દિલ્હી યુનિવર્સિટીએ સ્કૂલ ઓફ અલ્ટીમેટ લીડરશીપ (SOUL) ના સહયોગથી “લીડર્સ ટોક” નામનો નેતૃત્વ સંવાદ કાર્યક્રમનું આયોજન કર્યું. ડીયુ વાઇસરેગલ લોજના કન્વેન્શન હોલમાં આયોજિત, ઇન્ફોસિસના સ્થાપક એન.આર. નારાયણ મૂર્તિએ વિદ્યાર્થીઓ અને યુવા વ્યાવસાયિકો સાથે નેતૃત્વ, નીતિશાસ્ત્ર, ઉત્પાદકતા અને કાર્યના ભવિષ્ય પર વાત કરી. પ્રખ્યાત પત્રકાર સુધીર ચૌધરીએ સત્રનું સંચાલન કર્યું. કાર્યક્રમ દરમિયાન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ભારતના ટેક ક્ષેત્રમાં તેની વધતી જતી ભૂમિકા પરના પ્રશ્નનો જવાબ આપતા, એન.આર. નારાયણ મૂર્તિએ કહ્યું કે માનવ મન કરતાં વધુ સારું કંઈ નથી.

એન.આર. નારાયણ મૂર્તિએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે AI નાના કાર્યોને સ્વચાલિત કરી શકે છે, તે માનવોને વિચારસરણી, સર્જનાત્મકતા અને સુધારેલા નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા તરફ દોરી જશે. તેમણે AI ને ખતરાને બદલે વરદાન ગણાવ્યું. પુનઃકૌશલ્ય, પુનઃપ્રશિક્ષણ અને શીખવાની ઇચ્છા સાથે, માનવ મગજમાં સુધારો થતો રહેશે. મૂર્તિએ ભાર મૂક્યો કે પરિવર્તન સતત રહે છે. યુવાનો માટે AI-સંચાલિત વિશ્વમાં સુસંગત રહેવા માટે, શ્રેષ્ઠ “શીખવાની ક્ષમતા”, જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાની અને તેને વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં લાગુ કરવાની ક્ષમતા, આવશ્યક છે.

