કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકાર સેમિકન્ડક્ટર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને દેશમાં ઉત્પાદન સુવિધાઓ સ્થાપવા ઇચ્છતી અન્ય ઉચ્ચ-ટેકનોલોજી કંપનીઓ માટે બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) પ્રમાણપત્ર નિયમોને સરળ બનાવવા માટે કામ કરી રહી છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારો માટે નિયમનકારી પડકારો ઘટાડવા અને ભારતને વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાનો છે.

ટોક્યોમાં સેમિકન્ડક્ટર અને AI પર રાઉન્ડ ટેબલને સંબોધતા ગોયલે કહ્યું કે સરકારે રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓમાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રનો સમાવેશ કર્યો છે અને ભારતમાં રોકાણ કરવા માંગતી જાપાની કંપનીઓને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો તરફથી સંપૂર્ણ સમર્થન મળશે.

“અમે ભારતને વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનાવવા માંગીએ છીએ,” તેમણે કહ્યું. તેમણે ખાતરી પણ આપી હતી કે સરકાર રોકાણકારોને યોગ્ય સ્થાનિક ભાગીદારો અને રોકાણકારોને ઓળખવામાં મદદ કરશે.

ગોયલે નોંધ્યું હતું કે ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓએ કેટલીક ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે, ખાસ કરીને BIS પ્રમાણપત્ર પ્રક્રિયા અંગે. તેમના મતે, ઉચ્ચ-ટેકનોલોજી ઉત્પાદન માટે જરૂરી ઘણી વિશિષ્ટ મશીનો, સાધનો અને ઘટકો ભારતમાં આયાત કરવામાં આવે ત્યારે પ્રમાણપત્ર જટિલતાઓનો સામનો કરે છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ ચિંતાઓને ગંભીરતાથી લેતા, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય અને BIS ને આવા ઉપકરણો અને ઘટકોની આયાત અને ઉપયોગને સરળ બનાવવા માટે એક નવું માળખું વિકસાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે, જેનાથી ભારતમાં નવા ઉત્પાદન એકમો સ્થાપવામાં બિનજરૂરી વિલંબ ટાળી શકાય.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રસ્તાવિત માળખા હેઠળ, વિવિધ સ્તરે મુક્તિ આપવાની શક્યતા પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં ચોક્કસ ક્ષેત્રો, ચોક્કસ કંપનીઓ, ચોક્કસ ઉત્પાદનો અથવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે મુક્તિનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

ગોયલે જણાવ્યું હતું કે, “ભારત પાછા ફર્યા પછી, અમે આ માળખા પર કામ કરીશું અને બ્લેન્કેટ મુક્તિ, ઉત્પાદન-આધારિત મુક્તિ, પ્રોજેક્ટ-આધારિત મુક્તિ અથવા કંપની-સ્તરની મુક્તિ જેવા વિકલ્પો દ્વારા ઉકેલો શોધીશું.”

તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે સરકારનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ભારતમાં ઉત્પાદન શરૂ કરતી કંપનીઓને સમયસર જરૂરી ઉત્પાદનો, સાધનો અને સેવાઓની ઍક્સેસ મળે અને તેમના પ્રોજેક્ટ્સ નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓથી પ્રભાવિત ન થાય.

મંત્રીએ ભારત અને જાપાન વચ્ચે વધતા વ્યૂહાત્મક સહયોગની પણ નોંધ લીધી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો નવી તકનીકો, અદ્યતન ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં વિશાળ તકો પ્રદાન કરે છે.

ભારત હાલમાં એક મજબૂત સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા અને વૈશ્વિક ટેકનોલોજી કંપનીઓને આકર્ષવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. સરકાર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન અને ચિપ ઉત્પાદન ક્ષમતાને વિસ્તૃત કરવા માટે અનેક નીતિગત પહેલ કરી રહી છે.

