મહારાષ્ટ્રના નાશિક જિલ્લામાં સતત ઘટી રહેલા ડુંગળીના ભાવને કારણે ખેડૂતો ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. બજારોમાં મળતા અત્યંત ઓછા ભાવથી નારાજ ખેડૂતોએ વિરોધ કર્યો અને રસ્તા પર ડુંગળી ફેંકી દીધી. ગુસ્સે ભરાયેલા ખેડૂતો કહે છે કે તેમને તેમના ઉત્પાદનનો પડતર ભાવ પણ મળી રહ્યો નથી, જેના કારણે આર્થિક પરિસ્થિતિ વધુ કથળી રહી છે.
નાસિક સહિત મહારાષ્ટ્રના અનેક જિલ્લાઓમાં સતત ઘટી રહેલા ડુંગળીના ભાવે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ વધારી દીધી છે. બજારોમાં મળતા અત્યંત ઓછા ભાવથી નારાજ ખેડૂતોએ વિરોધમાં રસ્તા પર ડુંગળી ફેંકી દીધી. ખેડૂતો કહે છે કે તેમને તેમના ઉત્પાદનનો પડતર ભાવ પણ મળી રહ્યો નથી, જેના કારણે નાણાકીય કટોકટી અને દેવાનો બોજ વધી રહ્યો છે.
બજારના ડેટા અનુસાર, ડુંગળીનો લઘુત્તમ ભાવ ઘટીને ₹300-₹400 પ્રતિ ક્વિન્ટલ થઈ ગયો છે, જ્યારે સરેરાશ ભાવ ₹800-₹1000 પ્રતિ ક્વિન્ટલની વચ્ચે રહે છે. દરમિયાન, નાના કદના “ગુલ્ટી” ડુંગળીના ભાવ ઘટીને માત્ર ₹1 પ્રતિ કિલો થઈ ગયા છે. ખેડૂતો કહે છે કે આટલા ઓછા ભાવે પોતાનું ઉત્પાદન વેચવાથી તેમના ખેતી ખર્ચને પણ પૂર્ણ કરવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ડુંગળી ઉત્પાદક સંગઠનના સ્થાપક પ્રમુખ ભરત દિઘોલેના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી ડુંગળીના ભાવ સતત ઘટી રહ્યા છે, જ્યારે બીજ, ખાતર, જંતુનાશક દવા, મજૂરી, સિંચાઈ, વીજળી, પરિવહન અને સંગ્રહના ખર્ચમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. તેમણે કહ્યું કે વધતા ખર્ચ અને ઘટતા બજાર ભાવથી ખેડૂતોની આવક પર ભારે અસર પડી છે.
ખેડૂતોની દુર્દશાનું ઉદાહરણ આપતા ભરત દિઘોલે બે દિવસ પહેલા સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે બીડ જિલ્લાના નેકનુર ગામના એક ખેડૂત 41 બોરી ડુંગળી લઈને સોલાપુર બજારમાં પહોંચ્યા હતા, પરંતુ તેમાંથી માત્ર 20 બોરી જ વેચી શક્યા હતા. મજૂરી, કમિશન, બજાર ફી અને પરિવહન ખર્ચ બાદ કર્યા પછી, ખેડૂત પાસે ફક્ત ₹519 બચ્યા હતા. આ ઘટનાએ ખેડૂતોની કઠોર પરિસ્થિતિને ઉજાગર કરી.
નાસિક જિલ્લાની સતાના કૃષિ ઉત્પાદન બજાર સમિતિમાં, એક ખેડૂતને તેના ડુંગળીના પાક માટે પ્રતિ ક્વિન્ટલ માત્ર 50 રૂપિયા અથવા પ્રતિ કિલોગ્રામ 50 પૈસા મળ્યા. આ નીચા ભાવથી વ્યથિત થઈને ખેડૂતે બજાર પરિસરમાં આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો. આ ઘટનાથી ખેડૂતોમાં ભારે રોષ ફેલાયો.
છત્રપતિ સંભાજીનગર જિલ્લાના વૈજાપુર કૃષિ ઉત્પાદન બજાર સમિતિમાં ખેડૂતોએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું અને ડુંગળીની હરાજી અટકાવી દીધી. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સતત નુકસાનને કારણે ખેતી મુશ્કેલ બની રહી છે.
મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ડુંગળી ઉત્પાદક સંગઠને રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારોને અનેક માંગણીઓ કરી છે. તેમણે ડુંગળી ઉગાડનારાઓ માટે પ્રતિ ક્વિન્ટલ 1500 રૂપિયા સબસિડી, ડુંગળીની નિકાસ પરના નિયંત્રણો દૂર કરવા અને બજાર બજારમાં વસૂલવામાં આવતા ઉચ્ચ કમિશન પર નિયંત્રણની માંગ કરી છે. ખેડૂતોને સીધા બજારમાં વેચવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ અને ડુંગળી માટે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) જાહેર કરવા જોઈએ. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે MSP લાગુ કરવાથી તેમને ઓછામાં ઓછા તેમના ઉત્પાદન ખર્ચ અનુસાર વાજબી ભાવ મળશે.
ભરત દિઘોલે મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસને આ મામલે વ્યક્તિગત રીતે હસ્તક્ષેપ કરવાની અપીલ કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે જો સરકાર તાત્કાલિક રાહત નહીં આપે તો હજારો ખેડૂતોને આર્થિક નુકસાનનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ડુંગળી ઉત્પાદક સંગઠને ચેતવણી આપી છે કે જો સરકાર ટૂંક સમયમાં રાહત પેકેજ અને જરૂરી પગલાં જાહેર નહીં કરે તો રાજ્યભરમાં મોટું આંદોલન શરૂ કરવામાં આવશે. ખેડૂતો કહે છે કે તેઓ લાંબા સમયથી નુકસાન સહન કરી રહ્યા છે અને હવે તેમની પાસે વિરોધ કરવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી.
