ભારતના મોટાભાગના ભાગોમાં ચોમાસુ સક્રિય છે, અને ભારે વરસાદને કારણે ઘણા રાજ્યોમાં પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જોકે, દેશના મુખ્ય જળાશયોની સ્થિતિ ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.

સેન્ટ્રલ વોટર કમિશન (CWC) અને ઈન્ડિયા મિટિયોરોલોજિકલ ડિપાર્ટમેન્ટ (IMD) ના તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે વરસાદના અત્યંત અસમાન ભૌગોલિક વિતરણને કારણે જળાશયો અપેક્ષિત ગતિએ ભરાઈ રહ્યા નથી. પરિણામે, દેશના 166 મુખ્ય બંધ તેમની કુલ ક્ષમતાના માત્ર 26 ટકા જ ભરાય છે, જ્યારે લગભગ બે તૃતીયાંશ જિલ્લાઓમાં અત્યાર સુધીમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડ્યો છે.

નિષ્ણાતો ચોમાસા વિશે શું કહે છે?

નિષ્ણાતો માને છે કે જો આગામી થોડા અઠવાડિયામાં કેચમેન્ટ વિસ્તારોમાં અપૂરતો વરસાદ પડે છે, તો ખરીફ ખેતી, પીવાના પાણી પુરવઠા અને જળવિદ્યુત ઉત્પાદન પર દબાણ વધી શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આનાથી ઘણા રાજ્યો પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

દક્ષિણ અને પૂર્વ ભારત સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે.

જળાશયોના સ્તરનું રાજ્યવાર વિશ્લેષણ પણ ચિંતાનું કારણ છે. કેન્દ્રીય જળ આયોગ અનુસાર, ૧૩ રાજ્યોમાં પાણીનો સંગ્રહ છેલ્લા દસ વર્ષની સરેરાશ કરતાં ઓછો છે. આમાં હિમાચલ પ્રદેશ, પંજાબ, બિહાર, ઝારખંડ, મેઘાલય, મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને તેલંગાણાનો સમાવેશ થાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં સૌથી વધુ દબાણ અનુભવાઈ રહ્યું છે, ઘણા જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર સામાન્ય કરતાં ૧૬ થી ૪૬ ટકા ઓછું છે.

ઉત્તર ભારતના પર્વતીય રાજ્યો માટે હવામાન વિભાગ દ્વારા હવામાન ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. હવામાન વિભાગે ઓડિશા અને બંગાળના દરિયાકાંઠાના રાજ્યો માટે ભારે વરસાદ માટે રેડ એલર્ટ જારી કર્યું છે. માછીમારોને દરિયામાં ન જવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

જમ્મુના ઘણા ભાગોમાં વરસાદ ચાલુ છે. વાદળછાયું વાતાવરણને કારણે કટરા-સાંઝી છત હેલિકોપ્ટર સેવા સતત ખોરવાઈ ગઈ છે. રાજ્યમાં 5 અને 6 જુલાઈના રોજ વરસાદ માટે ઓરેન્જ એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે.

મુંબઈ, ગુજરાત અને કેરળ જેવા રાજ્યોમાં ભારે અને ‘રેકોર્ડબ્રેક’ વરસાદ
જ્યારે સપનાનું શહેર, મુંબઈ, ગુજરાત અને કેરળ ભારે અને ‘રેકોર્ડબ્રેક’ વરસાદનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે ઉત્તર અને મધ્ય ભારતના ઘણા ભાગોમાં વરસાદી રાણીની ઉદાસીનતાએ ખેડૂતો અને સામાન્ય લોકોને નિરાશ કર્યા છે.

