કેન્સરની દવાઓના મોંઘા ભાવોને લઇને સુપ્રીમ કોર્ટે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું હતું, સુપ્રીમે કહ્યું હતું કે આ તો દર્દીઓ પાસેથી ધોળા દિવસે થતી ઉઘાડી લૂંટ છે. કેન્સર સામેની એક દવા રિટેલર્સને ૨૭૦૦ રૂપિયામાં પુરી પડાય છે જ્યારે તેનો વેચાણભાવ એટલે કે એમઆરપી ૨૭,૦૦૦ રૂપિયા છે. દર્દીઓને ખુલ્લેઆમ ફાર્મા કંપનીઓ અને વેચાણકર્તાઓ દ્વારા લૂંટવામાં આવી રહ્યા છે. આશ્ચર્યની વાત છે કે આ મુદ્દે કાર્યવાહી કરવાના બદલે પ્રશાસન મૌન છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ વિક્રમનાથ અને સંદીપ મેહતાની બેંચ સમક્ષ બે અરજીઓ સુનાવણી માટે આવી હતી, આ અરજીઓમાં એવી માગ કરવામાં આવી હતી કે દવાઓના ભાવ પર આકરી રીતે કન્ટ્રોલ રાખવા માટે પ્રશાસનને આદેશ આપવામાં આવે, આ ઉપરાંત પણ દવાઓ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. રજુ કરાયેલા પુરાવાઓ પર ધ્યાન જતા સુપ્રીમે આઘાત વ્યક્ત કર્યો હતો. સુપ્રીમે કહ્યું હતું કે કેન્સરને ઠીક કરવા માટે જરૂરી દવાઓ રિટેલરને અપાય છે તેના દસગણા વધુ ભાવથી દર્દીઓને વેચાય છે. આ દવાની પ્રાઇસ ટુ રિટેલર (પીટીઆર) ૨૭૦૦ હતી જ્યારે તેની એમઆરપી એટલે કે વેચાણ ભાવ રૂ. ૨૭૦૦૦ છે. સુપ્રીમે વધુ આકરા શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે દવાનો ભાવ ૧૦ ગણો વધુ છે, આ ખંડણી નથી તો શું છે? લોકો સારવાર લેવા માટે પોતાના ઘર, ઘરેણા વેચવા મજબુર થતા હોય છે. આટલી મોંઘી દવાઓ દર્દીઓ સાથે ધોળા દિવસે થતી લૂંટ છે.

દર્દીઓની સાથે આ રીતે છેતરપિંડી કેમ ચલાવી લેવાય? આશ્ચર્યની વાત છે કે જે જવાબદાર અધિકારીઓ કે પ્રશાસને આ મુદ્દે કાર્યવાહી કરવી જોઇએ તે મૌન છે.
કેન્દ્ર સરકાર તરફથી હાજર એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ કે. એમ. નટરાજે કહ્યું હતું કે સરકાર આ અરજીને તેની વિરુદ્ધની હોવા તરીકે નહોતી લઇ રહી. ભાવ નક્કી કરવા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મામલો છે. આ મામલે હવે ૨૯મીએ વધુ સુનાવણી કરવામાં આવશે. સુપ્રીમે કેન્દ્ર સરકારની મફત સારવાર માટેની યોજના આયુષ્યમાન ભારત સ્કીમને લઇને પણ આકરા શબ્દો પ્રયોગ કર્યા હતા, સુપ્રીમે કહ્યું હતું કે જ્યારે કોઇ દર્દી આયુષ્યમાન ભારત યોજના હેઠળ સારવાર લે છે ત્યારે તેનો તમામ ખર્ચો કરદાતાઓ ચુકવતા હોય છે.
હોસ્પિટલો મોંઘાભાવે દવાઓ ખરીદે છે અને બાદમાં સરકાર પાસેથી મોટી રકમ વસુલે છે. આ રકમ કરદાતાઓની હોય છે. આ તો સ્પષ્ટ રીતે એક ફ્રોડનો કેસ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે હાલ આ મુદ્દે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી જવાબ માગ્યો છે.

