હિન્દુ ધર્મમાં પૂજા-પાઠની સાથે ઘરમાં ધુપ કરવાનું પણ વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ધુપ કરવાથી ઘરમાં સુગંધિત વાતાવરણ સર્જાય છે અને સકારાત્મકતાનો અનુભવ થાય છે. વાસ્તુ નિષ્ણાત પ્રણામી શર્માએ પોતાના ઇન્સ્ટાગ્રામ પર શેર કરેલા એક વીડિયોમાં ઘરમાં ધુપ કરવાની રીત, તેમાં ઉપયોગમાં લેવાતી સામગ્રી અને યોગ્ય સમય વિશે માહિતી આપી છે. ચાલો જાણીએ કે પરંપરાગત રીતે ધુપ કેવી રીતે કરવામાં આવે છે.
ધુપ કરવા માટે કઈ સામગ્રીની જરૂર પડે?
વાસ્તુ નિષ્ણાતના જણાવ્યા અનુસાર, ઘરમાં ધુપ કરવા માટે કેટલીક પરંપરાગત સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેમાં ગાયના છાણાંથી બનેલું છાણું, ઘી, ગુગળ ધૂપ, લવિંગ, એલચીના દાણા, સરસવ, કપૂર અને લોબાનનો સમાવેશ થાય છે.
આ સામગ્રીનો ઉપયોગ તેની સુગંધ અને ધાર્મિક પરંપરાને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવે છે. જોકે, ધુપ કરવાથી ઘરની નકારાત્મક ઊર્જા દૂર થાય છે તેવો દાવો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત થયો નથી.
ઘરમાં ધુપ કરવાની યોગ્ય રીત
ધુપ કરવા માટે સૌપ્રથમ ગાયના છાણામાંથી બનેલા છાણાને સાવધાનીપૂર્વક સળગાવવામાં આવે છે. જ્યારે તે બરાબર સળગવા લાગે, ત્યારે તેને માટીની ધૂપદાની અથવા યોગ્ય અગ્નિપ્રતિરોધક પાત્રમાં મૂકવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ તેમાં થોડું ઘી ઉમેરવામાં આવે છે. પછી બે લવિંગ, ત્રણથી ચાર એલચીના દાણા અને સાતથી આઠ સરસવના દાણા નાખવામાં આવે છે. ત્યારબાદ કપૂરની એક ગોળીને નાના ટુકડામાં તોડીને ઉમેરવામાં આવે છે. અંતે થોડી માત્રામાં ગુગળ ધૂપ અને લોબાન નાખવામાં આવે છે. આ સામગ્રી સળગવાથી સુગંધિત ધુમાડો નીકળે છે.
ધુપની શરૂઆત ક્યાંથી કરવી?
વાસ્તુ નિષ્ણાતના જણાવ્યા અનુસાર, પરંપરાગત રીતે ધુપની શરૂઆત ઘરના મંદિર અથવા પૂજાસ્થળથી કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ધૂપદાનીને ઘરના અન્ય રૂમોમાં લઈ જવામાં આવે છે. અંતે મુખ્ય દરવાજા પાસે થોડો સમય રાખવાની પરંપરા પણ છે.
ધુપ કરતી વખતે ઘરના શૌચાલય અને સ્નાનગૃહના દરવાજા બંધ રાખવાની સલાહ પણ કેટલીક પરંપરાઓમાં આપવામાં આવે છે. જોકે, ધુમાડો એક જગ્યાએ એકત્ર ન થાય તે માટે ઘરમાં યોગ્ય હવાની અવરજવર જાળવવી વધુ જરૂરી છે.
પરંપરાગત રીતે માટીની ધૂપદાનીને પસંદ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત પિત્તળની ધૂપદાની અથવા ગરમી સહન કરી શકે તેવું લોખંડનું પાત્ર પણ વાપરી શકાય છે. પાત્ર મજબૂત અને સ્થિર હોવું જોઈએ, જેથી તે ઊંધું ન પડે.
ધુપ કરવાનો શુભ સમય કયો છે?
વાસ્તુ નિષ્ણાત પ્રણામી શર્મા અનુસાર, સૂર્યાસ્ત પછીનો સંધ્યાકાળ ધુપ કરવા માટે શુભ માનવામાં આવે છે. આ સમયે લોકો પૂજા-પાઠ કર્યા પછી ધુપ કરવાની પરંપરા અનુસરે છે.
પરંતુ ધુપના ધુમાડાથી આંખો અને શ્વસનતંત્રમાં બળતરા થઈ શકે છે. તેથી ધુમાડો વધુ થાય તો બારી-બારણાં ખોલીને હવાની અવરજવર વધારવી. અસ્થમા અથવા શ્વાસની તકલીફ ધરાવતા લોકોની આસપાસ ધુપ કરવાનું ટાળવું. ધૂપદાનીને ક્યારેય આગ સાથે એકલી ન છોડવી અને રાખ સંપૂર્ણપણે ઠંડી થાય તેની ખાતરી કરવી.