દરમિયાન, હિમાચલ પ્રદેશમાં શનિવારે સવારે ઘણી જગ્યાએ હળવી હિમવર્ષા અને વરસાદ પડ્યો. જિલ્લામાં 25 રસ્તાઓ પુનઃસ્થાપિત કરવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. હવામાન વિભાગે રવિવારે કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ માટે પીળો એલર્ટ જારી કર્યો છે.ગુજરાતમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદની હવામાન વિભાગની આગાહીને પગલે એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.5 જુલાઈના રોજ ગીર સોમનાથ, અમરેલી, ભાવનગર, સુરત, તાપી, ડાંગ, નવસારી અને વલસાડ એમ કુલ 8 જિલ્લાઓમાં રેડ એલર્ટ આપવામાં આવ્યું છે.જ્યારે જૂનાગઢ, રાજકોટ, ભરૂચ, વડોદરા અને નર્મદામાં ભારે વરસાદની સંભાવના છે.આ ઉપરાંત પોરબંદર, બોટાદ, આણંદ, પંચમહાલ અને દાહોદ માટે યલો એલર્ટ જાહેર કરાયું છે. 

વરસાદનું આ જોર 6 જુલાઈએ પણ યથાવત રહેશે

વરસાદનું આ જોર 6 જુલાઈએ પણ યથાવત રહેશે.જેમાં સુરત, તાપી, ડાંગ, નવસારી અને વલસાડમાં રેડ એલર્ટ તથા ગીર સોમનાથ, અમરેલી, ભાવનગર, ભરૂચ અને નર્મદામાં ઓરેન્જ એલર્ટની સ્થિતિ રહેશે.7 જુલાઈએ નવસારી અને વલસાડમાં રેડ એલર્ટ રહેશે. જ્યારે 8 અને 9 જુલાઈ દરમિયાન દક્ષિણ ગુજરાત સહિત રાજ્યના 7 જિલ્લાઓમાં યલો એલર્ટ સાથે વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે.

અયોધ્યામાં નિર્માણ પામેલા ભવ્ય રામ મંદિરના દાન અને પ્રસાદમાં કથિત રૂપે થયેલી નાણાકીય ગેરરીતિઓ અને ઉચાપતનો મુદ્દો હવે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં એક નવું તોફાન લઈને આવ્યો છે. શિવસેના (UBT) ના પ્રમુખ અને મહારાષ્ટ્રના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરેએ શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સામે આક્રમક વલણ અપનાવતા એક મોટા લોક આંદોલનની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેના નેતૃત્વમાં આગામી ૫ જુલાઈ ૨૦૨૬ના રોજ સમગ્ર રાજ્યમાં “રામ રક્ષા” આંદોલન શરૂ કરવામાં આવશે. તેમણે સામાન્ય જનતા અને રામભક્તોને અપીલ કરી છે કે તેઓ આ કથિત ભ્રષ્ટાચાર સામે અવાજ ઉઠાવે અને ભાજપને આ માટે જવાબદાર ઠેરવે.

૫ જુલાઈએ દાદરના હનુમાન મંદિરેથી થશે શરૂઆત

પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે ઉદ્ધવ ઠાકરેએ આંદોલનની રૂપરેખા સ્પષ્ટ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ વિરોધ પ્રદર્શનની શરૂઆત મધ્ય મુંબઈના ઐતિહાસિક વિસ્તાર દાદરમાં આવેલા પ્રખ્યાત હનુમાન મંદિરથી કરવામાં આવશે. ૫ જુલાઈ એટલે કે રવિવારના રોજ મોટી સંખ્યામાં શિવસૈનિકો, કાર્યકરો અને સામાન્ય નાગરિકો ત્યાં એકત્રિત થશે. આ દરમિયાન સામૂહિક રીતે હનુમાન સ્તોત્ર અને હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરવામાં આવશે. ઠાકરેએ જણાવ્યું કે આ આંદોલન દ્વારા તેઓ કેન્દ્ર અને રાજ્યમાં સત્તા પર બેઠેલી ભાજપ સરકાર પર દબાણ લાવશે કે તેઓ રામ મંદિરમાં થયેલી કથિત ચોરી અને વ્યવસ્થાપનની ખામીઓની નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારે. તેમણે ઉમેર્યું કે, “રામ ભગવાનના નામે દેશભરમાંથી ભેગા કરાયેલા દાનમાં થયેલી આ ગેરરીતિથી કરોડો હિન્દુઓની આસ્થાને ઠેસ પહોંચી છે, તેથી તમામ લોકોએ આ લડાઈમાં અમારી સાથે જોડાવું જોઈએ.”

