વલસાડ જિલ્લાના કપરાડા તાલુકાના કુંભઘાટ નજીક આજે એક હૃદયદ્રાવક અકસ્માત સર્જાયો છે. કપરાડા-નાનાપોંઢા હાઈવે પર ઈકો કાર અને ટ્રક વચ્ચે થયેલી જોરદાર ટક્કરમાં પાંચ લોકોના ઘટનાસ્થળે જ કરૂણ મોત નીપજ્યા છે, જ્યારે અન્ય બે લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હોવાના સમાચાર પ્રાપ્ત થયા છે.

મળતી માહિતી મુજબ, અકસ્માતનો ભોગ બનેલા તમામ લોકો કપરાડા તાલુકાના આંબા જંગલ ગામના રહેવાસી હતા. તેઓ પોતાની ઈકો કારમાં સવાર થઈને કપરાડાથી નાનાપોંઢા તરફ જઈ રહ્યા હતા, તે દરમિયાન કુંભઘાટ નજીક ટ્રક સાથે તેમની ઈકો કારની જોરદાર ટક્કર થઈ હતી. અકસ્માતને પગલે આસપાસના લોકો તાત્કાલિક મદદ માટે દોડી આવ્યા હતા. સ્થાનિકો અને પોલીસની મદદથી કારમાં ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા.

ગુજરાત વિધાનસભામાં રાજ્યના ગૃહ રાજ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને સામાજિક મહત્ત્વ ધરાવતા નિર્ણયની જાહેરાત કરી છે. રાજ્ય સરકાર ‘ગુજરાત લગ્ન નોંધણી અધિનિયમ-2006’ના નિયમોમાં ધરખમ સુધારા કરવા જઈ રહી છે. આ સુધારા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રેમલગ્નના નામે થતી છેતરપિંડી રોકવાનો અને લગ્ન પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા લાવવાનો છે.

ગુજરાતમાં સરકારે રાજ્યમાં લગ્ન નોંધણીના નિયમોમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભાગીને પ્રેમ લગ્ન વિરુદ્ધ છેલ્લા ઘણા સમયથી વિવિધ સમાજની સંસ્થાઓ નિયમો કડક કરવા માંગ કરી રહી હતી. એવામાં હવે જો તમે લગ્નની નોંધણી કરાવવા જશો તો માતા-પિતાને 10 દિવસમાં તેની જાણ કરાશે.

લગ્નની નોંધણી સમયે વર-વધુએ માતા-પિતાને જાણ કરી છે કે નહીં તેનું ડિક્લેરેશન આપવાનું રહેશે. માતા-પિતાના આધાર કાર્ડ, સરનામું અને મોબાઈલ નંબર પણ આપવા પડશે. જે બાદ આસિસ્ટન્ટ રજિસ્ટ્રાર દ્વારા 10 દિવસમાં માતા-પિતાને જાણ કરાશે. લગ્ન નોંધણીની તમામ વિગતો ઓનલાઈન પોર્ટલમાં મૂકાશે જેમાં સિરિયલ નંબર, પેજ નંબર, વોલ્યુમ નંબરની વિગતો મૂકવામાં આવશે.

સરકારે આ નિયમોમાં સુધારો કરવા માટે લોકશાહી અભિગમ અપનાવ્યો છે. આગામી 30 દિવસ સુધી રાજ્યના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા લોકો પાસેથી વાંધા અને સૂચનો મંગાવવામાં આવ્યા છે. નાગરિકો આરોગ્ય વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પોતાના મંતવ્યો મોકલી શકશે, જેના આધારે નવા નિયમોને અંતિમ ઓપ આપવામાં આવશે.

ગુજરાતમાં છેલ્લા ઘણા સમયથી દીકરીઓના પ્રેમલગ્ન અને ત્યારબાદ પરિવારોમાં સર્જાતી પીડા અંગે સામાજિક આંદોલનો ચાલી રહ્યા હતા. ખાસ કરીને પાટીદાર સમાજ અને અન્ય ક્ષત્રિય-ઠાકોર સમાજની સંસ્થાઓએ લાંબા સમયથી માંગ કરી હતી કે લગ્ન નોંધણી વખતે માતા-પિતાની સહી ફરજિયાત હોવી જોઈએ. લગ્ન જે તે સ્થાનિક વિસ્તાર(ગામ કે તાલુકા)માં જ નોંધવા જોઈએ.