જૂન-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન દેશભરમાં ડુંગળીના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો હતો. સરકારી આંકડા મુજબ, 1 જૂને ડુંગળીનો સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹29.50 પ્રતિ કિલો હતો.

20 સપ્ટેમ્બરે, તે વધીને ₹53.78 પ્રતિ કિલો થયો. આ માત્ર સાડા ત્રણ મહિનામાં ડુંગળીના ભાવમાં 82.3% નો મોટો વધારો દર્શાવે છે.

જથ્થાબંધ બજારોમાં વધારો વધુ સ્પષ્ટ હતો. 1 જૂને, ડુંગળીનો સરેરાશ જથ્થાબંધ ભાવ ₹22.60 પ્રતિ કિલો હતો. 10 સપ્ટેમ્બરે, તે વધીને ₹46.20 થયો, અને પછી 17 સપ્ટેમ્બરે ₹45.68 પર પહોંચ્યો. જૂનની તુલનામાં, જથ્થાબંધ ડુંગળીના ભાવ લગભગ બમણા થઈ ગયા છે.

મહારાષ્ટ્રમાં ઉનાળુ પાક ખરાબ થવાને કારણે અને પુરવઠામાં ઘટાડો થવાને કારણે ભાવમાં વધારો થયો છે. કર્ણાટકથી પુરવઠો પણ ઘટ્યો છે. નવા ખરીફ પાકના આગમનમાં વિલંબને કારણે પણ બજારમાં ડુંગળીની અછત સર્જાઈ છે. જોકે, ભાવ ટૂંક સમયમાં ઘટવાની ધારણા છે.

ડુંગળીના ભાવ ઘટાડવા માટે સરકારના પગલાં અને તેની અસર

બફર સ્ટોકમાં રાહત: સરકાર ઓછી કિંમતે ખરીદેલી ડુંગળીનો સંગ્રહ કરે છે અને ભાવ વધતાં તેને સામાન્ય જનતાને રાહત આપવા માટે ₹35 પ્રતિ કિલો જેવા પોષણક્ષમ ભાવે બજારમાં મુક્ત કરે છે.

નિકાસ પ્રતિબંધો: દેશમાં અછતના સમયે, સરકાર દેશમાં અછતને રોકવા માટે ડુંગળીની નિકાસ પર કર અથવા પ્રતિબંધો લાદે છે.

સામાન્ય માણસ પર અસર: સરકાર દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા ડુંગળી ખિસ્સા પરનો બોજ અમુક અંશે ઓછો કરે છે, પરંતુ ઊંચા છૂટક ભાવો અને વારંવાર નીતિગત ફેરફારો સંપૂર્ણ રાહતને અટકાવે છે. વર્ષના આ સમય દરમિયાન ડુંગળીના ભાવ કેમ વધે છે?

દર વર્ષે ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચે ડુંગળીના ભાવ વધે છે. આ ત્રણ મુખ્ય કારણોને કારણે છે:

તહેવારોની મોસમ દરમિયાન માંગમાં વધારો: રક્ષા બંધન, ગણેશ ઉત્સવ અને આગામી તહેવારો વપરાશમાં વધારો કરે છે.

હવામાન અને લોજિસ્ટિક્સ: વરસાદ પુરવઠા શૃંખલાને વિક્ષેપિત કરે છે અને બજારોમાં માલના આગમનમાં વિલંબ કરે છે.

પાક ચક્ર: જૂના પાકનો સ્ટોક ઓછો થઈ રહ્યો છે, અને નવા ખરીફ પાકના આગમનને હજુ થોડો સમય બાકી છે. છેલ્લા નવ દિવસમાં દેશભરના બજારોમાં જથ્થાબંધ ડુંગળીના ભાવમાં 9%નો ઘટાડો થયો છે. આના કારણે આગામી દિવસોમાં છૂટક બજારમાં ભાવ નીચા આવી શકે છે.