ઇતિહાસ યાદ કરાવીને ભાજપ પર આકરા પ્રહારો

પોતાના સંબોધનમાં ઉદ્ધવ ઠાકરેએ અવિભાજિત શિવસેનાના જૂના દિવસો અને રામ મંદિર ચળવળના ઇતિહાસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે જ્યારે દેશમાં રામ મંદિર માટે આંદોલન ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે શિવસેનાના અસંખ્ય કાર્યકરો અને હિન્દુઓએ કાર સેવક તરીકે અગ્ર હરોળમાં રહીને બલિદાન આપ્યા હતા. તેમણે ગોધરા ટ્રેન કાંડ, અમદાવાદના રમખાણો અને મુંબઈમાં થયેલા શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટોના પીડિતોને યાદ કરતા કહ્યું કે, હિન્દુઓએ આ તમામ મુશ્કેલીઓ સહન કરી છે. પરંતુ ભાજપે આ તમામ સંવેદનશીલ અને ઐતિહાસિક ઘટનાઓનો માત્ર અને માત્ર પોતાનો રાજકીય સ્વાર્થ સાધવા માટે અને સત્તાના શિખરે પહોંચવા માટે જ ઉપયોગ કર્યો છે. આજે દેશના લોકો મોંઘવારી અને બેરોજગારી જેવી અસંખ્ય સમસ્યાઓથી પીડાઈ રહ્યા છે, પરંતુ સત્તાના નશામાં ચૂર શાસક પક્ષ જનતાની ચિંતાઓ પ્રત્યે એકદમ ઉદાસીન બની ગયો છે.

ઓપરેશન લોટસ અને “અબ હિન્દુ માફ નહીં કરેગા”

ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીએ શાસક પક્ષ પર વિપક્ષી ધારાસભ્યો અને નેતાઓને તોડવા માટે નાણાંનો દુરુપયોગ કરવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે આડકતરી રીતે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે, સોશિયલ મીડિયા અને વિવિધ જાહેર મંચો પર જે રીતે રામ મંદિરના દાનની ઉચાપતના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે, તે જોતાં શંકા થાય છે કે શું આ કથિત ચોરીના નાણાંનો ઉપયોગ વિપક્ષી ધારાસભ્યોને ખરીદવા અને અન્ય પક્ષોને તોડવા માટે (હોર્સ ટ્રેડિંગ) થઈ રહ્યો છે? શું શાસક પક્ષ દેશમાં ‘ઓપરેશન રામ મંદિર’ ચલાવી રહ્યો છે?

પોતાના ભાષણના અંતમાં તેમણે પૂર્વ વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીના પ્રખ્યાત નારા “અબ હિન્દુ માર નહીં ખાયેગા” નો સંદર્ભ આપતા એક નવો નારો આપ્યો હતો. તેમણે આક્રોશપૂર્વક કહ્યું કે, “હવે સમય બદલાયો છે અને હું કહેવા માંગુ છું કે – ‘અબ હિન્દુ માફ નહીં કરેગા’.” તેમણે માંગ કરી છે કે પવિત્ર દાનપેટીમાંથી નાણાંની હેરાફેરી કરનારા તમામ દોષિતોને શોધીને કડકમાં કડક સજા થવી જોઈએ. હિન્દુત્વ અને ધર્મના નામે થતી આવી લૂંટ કોઈપણ સંજોગોમાં ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં અને રામ મંદિર આંદોલનમાં શહીદ થયેલા લોકોના બલિદાનને વ્યર્થ જવા દેવાશે નહીં.