બળાત્કારના એક ગંભીર કેસમાં દોષિત ઠેરવાયેલા પ્રખ્યાત તહલકા મેગેઝિનના ભૂતપૂર્વ સંપાદક અને પત્રકાર તરુણ તેજપાલને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી મોટો ઝટકો મળ્યો છે. અદાલતે તેમને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે તેમણે આગામી બે અઠવાડિયાની અંદર સરેન્ડર (આત્મસમર્પણ) કરવું પડશે. આ નિર્ણયથી તેજપાલની મુશ્કેલીઓમાં ભારે વધારો થયો છે.

તરુણ તેજપાલ બળાત્કારના કેસમાં દોષિત
અગાઉ, આ મામલે બોમ્બે હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપતા તરુણ તેજપાલને બળાત્કારના કેસમાં દોષિત ગણાવ્યા હતા અને તેમને 10 વર્ષની જેલની સજા ફટકારી હતી. હાઈકોર્ટે તેમને આત્મસમર્પણ કરવા માટે ચાર અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો હતો. જો કે, તેજપાલના વકીલો દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અપીલ દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં હાઈકોર્ટના આદેશ સામે રાહત મેળવવાની અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ અપીલની સુનાવણી પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી આત્મસમર્પણ પર રોક લગાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે અરજી ફગાવી
પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે તેમની આ અરજી ફગાવી દીધી છે અને તેમને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં જેલ સમક્ષ આત્મસમર્પણ કરવા માટે કહ્યું છે. કોર્ટના આ કડક વલણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં હવે કાનૂની દબાણ વધુ તીવ્ર બન્યું છે. આ હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસ લાંબા સમયથી દેશભરમાં ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યો છે.

2013ની ઘટનાનો હવે ન્યાય થયો

આ કેસની પર નજર નાખીએ તો આ સમગ્ર વિવાદ વર્ષ 2013નો છે, જ્યારે ગોવા પ્રવાસ દરમિયાન એક હોટેલની લિફ્ટમાં એક મહિલા સહકર્મી દ્વારા તરુણ તેજપાલ પર યૌન ઉત્પીડન અને બળાત્કારના ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટના સામે આવ્યા બાદ મીડિયા જગતમાં ભારે હોબાળો મચી ગયો હતો અને તરુણ તેજપાલે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.

કાયદાકીય લડાઇ લાંબી ચાલી

ત્યારબાદ આ કેસની લાંબી કાયાદાકીય લડાઈ નીચલી કોર્ટથી લઈને હાઈકોર્ટ સુધી ચાલી હતી. નીચલી કોર્ટે શરૂઆતમાં તેમને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા, પરંતુ તે નિર્ણય સામે રાજ્ય સરકાર દ્વારા હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરવામાં આવી હતી. બોમ્બે હાઈકોર્ટે પુરાવાઓની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને નીચલી કોર્ટના આદેશને ઉલટાવી દીધો અને તેમને દોષિત ઠેરવતા 10 વર્ષની જેલની સજા ફટકારી હતી.

હવે સુપ્રીમ કોર્ટના તાજા આદેશ બાદ તરુણ તેજપાલ પાસે કાનૂની વિકલ્પો અત્યંત મર્યાદિત બની ગયા છે. તેમને નિર્ધારિત સમયગાળામાં પોલીસ કે જેલ સમક્ષ શરણાગતિ સ્વીકારવી જ પડશે. આ ચુકાદો દેશમાં મહિલા સુરક્ષા અને ન્યાય પ્રણાલીની મજબૂતાઈ દર્શાવતો એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થઈ રહ્યો છે.