અગાઉ અનેક સામાજિક સંગઠનોએ સચિવાલયમાં રજૂઆતો કરી હતી. આ મુદ્દે માત્ર સત્તાધારી પક્ષ જ નહીં, પરંતુ વિરોધ પક્ષના નેતાઓએ પણ અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. વિધાનસભામાં આમ આદમી પાર્ટીના ધારાસભ્ય હેમંત ખવાએ સરકારના આ નિર્ણયને આવકારતા ભાવુક થઈને જણાવ્યું હતું કે, “આ ગુજરાતની વર્ષો જૂની પીડા છે. આ બિલ માટે હું બે વર્ષથી કામ કરતો હતો, આજે સરકારને અભિનંદન આપવા હું ઘરેથી ચાલીને આવીશ અને પાઘડી પહેરાવીશ.”

હર્ષ સંઘવીએ ગૃહમાં જણાવ્યું હતું કે, મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ સાથે આ વિષય પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી છે. ઘણી બધી સામાજિક સંસ્થાઓની રજૂઆતોને ધ્યાને રાખીને સરકાર એવા નિયમો બનાવવા માંગે છે કે જેથી કરીને સામાજિક માળખું જળવાઈ રહે અને કોઈ પણ પક્ષે અન્યાય ન થાય. લગ્ન નોંધણીની પ્રક્રિયામાં ડિજિટાઇઝેશન અને સ્થાનિક સાક્ષીઓની હાજરી જેવા મુદ્દાઓ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.

આ સુધારો માત્ર કાયદાકીય પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ ગુજરાતના સામાજિક તાણાવાણાને સુરક્ષિત રાખવાનો પ્રયાસ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે 30 દિવસમાં આવનારા સૂચનો બાદ સરકાર ‘માતા-પિતાની સંમતિ’ના કયા સ્તરને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપે છે.

એક તરફ ભારત દેશ વિશ્વ સ્તરે ‘AI ટેક્નોલોજી સમિટ’ યોજીને ડિજિટલ ઇન્ડિયા અને આધુનિકતાના ડંકા વગાડી રહ્યો છે, ત્યારે ગુજરાતના છેવાડાના જિલ્લા છોટાઉદેપુરના નસવાડી તાલુકામાંથી વિકાસના દાવાઓની પોલ ખોલતી એક અત્યંત કરુણ તસવીર સામે આવી છે. નસવાડી CHC (સામૂહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર) માં કુટુંબ નિયોજનનું ઓપરેશન કરાવનાર એક મહિલાને પાકા રસ્તાના અભાવે કણસતી હાલતમાં ખાનગી જીપમાં ઘરે જવાની ફરજ

નસવાડી તાલુકાના કુંડા ગામના નોલીયાબારી ફળિયામાં રહેતી એક મહિલા કુટુંબ નિયોજનનું ઓપરેશન કરાવવા નસવાડી CHC ખાતે આવી હતી. ઓપરેશન બાદ જ્યારે તેને ઘરે પરત ફરવાનું હતું, ત્યારે સરકારી એમ્બ્યુલન્સ કે વાહન તે ફળિયા સુધી પહોંચી શક્યું નહીં. કારણ માત્ર એટલું જ હતું કે ગામના આ ફળિયા સુધી પહોંચવા માટે કોઈ પાકો રસ્તો જ નથી. માત્ર પથરાળ અને ઉબડખાબડ કાચો રસ્તો હોવાને કારણે એમ્બ્યુલન્સે આવવાનો ઇનકાર કરી દીધો.

મહિલાના પતિ માલજીભાઈએ જણાવ્યું કે, હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા બાદ પત્નીને કણસતી હાલતમાં જ એક ખાનગી જીપમાં બેસાડવામાં આવી હતી. ઓપરેશનના ટાંકા અને દુખાવા સાથે પત્નીને ઉબડખાબડ રસ્તા પર લઈ જવી એ મોટું જોખમ હતું. જે રસ્તે એમ્બ્યુલન્સ જેવું સુવિધાજનક વાહન ન જઈ શક્યું, ત્યાં એક ખાનગી વાહનમાં પત્નીને લાધવી પડી તે શાસકો માટે શરમજનક બાબત છે.

સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર દ્વારા આ કાચા રસ્તાને પાકો બનાવવા માટે અગાઉ 11 કરોડ રૂપિયાનું બજેટ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે. પરંતુ વહીવટી તંત્રની આળસને કારણે ટેન્ડર પ્રક્રિયા હજુ સુધી પૂર્ણ થઈ નથી. કાગળ પર કરોડો રૂપિયા મંજૂર હોવા છતાં, જમીની હકીકત એ છે કે લોકો આજે પણ વર્ષો પુરાણી હાડમારી ભોગવી રહ્યા છે. નોંધનીય છે કે, અગાઉ આ જ ફળિયાની એક પ્રસૂતાને રસ્તાના અભાવે સમયસર સારવાર ન મળતા પોતાનું સંતાન ગુમાવવાનો વારો આવ્યો હતો.