જમ્મુના આરએસપુરા સરહદી વિસ્તારમાંથી એક એવી ઘટના સામે આવી છે જેણે સંબંધો અને માનવીય સંવેદનાઓને હચમચાવી દીધી છે. એક દીકરીનો મૃતદેહ એ જ ઘરની છત પરથી મળી આવ્યો હતો જ્યાં તે એક સમયે દુલ્હન બનીને આવી હતી. તેના મૃત્યુના સમાચાર સાંભળીને, તેના માતા-પિતા તેની દીકરીના જીવનના સૌથી પીડાદાયક સત્યનો સામનો કરવા માટે તેના સાસરિયાના ઘરે પહોંચ્યા.

પરિણીત મહિલાના મૃત્યુની પરિસ્થિતિઓ હજુ પણ સ્પષ્ટ નથી. જોકે, તેના માતા-પિતાએ તેના પતિ અને સાસરિયાઓ પર ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે. પરિવારનો દાવો છે કે તેમની દીકરી લગ્ન પછીથી જ દુર્વ્યવહારનો ભોગ બની રહી હતી. માતા-પિતાનો આરોપ છે કે તેના મૃત્યુ માટે તેનો પતિ જવાબદાર હતો.
તેણીની દીકરીના મૃત્યુથી પરિવાર એટલો બધો દુઃખી થયો હતો કે તેમનો ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો હતો. માતા-પિતાએ પુત્રીને લગ્ન સમયે આપેલા દહેજ અને અન્ય સામાન એકઠા કર્યા અને તેમના સાસરિયાના ઘરના આંગણામાં આગ લગાવી દીધી. ત્યારબાદ જે બન્યું તેનાથી સમગ્ર વિસ્તાર ભાવનાત્મક રીતે હચમચી ગયો.

ત્યારબાદ માતા-પિતાએ તેમની દીકરીના અંતિમ સંસ્કાર તે જ આંગણામાં કર્યા જ્યાં તેની ડોલી આવી હતી.
ત્યારબાદ માતા-પિતાએ તેમના સાસરિયાના ઘરના એ જ આંગણામાં તેમની પુત્રીના અંતિમ સંસ્કાર કર્યા. એક તરફ દહેજ સળગી રહ્યું હતું, અને બીજી તરફ પુત્રીની ચિતા… આ ક્ષણ કદાચ પરિવાર માટે તેમના જીવનની સૌથી મુશ્કેલ ક્ષણોમાંની એક હતી.

ઘટનાની માહિતી મળતાં, પોલીસ ઘટનાસ્થળે પહોંચી અને તપાસ શરૂ કરી. તેઓએ ઘટનાસ્થળનું નિરીક્ષણ કર્યું અને મૃત્યુના તમામ પાસાઓની તપાસ કરી રહી છે. મહિલાના મૃત્યુનું સાચું કારણ પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ પછી જ સ્પષ્ટ થશે.

હાલમાં, મહિલાના માતાપિતા દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપોની પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. પોલીસ મહિલાના મૃત્યુના સંજોગો નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. શું તે અકસ્માત હતો, આત્મહત્યા હતી કે પછી કોઈ ગુનાહિત હેતુ હતો? આ પ્રશ્નોના જવાબ તપાસ પૂર્ણ થયા પછી જ મળશે. જો કે, આ ઘટનાએ એક પરિવારને તેમની પુત્રી છીનવી લીધી અને ઘણા પ્રશ્નો છોડી દીધા, જેના જવાબો હવે પોલીસ તપાસ અને પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ દ્વારા રાહ જોવાઈ રહ્યા છે.

૨૦૨૫માં હાથ ધરાયેલા સૌપ્રથમ જિલ્લા-સ્તરીય સમયાંતરે શ્રમ બળ સર્વે (PLFS) માં જાણવા મળ્યું હતું કે દેશભરના લગભગ ૨૫૦ જિલ્લાઓમાં, ૧૫ થી ૨૯ વર્ષની વયના ૨૫ ટકાથી વધુ યુવાનો ઉત્પાદક કાર્યમાં રોકાયેલા નથી કે રોજગાર માટે શિક્ષણ કે તાલીમ લેતા નથી.