તેમના જીવનને આકાર આપનારા અનુભવો વિશેના પ્રશ્નના જવાબમાં, એન.આર. નારાયણ મૂર્તિએ તેમના જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગ શેર કર્યો જેનો તેમના પર ઊંડો પ્રભાવ પડ્યો. નારાયણ મૂર્તિએ સમજાવ્યું કે જ્યારે તેઓ દસમા ધોરણમાં હતા, ત્યારે એક વિજ્ઞાન શિક્ષકે એક પ્રયોગ દરમિયાન મીઠાનો સાવધાનીપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો. જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે, શિક્ષકે સમજાવ્યું કે આ સંસાધન શાળાનું હતું, અને તેથી સમુદાયનું હતું, અને તેનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો જોઈએ. મૂર્તિએ કહ્યું કે આ પાઠ તેમના વ્યવસાયિક નીતિશાસ્ત્રનું કેન્દ્ર બન્યું અને બાદમાં તે પાયો બનાવ્યો જેના પર ઇન્ફોસિસનું નિર્માણ થયું.
જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું સફળતા માટે નીતિશાસ્ત્ર સાથે સમાધાન કરવું જરૂરી છે, ત્યારે મૂર્તિએ કહ્યું કે તેઓ સખત અસંમત હતા. તેઓ આવક, નફો અને બજાર મૂડીકરણ જેવા નાણાકીય પરિબળોને ગૌણ માનતા હતા. તેમના મતે, સાચી સદ્ભાવના બધા હિસ્સેદારો સાથે પરસ્પર આદરથી આવે છે. મૂર્તિએ જણાવ્યું હતું કે સૌથી સફળ ઉદ્યોગસાહસિક બનવાની ઇચ્છા રાખવાને બદલે, તેમણે હંમેશા આદરને પ્રાથમિકતા આપી છે. તેમણે સમજાવ્યું કે આદર ગુણવત્તાયુક્ત ડિલિવરી, નૈતિક પ્રથાઓ, મજબૂત કર્મચારી પ્રતિબદ્ધતા અને આખરે, ટકાઉ આવક સુનિશ્ચિત કરે છે. આ અર્થમાં, આવક પ્રાથમિક ધ્યેય નહીં, પણ આદરનું આડપેદાશ બને છે.
સફળતાની તેમની યાત્રામાં સૌથી પડકારજનક સમયગાળામાંના એકનું વર્ણન કરતા, મૂર્તિએ 1990 ના દાયકામાં ફોર્ચ્યુન 10 યુએસ કંપની સાથેની તેમની કંપનીની ભાગીદારીને યાદ કરી, જેણે ઇન્ફોસિસના વ્યવસાયમાં લગભગ 25% યોગદાન આપ્યું હતું. ટૂંકા ગાળાના ભાવ નિર્ધારણના નિર્ણયના ગંભીર લાંબા ગાળાના પરિણામો આવ્યા હતા, જેના પરિણામે નોંધપાત્ર નુકસાન થયું હતું. આ આંચકો છતાં, ઇન્ફોસિસ 1998 સુધીમાં સ્વસ્થ થઈ અને ફરીથી ગતિ મેળવી. આ ઘટનાએ ટૂંકા ગાળાના લાભો કરતાં લાંબા ગાળાના વિચારસરણીના મહત્વને વધુ મજબૂત બનાવ્યું. તેમની મેનેજમેન્ટ શૈલીનું વર્ણન કરતા, મૂર્તિએ કહ્યું કે જ્યારે તેઓ ઓફિસની બહાર મૈત્રીપૂર્ણ છે, ત્યારે તેઓ બોસ તરીકેની તેમની ભૂમિકા વિશે સ્પષ્ટ છે. તેઓ જાહેરમાં પ્રશંસા અને ખાનગીમાં ટીકા કરવાના સિદ્ધાંતનું પાલન કરે છે. ઇન્ફોસિસનો પ્રદર્શન સુધારણા કાર્યક્રમ (PIP) નબળા પ્રદર્શન કરનારા કર્મચારીઓને છ મહિનાનો ટેકો પૂરો પાડે છે. જો સુધારો ન થાય, તો મુશ્કેલ નિર્ણયો લેવામાં આવે છે, જે હંમેશા સંસ્થાને લાભ આપે છે. વિદ્યાર્થીઓ સાથેના પ્રશ્ન-જવાબ સત્ર દરમિયાન, મૂર્તિએ સંસ્કૃતિ, શિક્ષણ અને અનુભવ દ્વારા બંધાયેલા વિશ્વાસના પાયા વિશે વાત કરી. મહાત્મા ગાંધીને ટાંકીને, તેમણે નેતૃત્વના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો, કહ્યું કે સંઘર્ષ અને સખત મહેનત વિના કંઈપણ મૂલ્યવાન પ્રાપ્ત કરી શકાતું નથી. તેમણે કહ્યું કે ખ્યાતિ અને અભિવાદન કામચલાઉ છે, જેમ કે ફરતી સ્પોટલાઇટ. નેતૃત્વની સાચી ઓળખ નમ્રતા, સૌજન્ય અને પોતાના કાર્યને બોલવા દેવાની છે.
કાર્યક્રમની શરૂઆતમાં, ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીના મુખ્ય સલાહકાર હસમુખ અઢિયાએ સ્વાગત પ્રવચન આપ્યું. તેમના ભાષણમાં, તેમણે ભાર મૂક્યો કે શાસન મૂલ્યો અને પ્રામાણિકતા દ્વારા સંચાલિત હોવું જોઈએ. ડૉ. અઢિયાએ પણ SOUL વિશે વિગતવાર માહિતી પૂરી પાડી. ચર્ચાનું સંચાલન SOUL ના જોઈન્ટ CEO ગૌરવ મહેતા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે સમજાવ્યું કે SOUL નો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય એવા નેતાઓનો વિકાસ કરવાનો છે જે લોકોના કલ્યાણ માટે કામ કરી શકે. સત્રના સમાપન પર, DU સાઉથ કેમ્પસના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર રજની અબ્બી અને COLના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર પાયલ માગોએ મહેમાનોનું સન્માન કર્યું.

