ભાઈબીજનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને લાગણીનું પ્રતીક છે. આ દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈને તિલક કરીને તેના સારા સ્વાસ્થ્ય, સફળતા અને લાંબા આયુષ્યની કામના કરે છે. જોકે, તિલક કરવાની આ પરંપરામાં કેટલીક ખાસ બાબતોનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. તમે ઘણીવાર જોયું હશે કે તિલક કરતા પહેલાં ભાઈના માથે રૂમાલ રાખવામાં આવે છે અથવા ભાઈ પોતે જ માથા પર હાથ રાખે છે. આ પાછળ ધાર્મિક માન્યતા અને પરંપરા જોડાયેલી છે. આવો જાણીએ ભાઈબીજ પર તિલક કરવાની રીત, તેનું મહત્વ અને શુભ મુહૂર્ત વિશે.
તિલક કરતી વખતે ભાઈના માથે રૂમાલ કે કપડું કેમ રાખવામાં આવે છે?
હિંદુ ધર્મમાં કપાળ પર તિલક કરવાનું ખાસ મહત્વ માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે બે ભ્રમરની વચ્ચે એટલે કે કપાળના મધ્ય ભાગમાં તિલક કરવામાં આવે છે. આધ્યાત્મિક માન્યતા પ્રમાણે આ સ્થાનને આજ્ઞા ચક્ર કહેવામાં આવે છે. તેને એકાગ્રતા, ચેતના અને આંતરિક શક્તિ સાથે જોડવામાં આવે છે.એવી માન્યતા છે કે તિલક કરતી વખતે માથા પર હાથ કે કપડું રાખવાથી શરીરની ઊર્જા સંતુલિત રહે છે. આ જ કારણ છે કે ભાઈબીજ પર બહેન જ્યારે ભાઈને તિલક કરે છે ત્યારે તેના માથા પર રૂમાલ કે કપડું રાખવામાં આવે છે. કેટલાક પરિવારોમાં ભાઈ પોતે પણ માથા પર હાથ રાખે છે. આ પરંપરા પેઢી દર પેઢી ચાલી આવે છે અને તેને શુભ માનવામાં આવે છે.
ભાઈબીજ પર કઈ આંગળીથી કરવું જોઈએ તિલક?
ભાઈબીજના દિવસે ભાઈને તિલક કરતી વખતે અંગૂઠાનો ઉપયોગ કરવાની પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે અંગૂઠાથી કરવામાં આવતું તિલક ભાઈની સફળતા, સન્માન અને વિજયનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.જૂના સમયમાં જ્યારે રાજાઓ અને યોદ્ધાઓ યુદ્ધ માટે જતા હતા ત્યારે તેમના કપાળ પર વિજય તિલક કરવામાં આવતું હતું. આ તિલક તેમની જીત અને સફળતાની કામના સાથે જોડાયેલું હતું. પરંપરા પ્રમાણે આવા વિજય તિલક માટે પણ અંગૂઠાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. તેથી ભાઈબીજના દિવસે પણ બહેનો ભાઈના કપાળ પર અંગૂઠાથી તિલક કરે છે.
ભાઈને તિલક કરવા માટે બે શુભ મુહૂર્ત
આ વર્ષે ભાઈબીજના દિવસે ભાઈને તિલક કરવા માટે બે શુભ સમય જણાવવામાં આવ્યા છે. પહેલો શુભ સમય સવારે 6 વાગ્યે 40 મિનિટથી શરૂ થઈને સવારે 11 વાગ્યે 38 મિનિટ સુધી રહેશે. આ સમય દરમિયાન સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ પણ રહેશે.આ ઉપરાંત બપોરે 1 વાગ્યે 10 મિનિટથી લઈને 3 વાગ્યે 20 મિનિટ સુધી બીજો શુભ સમય રહેશે. બહેનો પોતાની અનુકૂળતા પ્રમાણે આ બંનેમાંથી કોઈ પણ સમયે ભાઈને તિલક કરી શકે છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે શુભ સમયે કરવામાં આવતી પૂજા અને તિલકથી પરિવારમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે.
ભાઈબીજ 2026ની તિથિ અને શુભ સમય
વર્ષ 2026માં ભાઈબીજનો તહેવાર 11 નવેમ્બર, બુધવારના રોજ મનાવવામાં આવે છે. કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દ્વિતીયા તિથિ 10 નવેમ્બરના રોજ બપોરે 2 વાગ્યે શરૂ થઈ હતી, જે 11 નવેમ્બરના રોજ બપોરે 3 વાગ્યે 53 મિનિટે પૂર્ણ થશે.આ દિવસે બહેનો સવારે અને બપોરે જણાવેલા શુભ મુહૂર્તમાં ભાઈને તિલક કરી શકશે. તહેવારના દિવસે બહેનો ભાઈને તિલક કર્યા બાદ આરતી ઉતારે છે અને તેના સુખી જીવનની પ્રાર્થના કરે છે. ભાઈ પણ બહેનને ભેટ આપીને તેની ખુશી અને સુરક્ષાની જવાબદારી નિભાવવાનો સંકલ્પ કરે છે.ભાઈબીજ માત્ર તિલક કરવાનો તહેવાર નથી, પરંતુ ભાઈ-બહેન વચ્ચેના અતૂટ પ્રેમ અને વિશ્વાસને વ્યક્ત કરવાનો દિવસ પણ છે.