આંકડા મંત્રાલયે શુક્રવારે (૧૮ સપ્ટેમ્બર) આ સર્વેના પરિણામો જાહેર કર્યા, જેના આધારે આ અહેવાલ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. સર્વે મુજબ, બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, પંજાબ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોમાં લગભગ બે તૃતીયાંશ જિલ્લાઓમાં, યુવા વસ્તીનો એક ચતુર્થાંશ ભાગ NEET (રોજગાર, શિક્ષણ અથવા તાલીમમાં નહીં) શ્રેણીમાં આવે છે.

તેવી જ રીતે, આંધ્ર પ્રદેશ, ઓડિશા, આસામ અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યોના લગભગ અડધા જિલ્લાઓમાં, ૨૫ ટકા યુવા વસ્તી NEET શ્રેણીમાં આવે છે. મંત્રાલયનો અહેવાલ મુખ્ય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના લગભગ ૬૦૦ જિલ્લાઓને આવરી લે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, કેટલાક પડોશી જિલ્લાઓને એક જ સંસ્થા બનાવવા માટે જોડી દેવામાં આવ્યા છે.

સર્વે મુજબ, લગભગ 25 જિલ્લાઓમાં NEET યુવાનોનો હિસ્સો 10% કરતા ઓછો છે. આમાં છત્તીસગઢમાં કબીરધામ, રાજનાંદગાંવ અને ઉત્તર બસ્તર કાંકેર, હિમાચલ પ્રદેશમાં ચંબા, કેરળમાં એર્નાકુલમ અને મધ્ય પ્રદેશમાં મંડલાનો સમાવેશ થાય છે. ઓડિશાના નબરંગપુર જિલ્લામાં NEET દર સૌથી ઓછો 4.1% હતો.

NEET માં એવા લોકોનો સમાવેશ થાય છે જેઓ કોઈપણ શૈક્ષણિક સંસ્થામાં નોંધાયેલા નથી અને શ્રમ દળમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર નીકળી ગયા છે. મહિલાઓના કિસ્સામાં, આ પગાર વગરના ઘરકામ અથવા સંભાળ રાખવાની જવાબદારીઓ, અથવા યોગ્ય કામના અભાવે નોકરી શોધવાનું બંધ કરી દેવા જેવા કારણોસર હોઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, આમાં પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા અથવા તેમનો મફત સમય વિતાવતા લોકોનો સમાવેશ થઈ શકે છે. સર્વે દર્શાવે છે કે સર્વે કરાયેલા કુલ જિલ્લાઓમાંથી લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશમાં, યુવતીઓમાં NEET દર 25% થી વધુ છે. આ પગાર વગરના ઘરકામના ભારણ અને સમાજ દ્વારા મહિલાઓ પર મૂકવામાં આવેલી જવાબદારીઓને પ્રકાશિત કરે છે.

અગાઉ, નીતિ આયોગના તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે ભારતમાં ૧૫ થી ૨૯ વર્ષની વયના આશરે ૮.૭ કરોડ યુવાનો “ન તો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, ન તો કામ કરી રહ્યા છે, ન તો કોઈ તાલીમ મેળવી રહ્યા છે.” “૨૦૪૭ માં વિકસિત ભારત માટે કૌશલ્યનું પુનઃકલ્પના” શીર્ષક ધરાવતો આ અહેવાલ ૨૦૨૧ માં હાથ ધરાયેલા રાષ્ટ્રીય નમૂના સર્વેક્ષણના ૭૮મા રાઉન્ડના ડેટા પર આધારિત છે. કેન્દ્ર સરકારે પાછળથી સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ લોકોને “મોટા ભાગે બેરોજગાર ગણી શકાય નહીં.”

વધુમાં, માર્ચ ૨૦૨૬ માં, અઝીમ પ્રેમજી યુનિવર્સિટીના “સ્ટેટ ઓફ વર્કિંગ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬” અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે ૧૫ થી ૨૫ વર્ષની વયના આશરે ૪૦ ટકા યુવાનો બેરોજગાર હતા. અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે માત્ર ૭ ટકા સ્નાતકો એક વર્ષમાં કાયમી, પગારદાર નોકરી મેળવી શક્યા હતા.

બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP) ના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ માયાવતીએ સમાજવાદી પાર્ટીના PDA રથ પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. BSP પ્રમુખે કહ્યું કે SP નો રથ ઓછો લાલ અને RSS શૈલીનો ભગવો છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે SP ના વડા મત માટે સતત કાચિંડાની જેમ રંગ બદલી રહ્યા છે. ક્યારેક તેઓ વાદળી રંગ પહેરે છે અને પોતાને આંબેડકરવાદી તરીકે રજૂ કરે છે, પરંતુ જનતાએ તેમને પહેલાથી જ નકારી કાઢ્યા છે.

માયાવતીએ SP ના PDA પર નિશાન સાધ્યું
BSP સુપ્રીમો માયાવતીએ તેમના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર એક પોસ્ટમાં અખિલેશ યાદવ પર આકરા પ્રહારો કર્યા, જેમાં લખ્યું, “આગામી યુપી વિધાનસભા સામાન્ય ચૂંટણીઓની તૈયારી માટે સમાજવાદી પાર્ટી (SP) ના વડા દ્વારા પ્રમોટ કરાયેલ ‘PDA રથ’ SP નો પોતાનો લાલ ઓછો અને RSS/BJP શૈલીનો ભગવો (ભગવોકરણ) વધુ છે.” તો, લોકોમાં ચર્ચા એ છે કે શું આ મત ખાતર કાચિંડા જેવા રંગો બદલવાનો છે, કે પછી મુસ્લિમો માટે SP ના વડાના સમર્થનમાં વિશ્વાસ ગુમાવવાનો છે? ગમે તે હોય, ઉત્તર પ્રદેશના મુસ્લિમ સમુદાયને આ કઠોર વાસ્તવિકતાનો સંપૂર્ણ ખ્યાલ છે કે પાછલી ચૂંટણીઓમાં સપાને ભારે સર્વસંમતિથી મત મળ્યા હોવા છતાં, પાર્ટી (સપા) યુપી અને કેન્દ્ર બંનેમાં ભાજપને સરકાર બનાવતા અટકાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ. તો, વારંવાર આ પાર્ટીને મત આપીને પોતાના મત શા માટે બગાડવા? આ સંદર્ભમાં, તેઓ ઉચ્ચ જાતિઓ, ખાસ કરીને બ્રાહ્મણ સમુદાયની જેમ, ઝડપથી બસપાની તરફેણમાં પોતાનું વલણ બદલી રહ્યા છે.

કારણ કે બસપાએ વારંવાર ઉત્તર પ્રદેશમાં એક ઉત્તમ આયર્ન લેડી શાસન સ્થાપિત કર્યું છે, ખાસ કરીને ગુના નિયંત્રણ અને કાયદો અને વ્યવસ્થાના મામલામાં, તેમજ વ્યાપક જાહેર હિત, કલ્યાણ અને વિકાસના મામલામાં, જેની રાજ્યને સમગ્ર સમાજના લાભ અને કલ્યાણ માટે ખૂબ જ જરૂર છે.

આ સાથે, સપાએ જનતાને એ પણ જણાવવું જોઈએ કે તેમના “પીડીએ” ની સાચી વાસ્તવિકતા શું છે. કારણ કે, ચૂંટણી લાભ માટે, તેઓએ ક્યારેક “પીડી” ને “પછાત, દલિત”, ક્યારેક “પંડિત” અને ક્યારેક પોતાને “આંબેડકરવાદી” તરીકે દર્શાવવાના પ્રયાસમાં, બસપાના “વાદળી” ગણવેશમાં ફોટોગ્રાફ્સ ખેંચાવ્યા છે, પરંતુ લોકોએ તરત જ તેમને નકલી આંબેડકરવાદી તરીકે નકારી કાઢ્યા.

તેનાથી વિપરીત, બસપા એક આંબેડકરવાદી પક્ષ છે જે સમગ્ર સમાજ માટે “સર્વજન હિતાય અને સર્વજન સુખાય” ની નીતિ અને સિદ્ધાંત ધરાવે છે અને દરેકને આજીવિકા, આત્મસન્માન અને આત્મસન્માનથી ભરેલું જીવન જીવવાની હિમાયત કરે છે. આ જ કારણ છે કે બસપાને સમગ્ર સમાજમાં તેનું સન્માન મળે છે.