વેનેઝુએલાની સરકારે જણાવ્યું છે કે રવિવારે સાંજે આવેલા 7.2 અને 7.5 ની તીવ્રતાના ભૂકંપ બાદ બચાવ કાર્યકરો તૂટી પડેલી ઇમારતો શોધી રહ્યા છે અને કટોકટી ટીમો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં છે.
કરાકાસ: બુધવારે સાંજે આવેલા વેનેઝુએલામાં આવેલા બે શક્તિશાળી ભૂકંપમાં અત્યાર સુધીમાં બત્રીસ લોકોના મોતની પુષ્ટિ થઈ છે. સરકારે ઓછામાં ઓછા 700 ઘાયલ થયાના અહેવાલ આપ્યા છે. ભૂકંપથી દેશના ઘણા ભાગોમાં ભારે વિનાશ થયો છે. કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝે કટોકટીની સ્થિતિ જાહેર કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે મૃત્યુઆંક વધી શકે છે. કેટલીક એજન્સીઓએ મૃત્યુઆંક 100,000 સુધી પહોંચવાની આગાહી કરી છે. આ વિનાશ બાદ, વેનેઝુએલામાં વિનાશના સાચા કારણ વિશે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
વેનેઝુએલામાં ભૂકંપ તેના ભૌગોલિક સ્થાનને કારણે છે. વેનેઝુએલા એવા વિસ્તારમાં આવેલું છે જ્યાં ભૂકંપનું જોખમ હંમેશા ઊંચું રહે છે. હકીકતમાં, બે ટેક્ટોનિક પ્લેટો – કેરેબિયન અને દક્ષિણ અમેરિકન – અહીં મળે છે. આ સ્થાનને કારણે, વેનેઝુએલા હંમેશા ભૂકંપનું જોખમ વધારે છે. બુધવારે સાંજે, આ પ્રદેશમાં પણ કંઈક આવું જ બન્યું, જેના કારણે વિનાશ થયો.
બુધવારે આવેલા ભૂકંપનું કારણ શું હતું?
યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે (યુએસજીએસ) અનુસાર, બુધવારે સાંજે વેનેઝુએલામાં આવેલા બે 7 થી વધુ તીવ્રતાના ભૂકંપમાંથી બીજો અને વધુ શક્તિશાળી ભૂકંપ આ પ્લેટો (કેરેબિયન અને દક્ષિણ અમેરિકન ટેક્ટોનિક પ્લેટો) ની સીમા નજીક છીછરા સ્ટ્રાઇક-સ્લિપ ફોલ્ટિંગને કારણે થયો હતો.
બુધવારના ભૂકંપનું કારણ બનેલ સ્ટ્રાઇક-સ્લિપ ફોલ્ટિંગ ત્યારે થાય છે જ્યારે ફોલ્ટ્સ, એટલે કે, પ્લેટો વચ્ચે તિરાડો, આડી રીતે ખસે છે. જ્યારે આ હિલચાલ તીવ્ર બને છે, ત્યારે ભૂકંપ આવે છે. બુધવારે સાંજે આવેલા 7.1 થી વધુ તીવ્રતાના ભૂકંપ પછી, વેનેઝુએલામાં 7.5 ની તીવ્રતાનો વધુ મજબૂત ભૂકંપ આવ્યો.
ડબલ ભૂકંપ ભાગ્યે જ આવે છે.
યુએસજીએસ રિપોર્ટ જણાવે છે કે જ્યારે તેમને સામાન્ય રીતે નકશા પર બિંદુઓ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, ત્યારે આ કદના ભૂકંપને મોટા ફોલ્ટ સાથે સરકતા તરીકે વર્ણવવા વધુ સચોટ છે. વેનેઝુએલાના ડબલેટ ભૂકંપ એક જટિલ, ભંગાણ જેવી ક્રિયાપ્રતિક્રિયા પ્રક્રિયા દર્શાવે છે, જેના કારણે આફ્ટરશોક્સ (આફ્ટરશોક્સ) થવાની શક્યતા છે.
વેનેઝુએલામાં એક મિનિટથી ઓછા સમયમાં બે ભૂકંપ આવ્યા હતા, જેમાં બીજો ભૂકંપ વધુ શક્તિશાળી હતો. આને “ભૂકંપ ડબલેટ” તરીકે ઓળખાતી એક દુર્લભ ભૂકંપની ઘટના માનવામાં આવે છે. એક જ ફોલ્ટ પર અથવા બે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા ફોલ્ટ પર થોડી સેકંડમાં સમાન તીવ્રતાના બે મોટા ભૂકંપ આવે છે ત્યારે ભૂકંપ ડબલેટ થાય છે.
ડબલેટ ખતરનાક છે.
સામાન્ય ભૂકંપ ક્રમમાં, એક શક્તિશાળી મુખ્ય ભૂકંપ પછી ઘણા નબળા આફ્ટરશોક્સ આવે છે, જે સામાન્ય રીતે વિશ્વભરમાં અનુભવાય છે. તેનાથી વિપરીત, ડબલેટમાં, બીજો ભૂકંપ પહેલા કરતા વધુ ખતરનાક હોય છે, જે નોંધપાત્ર વિનાશનું કારણ બને છે. આ વેનેઝુએલામાં સ્પષ્ટ છે.
વેનેઝુએલામાં આવેલા ભૂકંપે ખાસ કરીને રાજધાની કારાકાસને અસર કરી હતી. ઘણી ઊંચી ઇમારતો ધરાશાયી થઈ હતી, અને મુખ્ય એરપોર્ટ બંધ કરવું પડ્યું હતું. કાટમાળના વિશાળ ઢગલા બન્યા છે. આ ભૂકંપને દૂર કરવામાં ઘણો સમય લાગશે, અને આગામી દિવસોમાં નુકસાનની હદ સ્પષ્ટ થઈ જશે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) નો અંદાજ છે કે મૃત્યુઆંક 10,000 થી 100,000 ની વચ્ચે છે. સંસ્થાએ જણાવ્યું છે કે વિનાશના પ્રમાણને કારણે, આગામી દિવસોમાં કાટમાળ સાફ કરવામાં આવતા મૃત્યુઆંક ઝડપથી વધી શકે છે.
