ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો ઐતિહાસિક ભારત-ઓમાન વેપાર કરાર (CEPA) આજથી, 1 જૂનથી અમલમાં આવ્યો, જેમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર બમણો થઈને $20 બિલિયનથી વધુ થવાની ધારણા છે. પશ્ચિમ એશિયા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કટોકટી વચ્ચે, આ કરાર ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને ગેસ પુરવઠાને મજબૂત બનાવશે, અને ઓમાનમાં 98% થી વધુ ભારતીય ઉત્પાદનોને ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ પ્રદાન કરશે. આ કરાર ભારતીય એન્જિનિયરિંગ, ફાર્માસ્યુટિકલ અને કૃષિ ઉત્પાદનો માટે એક મોટું બજાર પૂરું પાડશે, તેમજ IT, તબીબી અને એકાઉન્ટિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે ઓમાનમાં નવી નોકરીની તકો ખોલશે.
ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) સોમવાર, 1 જૂનથી અમલમાં આવવાનો છે. ઈરાન કટોકટી વચ્ચે આ કરાર ભારત માટે વધુ એક ડ્યુટી-ફ્રી બજાર ખોલશે. આનાથી ઓમાનના બજારમાં ભારતીય માલસામાન અને સેવાઓ માટે વધુ તકો મળશે જ, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સંબંધો પણ મજબૂત થશે, અને દ્વિપક્ષીય વેપાર $10.61 બિલિયનથી બમણો થવાની ધારણા છે.
નરેન્દ્ર મોદી સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન અમલમાં મુકાતો આ પાંચમો મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) છે. ભારતે અગાઉ મોરેશિયસ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુરોપિયન મુક્ત વેપાર સંગઠન (EFTA) સાથે આવા કરારો લાગુ કર્યા છે. યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ન્યુઝીલેન્ડ સાથે પણ વેપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. વર્તમાન પડકારો વચ્ચે ઓમાન સાથેનો આ કરાર ઊર્જા પ્રવાહની દ્રષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ છે. ઈરાન-યુએસ યુદ્ધે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ઊર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ પાડ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ કરારની આસપાસની અનિશ્ચિતતા વધી રહી છે, અને નજીકના ભવિષ્યમાં આ માર્ગ દ્વારા પુરવઠાની શક્યતા અનિશ્ચિત રહે છે. તેથી, ઓમાન સાથેની ભાગીદારી ભારતને વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ અને ગલ્ફ દેશોમાંથી ઊર્જા પુરવઠા પ્રવાહમાં એકીકરણને નોંધપાત્ર રીતે સુનિશ્ચિત કરી શકે છે. ભારત અને ઓમાને ગયા વર્ષે 18 ડિસેમ્બરે વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
આ ક્ષેત્રો માટે નવી તકો ખુલશે
આ કરાર એન્જિનિયરિંગ માલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, કાપડ, ખનિજો, રસાયણો, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મશીનરી, પ્લાસ્ટિક, રબર, પરિવહન, ઘડિયાળો, રત્નો, ઘરેણાં અને કાગળ જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી નિકાસ તકો ઊભી કરશે.
ભારતમાંથી કુદરતી મધ, કાજુ, બટાકા, હાડકા વગરનું માંસ અને બેકરી ઉત્પાદનોને ઓમાનમાં ડ્યુટી-મુક્ત પ્રવેશ મળશે. ઓમાન અનેક ખાદ્ય ઉત્પાદનો પરની આયાત જકાત પણ નાબૂદ કરશે, જે હાલમાં 5-100 ટકા સુધીની છે. આમાં ચીઝ, દહીં, દૂધ અને ક્રીમ, ફ્રોઝન માછલી, માખણ, માંસ, બ્રેડ, પેસ્ટ્રી, કેક, ચોકલેટ અને ખાંડનો સમાવેશ થાય છે.
વેપાર કરારથી ભારત માટે પાંચ મુખ્ય ફાયદા
સ્પર્ધાત્મકતા વધશે: ભારતને ઓમાનની 98 ટકાથી વધુ ઉત્પાદન શ્રેણીઓમાં ડ્યુટી-મુક્ત પ્રવેશ મળશે. આ ઓમાન સાથે ભારતના કુલ વેપાર મૂલ્યના 99 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. આ સ્પર્ધાત્મકતામાં વધારો કરશે.