વિધાનસભામાં મોટા મોટા ભાષણો આપતા નેતાઓ અને તંત્ર માટે આ દ્રશ્યો આખું ઉઘાડનારા છે. પ્રશ્ન એ થાય છે કે વિકાસની વાતો માત્ર શહેરો પૂરતી જ સીમિત છે? છેવાડાના માનવી સુધી પાયાની સુવિધાઓ પહોંચાડવામાં તંત્ર ક્યાં સુધી નિષ્ફળ જશે?

કચ્છના અંજાર તાલુકાના ચંદિયા ગામે પ્રેમ પ્રકરણનો કરુણ અને પથ્થર દિલ માનવીની ક્રૂરતા દર્શાવતો કિસ્સો સામે આવ્યો છે. લગ્ન કરવા માટે દબાણ કરતી ગર્ભવતી પ્રેમિકાની પ્રેમીએ તેના મિત્ર સાથે મળીને ગળેટૂંપો આપી હત્યા કરી નાખી હતી અને પુરાવાનો નાશ કરવા મૃતદેહને પથ્થર બાંધી કૂવામાં ફેંકી દીધો હતો. જોકે, પોલીસે આ હત્યાકાંડનો પર્દાફાશ કરી આરોપીની ધરપકડ કરી છે.

મળતી માહિતી અનુસાર, ચંદિયા ગામની મૃતક 18 વર્ષીય રાધા સથવારા અને મિંદીયાળા ગામના આરોપી રાજેશ રબારી વચ્ચે લાંબા સમયથી પ્રેમ સંબંધ હતો. આ દરમિયાન રાધા ગર્ભવતી થતા તેણે રાજેશ પર લગ્ન કરવા માટે દબાણ શરૂ કર્યું હતું. જો કે, રાજેશ તેને પત્ની તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર નહોતો અને તેણે રાધાને રસ્તામાંથી હટાવવાનું ક્રૂર કાવતરું ઘડ્યું હતું.

બે-ત્રણ દિવસ અગાઉ રાજેશ રાધાને લગ્ન કરવાના બહાને ઘરેથી ભગાડીને ગામના સીમાડે લઈ આવ્યો હતો. અહીં પૂર્વનિયોજિત કાવતરા મુજબ,તેણે મિત્ર રાહુલ રબારીની મદદથી રાધાને ગળેટૂંપો આપી મોતને ઘાટ ઉતારી હતી. હત્યા કર્યા બાદ પાપ છુપાવવા માટે રાધાના મૃતદેહને વજનદાર પથ્થર સાથે બાંધ્યો હતો. પથ્થર બાંધેલી હાલતમાં લાશને સીમાડે આવેલા ઊંડા કૂવામાં ફેંકી દીધી હતી જેથી લાશ ઉપર ન આવે.

દીકરી ગુમ થતાં ચિંતિત પરિવારજનોએ અંજાર પોલીસ મથકે ફરિયાદ નોંધાવી હતી. અંજાર પીઆઈ એ.આર. ગોહિલ અને તેમની ટીમે ટેકનિકલ સર્વેલન્સ અને હ્યુમન ઇન્ટેલિજન્સના આધારે શંકાસ્પદ રાજેશ રબારીની અટકાયત કરી હતી. પોલીસની કડક પૂછપરછમાં આરોપી રાજેશ ભાંગી પડ્યો હતો અને મિત્ર રાહુલ સાથે મળીને કરેલા હત્યાકાંડની કબૂલાત કરી હતી.

આરોપીની કબૂલાત બાદ પોલીસે ઘટનાસ્થળે પહોંચી તપાસ હાથ ધરી હતી. કૂવો પાણીથી ભરેલો અને ઊંડો હોવાથી ભુજ ફાયર બ્રિગેડની મદદ લેવામાં આવી હતી. ભારે જહેમત બાદ રાધાનો મૃતદેહ બહાર કાઢી પોસ્ટમોર્ટમ માટે ખસેડવામાં આવ્યો છે.

હાલ અંજાર પોલીસે મુખ્ય આરોપી રાજેશ અને તેના સાગરીત રાહુલ વિરુદ્ધ હત્યા (IPC 302/BNS હેઠળ), પુરાવાનો નાશ કરવો અને અન્ય ગંભીર કલમો હેઠળ ગુનો દાખલ કરવાની તજવીજ હાથ ધરી છે. આ ઘટનાથી સમગ્ર પંથકમાં ચકચાર મચી ગઈ છે.