દેશમાં ચોમાસાના પહેલા મહિનામાં 43% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે, જેના કારણે ઘણા રાજ્યોમાં ખેતી અને ખરીફ પાક માટે મોટો ખતરો ઉભો થયો છે. મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશ જેવા મુખ્ય કૃષિ રાજ્યોમાં, ભારે વરસાદની ખાધ વાવણી અને ઉત્પાદન પર અસર કરવા લાગી છે.
દક્ષિણ પશ્ચિમ ચોમાસાના પહેલા મહિનાના અંત સુધી માત્ર એક અઠવાડિયા બાકી હોવાથી, મોસમ દેશના ખાદ્ય ઉત્પાદકો અને અર્થતંત્ર માટે દુષ્કાળ જેવો મોટો પડકાર ઉભો કરી રહી છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ અનુસાર, 1 જૂનથી 22 જૂન સુધી, દેશભરમાં સામાન્ય કરતા 43% ઓછો વરસાદ થયો હતો. જો ચોમાસાની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક સુધારો નહીં થાય, તો દેશના મુખ્ય કૃષિ રાજ્યોમાં ખરીફ પાક પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. આનાથી માત્ર ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માંગ પર અસર થશે નહીં પરંતુ ખાદ્ય ફુગાવાનું જોખમ પણ ઝડપથી વધશે.
હકીકતમાં, દેશના સૌથી મોટા ખરીફ પાક ઉત્પાદક મહારાષ્ટ્રમાં સામાન્ય કરતાં 82% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે, જ્યારે ગુજરાતમાં 75% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે. છત્તીસગઢમાં 69% ઓછો વરસાદ અને મધ્યપ્રદેશમાં 52% ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. દરમિયાન, ઝારખંડમાં સામાન્ય કરતાં 66% ઓછો, ઓડિશામાં 48% ઓછો અને બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને તેલંગાણામાં 43% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે. દક્ષિણ ભારતમાં કર્ણાટકમાં 40% ઓછો અને કેરળમાં 28% ઓછો વરસાદ પડ્યો છે.
ખરીફ પાક ઉત્પાદન પર અસર થશે: શિવરાજ
ભારતીય હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, 2 જુલાઈના રોજ પૂરા થતા સપ્તાહ સુધી ચોમાસું નબળું રહેવાની ધારણા છે. આનાથી ખરીફ પાક અને સંવેદનશીલ વિસ્તારો પર અસર પડશે. કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે દેશભરના 315 જિલ્લાઓમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડી શકે છે, જે ખરીફ પાકના વાવણી પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે.
દેશના કુલ ખરીફ વિસ્તારના માત્ર 10% જ વાવણી થઈ છે. ૨૨ જૂન સુધીમાં, ખરીફ પાક હેઠળનો કુલ વિસ્તાર ૧.૧૭ કરોડ હેક્ટર હતો. જ્યારે આ ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા (૧૧.૩ કરોડ હેક્ટર) કરતા થોડો વધારે છે, પાણીની અછત ભવિષ્યની વાવણી અને પહેલાથી વાવેલા પાકના અસ્તિત્વ માટે જોખમી બની રહી છે.
દેશભરના ૩૧૫ જિલ્લાઓમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ
સરકારે ૧૧૧ જિલ્લાઓને અત્યંત સંવેદનશીલ તરીકે ઓળખાવ્યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે આ જિલ્લાઓ નબળા ચોમાસા માટે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ રહેશે, કારણ કે તેમની પાસે ૨૫% થી ઓછી સિંચાઈ સુવિધાઓ છે અને તેઓ વરસાદ પર નિર્ભર છે. આમાંથી ૨૦ જિલ્લાઓ એકલા મહારાષ્ટ્રમાં છે.
આરબીઆઈની મુખ્ય ચેતવણી
આરબીઆઈએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે જીડીપી વૃદ્ધિ દર ૬.૬% રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે, જે પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં ૭.૭% હતો. નબળા ચોમાસાથી વૃદ્ધિ દર વધુ નીચે આવી શકે છે.