જમ્મુ-કાશ્મીરના શોપિયાંના સૈદપોરા વિસ્તારમાં ગઈકાલે સાંજથી ચાલી રહેલી અથડામણમાં લશ્કરના 2 આતંકીઓ માર્યા ગયા હોવાના સમાચાર છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર માર્યા ગયેલા બંને આતંકીઓની ઓળખ લશ્કર-એ-તૈયબાના ટોપ ઓપરેટિવ ઝાકિર અહેમદ ગની  અને તેના સાથી લતીફ ભટ તરીકે થઈ છે.જમ્મુ-કાશ્મીરના શોપિયાં જિલ્લામાં શુક્રવારે સાંજે સુરક્ષા દળો અને આતંકીઓ વચ્ચે અથડામણ શરૂ થઈ. આ એન્કાઉન્ટર સાંજે આશરે 7:45 વાગ્યે ચનપોરા ગામના સૈદપોરા પીન વિસ્તારમાં શરૂ થયું હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે. સુરક્ષા એજન્સીઓને વિસ્તારમાં બે આતંકીઓ છુપાયેલા હોવાની બાતમી મળતા સેના અને જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસે સંયુક્ત રીતે કોર્ડન એન્ડ સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું.

આતંકી ઝાકિર અહમદ ગની અને લતીફ ભટ્ટ ફસાયા હોવાની આશંકા
તપાસ દરમિયાન આતંકીઓએ સુરક્ષા દળો પર ગોળીબાર શરૂ કરતાં જવાબી કાર્યવાહી કરવામાં આવી અને અથડામણ શરૂ થઈ ગઈ. પ્રાથમિક માહિતી મુજબ આ એન્કાઉન્ટરમાં લશ્કર-એ-તૈયબાનો મોસ્ટ વોન્ટેડ A++ કેટેગરીનો આતંકી ઝાકિર અહમદ ગની અને લતીફ ભટ્ટ ફસાયા હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ઝાકિર ગની દક્ષિણ કાશ્મીરના કુલગામ જિલ્લાનો રહેવાસી હોવાનું જણાવાય છે અને તે અનેક આતંકી હુમલાઓ તથા ટાર્ગેટ કિલિંગની ઘટનાઓમાં સંડોવાયેલો હોવાનું તપાસ એજન્સીઓનું કહેવું છે.

સમગ્ર વિસ્તારને ઘેરી લેવામાં આવ્યો
આ ઓપરેશનમાં ભારતીય સેનાની 44 આરઆર, 20 આરઆર, 34 આરઆર, 03 પેરા તેમજ જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસના સ્પેશિયલ ઓપરેશન ગ્રુપ (SOG) અને શોપિયાં પોલીસની ટીમો સામેલ છે. સમગ્ર વિસ્તારને ઘેરી લેવામાં આવ્યો છે અને સર્ચ ઓપરેશન હજુ પણ ચાલુ છે. આ દરમિયાન સુરક્ષા એજન્સીઓએ બે શંકાસ્પદ આતંકીઓના CCTV ફૂટેજ પણ મેળવ્યા છે. આ ફૂટેજની તપાસ કરીને એ વાતની પુષ્ટિ કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે કે એન્કાઉન્ટર સ્થળે હાજર આતંકીઓ ખરેખર ઝાકિર ગની અને લતીફ ભટ્ટ જ છે કે નહીં. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે ઓપરેશન પૂર્ણ થયા બાદ વધુ માહિતી જાહેર કરવામાં આવશે.

પંજાબ કોંગ્રેસમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ચાલી રહેલી સંગઠનાત્મક ઉથલપાથલ હવે ખુલ્લા રાજકીય સંઘર્ષમાં બદલાતી જોવા મળી રહી છે. લાંબા સમયથી પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખને બદલવાની અટકળો ચાલી રહી હતી, પરંતુ હાઈકમાન્ડે અમરિંદર સિંહ રાજા વારિંગને જ પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકે યથાવત રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. સાથે જ રાજ્યમાં ત્રણ કાર્યકારી પ્રમુખોની પણ નિમણૂક કરવામાં આવી છે. જોકે, આ નિર્ણય બાદ કોંગ્રેસના ઘણા વરિષ્ઠ નેતાઓમાં નારાજગી જોવા મળી રહી છે. વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા પાર્ટીમાં નેતૃત્વને લઈને અસંતોષ હવે જાહેરમાં સામે આવી રહ્યો છે અને રાજકીય માહોલ વધુ ગરમાયો છે.

ભૂતપૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી સુખજિંદર સિંહ રંધાવા

આ દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદ અને પંજાબના ભૂતપૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી સુખજિંદર સિંહ રંધાવા દિલ્હી પહોંચ્યા હતા. તેમણે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સાથે મુલાકાત કરી હતી. બેઠક બાદ રંધાવાએ જણાવ્યું કે તેમણે પંજાબમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ અંગે અમિત શાહ સાથે ચર્ચા કરી હતી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યસભાના સાંસદ તરુણ ચુગે આ મુલાકાતનું આયોજન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, આ મુલાકાત બાદ રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક પ્રકારની અટકળો શરૂ થઈ ગઈ છે અને તેને કોંગ્રેસમાં વધતા અસંતોષ સાથે પણ જોડીને જોવામાં આવી રહી છે.

મોરિંડા સ્થિત નિવાસસ્થાને સમર્થકોની બેઠક બોલાવી

બીજી તરફ પંજાબના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ચરણજીત સિંહ ચન્નીએ તેમના મોરિંડા સ્થિત નિવાસસ્થાને સમર્થકોની બેઠક બોલાવી હતી. આ બેઠકમાં ભારત ભૂષણ આશુ સહિતના અનેક અગ્રણી કોંગ્રેસ નેતાઓ હાજર રહ્યા હતા. સંગઠનાત્મક ફેરબદલ બાદ શરૂ થયેલો આંતરિક મતભેદ હવે શક્તિ પ્રદર્શન તરફ આગળ વધી રહ્યો હોવાનું રાજકીય નિરીક્ષકો માની રહ્યા છે. બેઠક દરમિયાન પ્રદેશ પ્રમુખ અમરિંદર સિંહ રાજા વારિંગના નેતૃત્વ અને તેમની કાર્યશૈલી અંગે ખુલ્લેઆમ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. કોંગ્રેસ પ્રચાર સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે ચન્નીની નિમણૂક બાદ તેમના નિવાસસ્થાને સતત વધી રહેલી નેતાઓની હાજરીને મહત્વપૂર્ણ રાજકીય સંદેશ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.બેઠકમાં હાજર રહેલા કોંગ્રેસ નેતા તરસેમ સિંહ ડીસીએ રાજા વારિંગના નેતૃત્વ પર સીધું નિશાન સાધ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે રાજા વારિંગના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસ સરકાર બનાવી શકશે નહીં કારણ કે જનતા તેમને પૂરતો ટેકો આપતી નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ લોકો પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રદેશ પ્રમુખમાં પરિવર્તન ઇચ્છતા હતા અને ચરણજીત સિંહ ચન્નીને આગામી મુખ્યમંત્રી તરીકે જોવા માંગે છે. રાજકીય વર્તુળોમાં આ નિવેદનને માત્ર વ્યક્તિગત અભિપ્રાય નહીં પરંતુ ચન્ની કેમ્પની વ્યૂહાત્મક રણનીતિ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ બેઠકમાં હાજર રહેલા ઘણા નેતાઓ અને ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્યોએ પણ રાજા વારિંગને સંગઠનની કમાન સોંપવાના નિર્ણય સામે અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમનું માનવું હતું કે 2022ની હાર બાદ પાર્ટીના કાર્યકરો નવા નેતૃત્વની અપેક્ષા રાખી રહ્યા હતા, પરંતુ હાઈકમાન્ડે જૂનું નેતૃત્વ જાળવી રાખીને ખોટો સંદેશ આપ્યો છે.

