર્ટાઇઝેશન શેડ્યૂલ મેળવવા માટે તમારી બેંકના ગ્રાહક પોર્ટલ, મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા નજીકની શાખાની મુલાકાત લો. રેપો રેટમાં વધારો થયા પછી તમારા કુલ વ્યાજ દર તપાસો. વ્યાજ દરમાં 0.25% વધારાના બદલામાં બેંકે તમારી લોનની મુદત કેટલા મહિના લંબાવી છે તે તપાસો.
EMI વિસ્તરણ પસંદ કરો: લાંબા સમયગાળાનો અર્થ એ છે કે બેંકને ઘણા લાખ રૂપિયાનું વધારાનું વ્યાજ ચૂકવવું. તેથી, લોનની મુદત વધારવાને બદલે તમારી EMI રકમ વધારવી એ સમજદારીભર્યું છે. તમે બેંકને લેખિત અરજી સબમિટ કરીને લોનની મુદત લંબાવાને બદલે તમારા માસિક હપ્તા (EMI) વધારવા માટે કહી શકો છો.
આંશિક ચુકવણી કરીને બોજ હળવો કરો: જો તમારી આવક પરવાનગી આપે છે, તો દર વર્ષે અથવા તહેવારો દરમિયાન તમને મળતા બોનસમાંથી આંશિક ચુકવણી કરો. હોમ લોન જેવી ફ્લોટિંગ રેટ લોન પર કોઈ દંડ અથવા પ્રીપેમેન્ટ ચાર્જ લાગતો નથી. થોડી આંશિક ચુકવણીની રકમ પણ તમારા વિસ્તૃત કાર્યકાળમાં ઘણા વર્ષોનો વિલંબ કરી શકે છે.
જો 30 દિવસની અંદર સંતોષકારક ઉકેલ ન મળે, તો તમે RBI ના બેંકિંગ લોકપાલને ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
પહેલા કઈ લોન વધુ મોંઘી થશે?
RBI ના ડેટા અનુસાર, જૂનના અંતમાં બેંકોની કુલ ફ્લોટિંગ રેટ રૂપી લોનના આશરે 68.2% બાહ્ય બેન્ચમાર્ક (EBLR) સાથે જોડાયેલા હતા.
રેપો રેટ-લિંક્ડ લોન (EBLR/RLLR): રિઝર્વ બેંકના નિયમો અનુસાર બેંકોએ દર ત્રણ મહિનામાં ઓછામાં ઓછા એક વખત બાહ્ય બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલા લોન દરોમાં સુધારો કરવો જરૂરી છે. તેથી, આગામી રીસેટ તારીખ પર રેપો-લિંક્ડ હોમ અને પર્સનલ લોનના દરો તરત જ વધશે.
MCLR-લિંક્ડ લોન: આશરે 29.6% લોન બેંકના માર્જિનલ કોસ્ટ ઓફ ફંડ્સ બેઝ્ડ લેન્ડિંગ રેટ (MCLR) સાથે જોડાયેલી છે. આમાં MSME અને કોર્પોરેટ લોનનો સમાવેશ થાય છે. આ લોન પર અસર થોડી મોડી થશે, કારણ કે બેંકો તેમના ભંડોળ ખર્ચની સમીક્ષા કર્યા પછી કરાર દ્વારા નિર્ધારિત રીસેટ તારીખ પર જ દર બદલાશે.
સામાન્ય જનતા અને નવા લોન ખરીદદારો માટે આગળનો માર્ગ
હાલમાં, દેશની સૌથી મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંક, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI), વાર્ષિક 7.25% ના પ્રારંભિક દરે હોમ લોન ઓફર કરી રહી છે. જો કે, વ્યક્તિગત ગ્રાહકો માટે વ્યાજ દર અને ફેરફારોનો સમય તેમના લોન કરારની શરતો પર આધારિત રહેશે. RBI ગવર્નરે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ સમયે દરમાં ઘટાડો થવાની કોઈ શક્યતા નથી. તેથી, આ તહેવારોની મોસમ દરમિયાન ઘર કે કાર ખરીદવાનું આયોજન કરનારાઓએ ઊંચા વ્યાજ દરો અને ઊંચા હપ્તાઓ માટે તૈયારી કરવાની જરૂર પડશે.