2025-2026 ની UPSC ભરતી પર સંકટ? કેન્દ્ર સરકારે ક્રીમી લેયરના નિયમો પર સ્પષ્ટતા માંગી

અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) અનામતમાં ક્રીમી લેયર નક્કી કરવાના માપદંડોને લઈને દેશમાં કાનૂની અને વહીવટી સંગ્રામ વધુ તીવ્ર બન્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તાજેતરમાં આપવામાં આવેલા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય બાદ દેશની સરકારી ભરતી પ્રક્રિયાઓ પર તેની ગંભીર અસર પડવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારના પર્સનલ અને ટ્રેનિંગ વિભાગ (DoPT) એ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરીને ૧૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ આપેલી આદેશ પર પુનર્વિચક્ષણ અને સ્પષ્ટતા માંગી છે. કેન્દ્રએ ખાસ કરીને વર્ષ ૨૦૨૫ અને ૨૦૨૬ ની UPSC સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષાઓ માટે આ નિયમોમાંથી તાત્કાલિક મુક્તિ આપવા વિનંતી કરી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય અને બંધારણીય દલીલ

ન્યાયાધીશ પી.એસ. નરસિંહા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે “યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા વિરુદ્ધ રોહિત નાથન” કેસમાં ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઉમેદવારને માત્ર તેના માતાપિતાના પગાર કે આર્થિક આવકના આધારે OBC ક્રીમી લેયરમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય નહીં. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ક્રીમી લેયરનું નિર્ધારણ કરતી વખતે માતાપિતાના પદ, હોદ્દા અને સામાજિક સ્થિતિનો પણ વિચાર કરવો અનિવાર્ય છે.

આ સાથે જ, અદાલતે ૨૦૦૪ ના એ સરકારી આદેશને રદબાતલ ઠેરવ્યો હતો, જેમાં જાહેર ક્ષેત્રના સાહસો (PSU), બેંકો અને ખાનગી ક્ષેત્રમાં કામ કરતા કર્મચારીઓના બાળકોને માત્ર આવકના આધારે ક્રીમી લેયરમાં મૂકવામાં આવતા હતા, જ્યારે સરકારી કર્મચારીઓના બાળકોને તેમના પદના આધારે મુક્તિ અપાતી હતી. કોર્ટે આ ભેદભાવને બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪ અને ૧૬ હેઠળ ગેરંટી આપવામાં આવેલા સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું.

કેન્દ્ર સરકારની વહીવટી ચિંતાઓ અને મુકદ્દમાનો ભય

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણય સામે કેન્દ્ર સરકારે પોતાની ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ ચુકાદાને તાત્કાલિક અથવા પાછલી અસરથી લાગુ કરવાથી દેશના વહીવટી તંત્રમાં મોટો અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાઈ શકે છે.

સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષા ૨૦૨૫ ના આખરી પરિણામો ૬ માર્ચે જાહેર થઈ ચૂક્યા છે. હવે જો નવા નિયમો લાગુ કરવામાં આવે તો સફળ ઉમેદવારોની સેવા ફાળવણી, કેડર વિતરણ, તાલીમ અને સમગ્ર વહીવટી માળખું ખોરવાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, ૨૦૧૬ થી અત્યાર સુધીમાં કેન્દ્ર સરકાર, રેલ્વે, બેંકો, અર્ધલશ્કરી દળો અને યુનિવર્સિટીઓમાં આશરે ૩.૭ લાખ OBC ઉમેદવારોની નિમણૂક થઈ ચૂકી છે. જો અદાલતી નિર્ણય પાછલી અસરથી અમલી બનશે, તો દેશભરમાં હજારો કાનૂની વિવાદો અને નવી અરજીઓનો પૂરો આવશે.

સરકારી અને ખાનગી પદોની સમકક્ષતા નક્કી કરવામાં લાગશે સમય

કેન્દ્ર સરકારે અદાલતને જણાવ્યું છે કે ખાનગી ક્ષેત્ર, રાજ્ય સરકારો અને જાહેર ક્ષેત્રના વિવિધ હોદ્દાઓને કેન્દ્ર સરકારના પદોની સમકક્ષ ગણવા માટે મોટી સંસ્થાકીય પ્રક્રિયા હાથ ધરવી પડશે. રાજ્યો અને વિવિધ સંસ્થાઓ સાથે વાટાઘાટો કરીને નવા માપદંડો ઘડવામાં આશરે બે વર્ષ જેટલો લાંબો સમય લાગી શકે છે. તેથી તાત્કાલિક ધોરણે આ સુધારાઓ લાગુ કરવા વ્યાવહારિક રીતે શક્ય નથી.