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના વડા મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે RSS ના ચારિત્ર્ય નિર્માણ મોડેલે વિશ્વભરનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ભારત અને પાંચ ખંડોના લોકો પૂછી રહ્યા છે કે શું RSS કાર્યકરો તેમને તે જ મૂલ્યો આધારિત તાલીમ આપી શકે છે જે તેઓ તેમના દેશોમાં યુવાનોને આપવા માંગે છે. RSS પ્રચારકોના જીવન અને યોગદાન દર્શાવતી શ્રેણીના 100મા YouTube વિડિઓના લોન્ચિંગ પ્રસંગે બોલતા, RSS વડાએ કહ્યું કે RSSનું મિશન ફક્ત સારા ચારિત્ર્ય ધરાવતા લોકોને વિકસાવવાથી આગળ વધે છે.

ભાગવતે RSSનું મહત્વ સમજાવ્યું
ભાગવતે કહ્યું કે RSS ની યાત્રા હજુ પણ ચાલુ છે. હજુ પણ ઘણો લાંબો રસ્તો કાપવાનો બાકી છે. RSS નું કાર્ય ચારિત્ર્ય નિર્માણનું ઉદાહરણ સ્થાપિત કરવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. RSS ના સિદ્ધાંતો ફક્ત પુસ્તકો વાંચીને કે ભાષણો સાંભળીને સમજી શકાતા નથી, પરંતુ ફક્ત તેને પોતાના જીવનમાં લાગુ કરીને જ સમજી શકાય છે. મોહન ભાગવતના મતે, સ્વયંસેવકનો મુખ્ય ગુણ ફક્ત સક્રિયતા નથી, પરંતુ સંગઠિત, શિસ્તબદ્ધ અને મૂલ્ય આધારિત જીવન જીવવું છે. તેમણે આ ખ્યાલને પણ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે RSS વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કાર્યરત સંસ્થાઓને સીધી રીતે નિયંત્રિત કરે છે. તેમણે RSS તાલીમ પર મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું.

મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે RSS માં તાલીમ પામેલા સ્વયંસેવકો સમાજની જરૂરિયાતો અનુસાર વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરે છે.

RSS નું પ્રાથમિક ધ્યાન ચારિત્ર્ય, શિસ્ત અને નિઃસ્વાર્થ સેવાની ભાવના ધરાવતા વ્યક્તિઓને વિકસાવવા પર છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે RSS જે રીતે કાર્ય કરવાનો હેતુ રાખે છે તે રીતે લોકોને ઘડવા માટે વિશ્વમાં ક્યાંયથી વધુ અસરકારક પદ્ધતિ નથી.

ભારત અને વિદેશના લોકો નિયમિતપણે સંગઠનની કામગીરીને સમજવા માટે તેની મુલાકાત લે છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે પાંચેય ખંડોમાંથી લોકો આવ્યા છે અને પૂછ્યું છે કે શું RSS સભ્યો તેમને તાલીમ આપી શકે છે જેથી તેઓ તેમના દેશોના યુવાનોને સમાન તાલીમ આપી શકે.

ભારતમાં માનવતાને સાચા માર્ગ પર માર્ગદર્શન આપવાની ક્ષમતા છે: ભાગવત
સંગઠનના વિકાસ પર બોલતા, ભાગવતે કહ્યું કે કાર્યકર્તાઓની વર્તમાન પેઢી RSS નો પાયો નાખનારાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે સંગઠનનો વિસ્તાર થયો છે અને સમાજમાં વધુ વિશ્વાસ, સ્નેહ અને આદર મેળવ્યો છે, ત્યારે બદલાતી પરિસ્થિતિઓ છતાં તેના મુખ્ય મૂલ્યો યથાવત રહેવા જોઈએ. ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કરતા મોહન ભાગવતે કહ્યું કે વિશ્વ હજુ પણ માને છે કે ભારતમાં માનવતાને સાચા માર્ગ પર લઈ જવાની ક્ષમતા છે. જોકે, તેમણે ઉમેર્યું કે આ ત્યારે જ શક્ય બનશે જો ભારત પોતાના સભ્યતા મૂલ્યોના આધારે આગળ વધે અને સર્વોચ્ચ ગૌરવ અને સર્વોચ્ચ શક્તિ ધરાવતા રાષ્ટ્ર તરીકે ઉભરી આવે.