તારેશ સચદેવા, વરિષ્ઠ પત્રકાર,

નેતાઓ દ્વારા અપાતી હેટ સ્પીચનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો હતો, સુપ્રીમ કોર્ટે ટકોર કરતા કહ્યું હતું કે રાજકીય પક્ષો અને રાજનેતાઓએ દેશમાં ભાઇચારો વધે તેવા જ પ્રયાસો કરવા પડે અને બંધારણીય મૂલ્યોનું પાલન કરવું પડે એકબીજાનું માન જાણવીને ચૂંટણી લડવી જોઇએ. જોકે હેટ સ્પીચ માટે ગાઇડલાઇન જાહેર કરવાની માગણી સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી હતી જોકે કેટલાક સુધારા સાથે આ મામલે નવી અરજી દાખલ કરવાની પણ સુપ્રીમે અરજદારને છૂટ આપી છે.

આસામના મુખ્યમંત્રી હેમંતા બિસ્વા સર્મા દ્વારા અપાયેલી કથિત હેટ સ્પીચ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ પીઆઇએલ દાખલ કરવામાં આવી હતી. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ બીવી નાગરત્ના, જોયમાલ્યા બાગ્ચીની બેંચ દ્વારા આ પિટિશનની સુનાવણી કરાઇ હતી જેને નવ લોકો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. જેમાં બંધારણીય પદ ધરાવતી વ્યક્તિ દ્વારા ગેરબંધારણીય સ્પીચ આપવા પર રોક લગાવવા ગાઇડલાઇન જાહેર કરવા માગ કરાઇ હતી. 

અરજદારો તરફથી હાજર વરીષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું હતું કે નેતાઓ દ્વારા હેટ સ્પીચ આપવી ખરેખર ટોક્સિક બનતું જાય છે, આ અંગે કઇક યોગ્ય પગલા લેવાની જરૂર છે. આ અરજી કોઇ વ્યક્તિગત ટાર્ગેટ નથી. જવાબમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે કહ્યું હતું કે અરજી ખરેખર વ્યક્તિગત ટાર્ગેટ છે, કેમ કે તેમાં માત્ર હેમંતા બિસ્વા સર્માના ભાષણનો જ ઉલ્લેખ છે. બાદમાં કપિલ સિબ્બલ તેનો ઉલ્લેખ હટાવવા તૈયાર થઇ ગયા હતા. 

સુપ્રીમે નવેસરથી અરજી કરવાની છૂટ આપી હતી. જ્યારે બેંચમાં સામેલ ન્યાયાધીશ નાગરત્નાએ મૌખિક ટિપ્પણી કરતા કહ્યું હતું કે રાજનેતાઓએ દેશમાં ભાઇચારો વધે તેવા પ્રયાસો કરવા જોઇએ.  સુનાવણી દરમિયાન ન્યાયાધીશ નાગરત્નાએ એક સવાલ વિચારોને લઇને કર્યો હતો, તેમણે કહ્યું હતું કે વ્યક્તિ બોલે તે પહેલા તેના મનમાં વિચાર આવે છે, કોઇના વિચારને કેવી રીતે કન્ટ્રોલ કરી શકાય? માની લો કે હેટ સ્પીચ રોકવા ગાઇડલાઇન જાહેર કરી દઇએ પરંતુ શું તેનું યોગ્ય રીતે પાલન થશે? બાદમાં આ સમગ્ર મામલે બે સપ્તાહ બાદ સુનાવણી કરવાનું સુપ્રીમ કોર્ટે નક્કી કર્યું હતું.  

વિશ્વના સર્વોચ્ચ જૈન ધર્મમાં, દીક્ષા લીધા પછી સાધક બ્રહ્મચર્યનું વ્રત તોડતા હોવાના અસંખ્ય કિસ્સાઓ બહાર આવી રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે, લોકો જૈન સાધુને જોઈને તેને નમન કરે છે. જોકે, મુઠ્ઠીભર સાધુઓ મહિલાઓ સાથે અફેર રાખતા પકડાય છે.