“વધુ આવક ધરાવતા ધનિકો પણ અનામતનો લાભ લેશે”

કેન્દ્ર સરકારની સૌથી મહત્વની દલીલ એ છે કે માત્ર પદને આધાર બનાવવાથી આર્થિક રીતે સક્ષમ લોકોને અન્યાયી લાભ મળી શકે છે. જો આવકની મર્યાદા દૂર કરીને માત્ર સરકારી પદને જ આધાર બનાવવામાં આવે તો વાર્ષિક ₹૧ કરોડથી વધુ કમાણી કરતા ધનિક માતાપિતાના બાળકો પણ નોન-ક્રીમી લેયરમાં આવી જશે. આનાથી ખરેખર વંચિત, આર્થિક રીતે નબળા અને સંસાધન-વિહોણા OBC ઉમેદવારોના હક પર તરાપ વાગશે.

ખાસ બેન્ચની રચના માટે સમંતિ

કેન્દ્ર સરકારની આ ગંભીર રજૂઆતો બાદ મુખ્ય ન્યાયાધીશે આ મામલાને ગંભીરતાથી લીધો છે. સરકારે વિનંતી કરી હતી કે આ અરજીની સુનાવણી મૂળ નિર્ણય આપનાર બેન્ચ સમક્ષ જ રાખવામાં આવે. આ વિનંતીને સ્વીકારીને મુખ્ય ન્યાયાધીશે ટૂંક સમયમાં જ એક વિશેષ બેન્ચની રચના કરીને આ મામલે ઝડપી સુનાવણી હાથ ધરવાની ખાતરી આપી છે.

ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકારે ‘ઉત્તર પ્રદેશ માતા-પિતા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોનું ભરણપોષણ તથા કલ્યાણ નિયમો-2014’ માં સુધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

આ સુધારા બાદ જો સંતાનો કે વારસદારો પોતાના વૃદ્ધ માતા-પિતાની સંભાળ નહીં રાખે અથવા તેમનો આદર નહીં કરે, તો માતા-પિતા તેમને પોતાની માલિકીની સંપત્તિમાંથી બેદખલ (બહાર) કરી શકશે. 

જો કોઈ વરિષ્ઠ નાગરિક વ્યક્તિગત રીતે ઉપસ્થિત રહીને પોતાની ફરિયાદ નોંધાવવામાં અસમર્થ હોય, તો તેમને જરૂરી સહાયતા અને કાનૂની મદદ પૂરી પાડવા માટે સરકાર ટૂંક સમયમાં એક વિશેષ ટોલ-ફ્રી નંબર જારી કરશે.

યુપી કેબિનેટ દ્વારા કરવામાં આવેલા તાજેતરમાં સુધારા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના કલ્યાણ માટેની યોજનાઓ અંતર્ગત આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે, જેથી વૃદ્ધોને ઘરે બેઠા મદદ મેળવવામાં 
સરળતા રહે.

તહેવારોની મોસમ નજીક આવી રહી છે. આ સમય દરમિયાન લાખો ભારતીય પરિવારો માટે ડુંગળીના વધતા ભાવોને અવગણવા મુશ્કેલ જ નહીં પણ અશક્ય પણ છે. દેશવ્યાપી ડુંગળીના ભાવ વધારાને રોકવા માટે સરકારે ખાસ રેલ્વે રેક દ્વારા તેના રિઝર્વ સ્ટોકને એવા શહેરોમાં પરિવહન કરવાનું શરૂ કર્યું છે જ્યાં ગ્રાહકો વધુ ભાવ ચૂકવી રહ્યા છે. સરકારે આ કામગીરીને “કાંદા એક્સપ્રેસ” નામ આપ્યું છે.