એન્જિનિયરિંગ નિકાસ વધશે, નિરીક્ષણમાં રાહત: મશીનરી અને મોટર વાહનો પરની ડ્યુટી નાબૂદ થતાં, ભારતમાંથી એન્જિનિયરિંગ નિકાસ 2030 સુધીમાં $1.6 બિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. ઓમાન પહોંચતા ભારતીય ઉત્પાદનો બિનજરૂરી નિરીક્ષણોથી મુક્ત થશે.
ગેસ સપ્લાય માટે વૈકલ્પિક માર્ગ: ઓમાનથી ગુજરાત સુધી 2,000 કિમીની દરિયાઈ પાઇપલાઇન પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બહાર ઊર્જા પુરવઠા માટે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડશે.
ભારતીય દવાઓ અને વાહનોને મોટું બજાર મળશે: ઓમાન ભારતીય દવાઓ માટે ડ્યુટી-મુક્ત ઍક્સેસ પ્રદાન કરવા જઈ રહ્યું છે. આ ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ માટે નવી તકો ખોલશે. વાહનો પર 5% ડ્યુટી નાબૂદ થવાથી ભારતીય બનાવટના વાહનો ઓમાનમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે.
સેવા ક્ષેત્ર અને વ્યાવસાયિકો માટે નવા દરવાજા ખુલશે: પ્રથમ વખત, ઓમાને ભારતીય વ્યાવસાયિકો માટે ખાસ જોગવાઈઓ કરી છે. આ હેઠળ, એકાઉન્ટિંગ, એન્જિનિયરિંગ, મેડિકલ, આઇટી, શિક્ષણ, બાંધકામ અને કન્સલ્ટિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય વ્યાવસાયિકોને ઓમાનમાં કામ કરવાની વધુ તકો મળશે. ભારતીય કંપનીઓ ઓમાનમાં વધુ કર્મચારીઓ મોકલી શકશે.
મુક્તિ ફક્ત ઓમાન સલ્તનતમાં ઉદ્ભવતા માલ પર જ ઉપલબ્ધ રહેશે.
નાણા મંત્રાલયે વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર હેઠળ ઓમાનથી આયાત કરાયેલા માલ પર કસ્ટમ ડ્યુટીમાં છૂટછાટો અંગે એક સૂચના જારી કરી છે. સૂચનામાં જણાવાયું છે કે ડ્યુટીમાં છૂટ ફક્ત ત્યારે જ આપવામાં આવશે જો આયાતકાર કસ્ટમ્સના ડેપ્યુટી કમિશનર અથવા કસ્ટમ્સના આસિસ્ટન્ટ કમિશનરને સંતોષ આપે કે માંગવામાં આવી રહેલ માલ ઓમાન સલ્તનતમાં ઉદ્ભવે છે.
આ કરાર હેઠળ, જે 1 જૂનથી અમલમાં આવે છે, ભારત તેની કુલ ટેરિફ લાઇન (12,556) ના 77.79% પર ડ્યુટીમાં છૂટછાટ આપી રહ્યું છે, જે મૂલ્ય દ્વારા ઓમાનથી ભારતની કુલ આયાતના 94.81% છે.
ભારતીયોને ખજૂર સસ્તી મળશે: ભારતીય ગ્રાહકોને ઓમાનમાંથી ખજૂર સસ્તી મળશે કારણ કે ભારત દર વર્ષે 2,000 ટન ખજૂરને ડ્યુટી-મુક્ત પ્રવેશની મંજૂરી આપશે. ભારત બે પરંપરાગત ઓમાની ઉત્પાદનો પર પણ છૂટછાટ આપી રહ્યું છે: ગમ અરેબિકા અને લોબાન.
કટોકટીમાં મદદ: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થયા પછી, કતાર અને યુએઈમાંથી LNG સપ્લાય ખોરવાઈ ગયો છે. ઓમાને ભારતને LNG સપ્લાયમાં વધારો કર્યો છે. પરિણામે, આ વર્ષે મે સુધીમાં ભારતની કુલ LNG આયાતમાં ઓમાનનો હિસ્સો વધીને 32% થયો છે.
તમારો અભિપ્રાય વ્યક્ત કરો