થોડા સમય પહેલા ગુજરાતના ઇડરમાં બે સાધુઓ પકડાયા હતા. આ સાધુઓને જેલમાં પણ મોકલી આપવામાં આવ્યા હતા. દુઃખની વાત છે કે તેઓ હજુ પણ સાધુના વેશમાં રહે છે. સાગર ચંદ્ર સાગર નામના એક બદમાશ સાધુએ આ સાધુઓ સાથે અફેર રાખતી મહિલાને 10 લાખ રૂપિયાની ઓફર કરી હતી અને કેસ પાછો ખેંચવા કહ્યું હતું. સૌ પ્રથમ, સાગર ચંદ્ર સાગરને 10 લાખ રૂપિયા ક્યાંથી મળ્યા? સાગર ચંદ્ર સાગરના જૈન સાધ્વી સાથે અસામાન્ય સ્થિતિમાં ચેટ કરતા બિભત્સ ફોટા કોઈ છોકરી સાથે નહીં,પણ એક સાધ્વી સાથે પણ સામે આવ્યા છે. હાર્દિક હુંડિયાએ કહ્યું કે એક મહિલા સાથે ચેટ કરતા બીજા સાધુનો વીડિયો સામે આવ્યો છે. આ સાધુ પણ સાગર સમુદાયનો છે. હાર્દિક હુંડિયાએ દેશભરના તમામ સંગઠનોને હાથ જોડીને વિનંતી કરી છે કે કોઈપણ સાધુ ચાતુર્માસ કરતા પહેલા, તેમણે આ સલાહ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. જો બે સાધુ હોય, એક વૃદ્ધ સાધુ અને એક યુવાન સાધુ, તો ચાતુર્માસ ન કરાવવો જોઈએ. યુવાન સાધુઓ વૃદ્ધ સાધુની આડ માં ખોટા કાર્યો કરે છે. જો કોઈ યુવાન સાધુ એકલા ગોચરી માટે જાય અને એક મહિલા એકલી હાજર હોય, તો તેના પરિણામો સારા નથી હોતા. ઘણા સાધુઓ ધાર્મિક વિધિઓ મુજબ તેમના ઉપાશ્રય માં મોટી સંખ્યામાં મૂર્તિઓ રાખે છે. મંદિર નજીક હોવા છતાં તેઓ ઉપાશ્રયમાં કેમ રાખે છે? એવી પણ ચર્ચા છે કે તેઓ દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓનો પણ વેપાર કરે છે, દાવો કરે છે કે આ મૂર્તિઓ મંત્રોચ્ચાર માટે રાખેલ છે. હાર્દિક હુંડિયાએ આ સાધુઓને પૂછ્યું કે મૂર્તિઓના નામે વેપાર શા માટે? હાર્દિક હુંડિયાએ ખાસ કરીને સરકાર તેમજ ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશની સરકારોને વિનંતી કરી છે કે જ્યારે પણ તમે જૈન સાધુના કાર્યક્રમમાં જાઓ અથવા જૈન સાધુની મુલાકાત લો, ત્યારે તમારે પહેલા દીક્ષાના નિયમોનું પાલન થયેલ છે કે નહીં તે જોવું જોઈએ. સાધુના વસ્ત્રો પહેરીને જૈન શાસ્ત્રોમાં દીક્ષા પછી માઈક નો ઉપયોગ કરવાની મનાઈ છે. જૈન સાધુઓને પણ વાહનોમાં સવારી કરવાની મનાઈ છે. તેઓ સૂર્યાસ્ત પછી ખોરાક અને પાણીનો ત્યાગ કરે છે અને સૂર્યોદય પછી 48 મિનિટ પછી ખોરાક અને પાણીનું સેવન કરી શકે છે. હાર્દિક હુંડિયાએ જણાવ્યું હતું કે સંઘ 25મો તીર્થંકર હોવાથી, જેઓ બેદરકારીભર્યા આચરણ કરે છે તેમને સાધુનો વેશ ન પહેરવા દેવો જોઈએ. પાંચ મહાવ્રત પ્રતિજ્ઞાઓનું ઉલ્લંઘન કરવા સિવાય બીજું શું ખોટું થઈ શકે? આવા ખોટા કાર્યો કરનારાઓ તેનાથી પણ વધુ પાપી કાર્યો કરી શકે છે. જૈન અગ્રણી હાર્દિક હુંડિયાએ હાથ જોડીને સરકારને વિનંતી કરી છે કે જો આ સાધુઓ પાસે આધાર કાર્ડ નથી, તો કાલે સાધુના વેશમાં જ્યારે વ્યક્તિ પંચ મહાવ્રતનું ઉલ્લંઘન કરી શકે છે અને કંઈ પણ કરી શકે છે? સરકારે આવા જૈન સાધુઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવી જોઈએ અને જે લોકો સાધુના વેશમાં ન્યાય આપી શકતા નથી તેમને તેમના સાધુ નાં કપડાં ઉતારીને સમાજ માં પાછા મોકલી દેવા જોઈએ.