આવી રહી છે કાંદા એક્સપ્રેસ
ગ્રાહક બાબતોના સચિવ નિધિ ખરેના જણાવ્યા અનુસાર, શરૂઆતમાં ડુંગળી દેશના પાંચ મુખ્ય ઉચ્ચ વપરાશવાળા શહેરોમાં મોકલવામાં આવી રહી છે. જ્યાં તે ₹35 પ્રતિ કિલોગ્રામના ડિસ્કાઉન્ટ દરે વેચવામાં આવશે. હાલમાં “કાંદા એક્સપ્રેસ” પર લોડ કરવામાં આવી રહેલા કન્સાઇન્મેન્ટ બુધવાર, 26 ઓગસ્ટ સુધીમાં નિર્ધારિત બજારોમાં પહોંચવાની અપેક્ષા છે.

‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ના પ્રથમ તબક્કામાં પાંચ મુખ્ય શહેરો
દિલ્હી (દિલ્હી / NCR)
ચેન્નાઈ (ચેન્નાઈ)
મદુરાઈ (મદુરાઈ)
એર્નાકુલમ / કોચી)
ગુવાહાટી (ગુવાહાટી)
ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર આ શહેરોમાં ડુંગળીના છૂટક ભાવ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયા છે. વિભાગનું કહેવું છે કે બુધવાર સુધીમાં ટ્રેનો આ શહેરોમાં પહોંચી જશે, ત્યારબાદ બજારની જરૂરિયાતોને આધારે કોલકાતા અને લખનૌ જેવા અન્ય સ્થળોને યાદીમાં ઉમેરવામાં આવશે.

ડુંગળી ક્યાંથી મળશે? 35 રૂપિયા પ્રતિ કિલો?

બજાર ભાવોને નિયંત્રિત કરવા માટે, બફર સ્ટોકમાંથી પાછી ખેંચાયેલી આ ડુંગળી, મુખ્યત્વે બે સહકારી મંડળીઓના મોબાઇલ વાન અને આઉટલેટ્સ દ્વારા છૂટક સ્તરે ગ્રાહકોને વેચવામાં આવશે:

NCCF (નેશનલ કોઓપરેટિવ કન્ઝ્યુમર્સ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા)

NAFED (નેશનલ એગ્રીકલ્ચરલ કોઓપરેટિવ માર્કેટિંગ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા)

સરકાર ડુંગળી 35 રૂપિયા પ્રતિ કિલો કેમ વેચી રહી છે?

કેન્દ્ર સરકારનો આ નિર્ણય દેશભરમાં ડુંગળીના ભાવમાં તીવ્ર વધારા બાદ આવ્યો છે. 24 ઓગસ્ટ, સોમવારના રોજ, દેશભરમાં ડુંગળીનો સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹43.53 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર પહોંચી ગયો, જે ગયા વર્ષે ₹27.37 હતો. આ ગયા વર્ષે ભાવમાં 59% નો વધારો દર્શાવે છે.

સરેરાશ જથ્થાબંધ ભાવ પણ વાર્ષિક ધોરણે 68% વધીને ₹35.58 પ્રતિ કિલોગ્રામ થયો. દિલ્હી અને ચેન્નાઈ જેવા કેટલાક મુખ્ય શહેરોના છૂટક બજારોમાં, ડુંગળી ₹55 થી ₹65 પ્રતિ કિલોગ્રામના ભાવે વેચાઈ રહી છે. કોલકાતામાં પણ, ભાવ ₹53 પ્રતિ કિલોગ્રામ છે.

ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં તહેવારોની માંગ અને હવામાન પરિસ્થિતિઓને કારણે ભાવમાં થયેલા વધારાને ઘટાડવા માટે, સરકાર પાસે 1.21 લાખ ટન ડુંગળીનો બફર સ્ટોક છે, જે તબક્કાવાર બહાર પાડવામાં આવી રહ્યો છે.